flex-height
text-black

Na czym polega zarządzanie zapasami?

Zarządzanie zapasami to proces nadzorowania i kontrolowania poziomów dostaw w celu zapewnienia dostępności odpowiednich produktów we właściwym czasie. Jeśli przebiega prawidłowo, pozwala obniżać koszty, zapobiegać niedoborom zapasów i zwiększać ogólną wydajność przedsiębiorstwa.

default

{}

default

{}

primary

default

{}

secondary

Definicja zarządzania zapasami

Zarządzanie zapasami to proces wykorzystywany przez firmy do nadzorowania poszczególnych etapów cyklu życia produktu: od surowców w fabryce po wyroby gotowe w magazynie i zapakowane produkty w punkcie sprzedaży. Celem jest rozwiązanie problemu niestabilności łańcucha dostaw, osiągnięcie pożądanego poziomu obsługi klienta przy jak najniższych kosztach i utrzymanie odpowiedniej ilości zapasów.

Co to są zapasy?

Pierwszym krokiem do zrozumienia zarządzania zapasami jest uświadomienie sobie, czym są zapasy. Konsumenci często myślą o zapasach jako o wyrobach gotowych. Jednak z punktu widzenia firmy zapasy to wszystko, co wymaga uzupełniania. Jeśli firma produkuje zupy, jej zapasy mogą obejmować wszystko, co potrzebne w związku z produkcją i sprzedażą zup: od pomidorów przez puszki po paliwo do samochodów dostawczych, które dowożą zupy do sklepów spożywczych.

Zasadniczo wyróżniamy cztery rodzaje zapasów:

  1. Surowce i składniki: to wszystko, co trafia do gotowego produktu. W przypadku zupy byłby to każdy składnik wykorzystywany na poszczególnych etapach produkcji, w tym mąka, z której robi się makaron, i przyprawy do bulionu.

  2. Zapasy produkcji w toku (PWT): zgodnie z nazwą są to wszystkie zapasy aktualnie podlegające przygotowywaniu i pakowaniu. Zastosowanie optymalizacji zapasów na tym etapie pomaga uzyskać największą efektywność kosztową i czasową procesów.

  3. Wyroby gotowe: produkty końcowe procesu produkcyjnego, które są gotowe do dystrybucji do pośredników lub dostarczenia do klientów. Te produkty są w pełni złożone, zapakowane, oznaczone i sprawdzone pod kątem standardów jakości, dzięki czemu są gotowe do użycia.

  4. Materiały konserwacyjne, naprawcze i eksploatacyjne (MRO): to wszystkie materiały pomocnicze, które są potrzebne do produkcji i dostawy towarów, ale nie stanowią części samego produktu końcowego. W zakładzie produkcyjnym byłyby to produkty takie, jak smary, narzędzia, części zamienne lub środki czyszczące używane do konserwacji maszyn.

Są to najczęstsze rodzaje zapasów, choć w niektórych firmach, w zależności od profilu działalności, może występować o wiele więcej podkategorii.

Dlaczego zarządzanie zapasami jest ważne?

W najprostszym ujęciu celem zarządzania zapasami jest znalezienie równowagi między podażą zapasów firmy a zapotrzebowaniem na nie. Zapasy mogą należeć do największych aktywów firmy, ale mogą również stanowić poważne obciążenie. Wynika to z faktu, że zapasy generują koszty. Bez odpowiedniego zarządzania łatwo o utratę równowagi, która może prowadzić do zamrożenia zasobów gotówkowych firmy w nadmiernych zapasach lub utraty przychodów wskutek braków magazynowych i niezrealizowanej sprzedaży.

Efektywne zarządzanie zapasami pomaga ograniczyć wiele kosztów i potencjalnych zagrożeń związanych z utrzymywaniem nadmiernych zapasów, takich jak:

Efektywne zarządzanie zapasami pomaga również unikać skutków przeciwnego problemu — niedoboru zapasów, który może prowadzić do:

Ale decydowanie o tym, co i kiedy zamówić, nie jest proste, niezależnie od wielkości firmy. Wynika to z faktu, że zarządzanie zapasami jest złożonym procesem obejmującym również elementy finansów, operacji, budżetowania i planowania, łańcucha dostaw oraz logistyki.

Etapy zarządzania zapasami

Poziom złożoności w zarządzaniu zapasami różni się znacznie w zależności od wielkości i charakteru firmy. Na przykład w przypadku niewielkich operacji polegających na wytworzeniu kilku produktów lub produktów niewymagających wielu składników bądź części, procesy będą prostsze, a łańcuch dostaw, którym trzeba zarządzać, mniej skomplikowany. Z kolei duża korporacja produkująca wiele różnych produktów lub produkty bardzo złożone będzie zarządzała wieloma połączonymi ze sobą procesami i wielowarstwowym łańcuchem dostaw.

We wszystkich procesach zarządzania zapasami występuje jednak kilka tych samych, podstawowych kroków:

  1. Planowanie i zamawianie: zamawianie odpowiednich produktów, surowców lub komponentów we właściwym czasie wymaga wielu danych. Konieczne jest zrozumienie zapotrzebowania na produkty w oparciu o prognozy marketingowe i sprzedażowe, uwzględnienie zmian sezonowych i dokonanie oceny czynników ekonomicznych.

  2. Dostawa: wyroby są dostarczane do zakładu firmy. W przypadku sektora produkcyjnego chodzi o otrzymywanie surowców i komponentów. W przypadku dystrybutorów hurtowych i sprzedawców detalicznych będzie to otrzymywanie wyrobów gotowych, przygotowanych do sprzedaży klientom.

  3. Przegląd i przechowywanie: zapasy są zazwyczaj katalogowane w systemie zarządzania magazynem na potrzeby śledzenia za pomocą jednostek magazynowych (SKU) i uniwersalnych kodów produktów (UPC). Logiczne uporządkowanie obszaru magazynowego, na przykład poprzez rozmieszczenie produktów według wzorca oraz etykietowanie każdej strefy i półki, ułatwia sortowanie i lokalizowanie produktów oraz zarządzanie nimi. W dobrze zorganizowanym systemie starsze zapasy są wykorzystywane w pierwszej kolejności, co zapobiega ich zaleganiu lub psuciu się. Zaawansowane rozwiązania do zarządzania magazynem mogą również wskazywać dostępną przestrzeń i sposoby jej najlepszego wykorzystania.

  4. Sprzedaż: gdy dystrybutor lub klient końcowy składa zamówienie, uruchamiany jest proces realizacji. Następuje weryfikacja dostępności zapasów z identyfikacją produktów według kodu SKU i przygotowanie pozycji zamówienia do dostarczenia. Procesy pakowania i wysyłki są kluczowe dla zapewnienia terminowej dostawy. Monitorowanie procesu wysyłki umożliwia aktualizację stanu zamówienia, co zwiększa zadowolenie klienta.

  5. Raportowanie i audyt: dokładna dokumentacja umożliwia śledzenie zapasów na każdym etapie: od przyjęcia po przechowywanie, obsługę i dostawę. Regularne przeprowadzanie audytów, zarówno ręcznie, jak i za pośrednictwem zautomatyzowanych systemów — takich jak skanery kodów kreskowych — umożliwia zachowanie zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym i pomaga w wykrywaniu rozbieżności.

  6. Uzupełnianie zapasów: firmy mogą określić progi uruchamiające automatycznie proces uzupełniania zapasów w przypadku osiągnięcia określonych wartości poziomów magazynowych, wskaźników rotacji lub czasów przebiegu cyklu. W zależności od zapotrzebowania lub rodzaju pozycji firmy mogą wdrożyć harmonogramy okresowego uzupełniania lub taktyki stałego uzupełniania w celu regulowania poziomów magazynowych na podstawie popytu.

Rodzaje zarządzania zapasami

Firmy różnią się pod względem typu produktów, poziomów popytu i złożoności łańcuchów dostaw. Nie istnieje jedna technika zarządzania zapasami, która sprawdzałaby się w każdej firmie, a nawet w odniesieniu do każdej pozycji w zapasach jednej firmy. Wyróżniamy więc kilkanaście różnych metod zarządzania zapasami, przy czym często metody te się łączy.

Oto sześć najczęściej stosowanych metod zarządzania zapasami:

Osiem korzyści biznesowych związanych z zarządzaniem zapasami

Aby sprostać szybko zmieniającym się wymaganiom klientów, firmy muszą mieć dokładny obraz swoich zapasów. Chociaż wdrożenie systemu zarządzania zapasami wymaga czasu, wysiłku i inwestycji finansowych w procesy oraz infrastrukturę, jest to niezbędny krok do osiągnięcia sukcesu biznesowego.

Oto osiem korzyści biznesowych wynikających z priorytetyzacji zarządzania zapasami:

  1. Wzrost przychodów: dostępność odpowiednich produktów we właściwym czasie i miejscu, pozwalająca szybko zaspokoić potrzeby klientów, może zwiększyć sprzedaż i przychody.

  2. Obniżenie kosztów: minimalizacja nadwyżki zapasów dzięki dokładnemu śledzeniu i prognozowaniu popytu obniża koszty magazynowania związane z przechowywaniem, obsługą i utratą wartości.

  3. Wyższa jakość obsługi klienta: dostępność odpowiednich produktów, gdy klienci ich potrzebują, zwiększa zadowolenie, podnosi lojalność i poprawia reputację marki.

  4. Większa wydajność i produktywność: wykorzystywanie zautomatyzowanych narzędzi do śledzenia i zarządzania znacznie poprawia wydajność, zmniejsza liczbę błędów ręcznych i zwiększa ogólną produktywność w organizacji.

  5. Swobodniejszy przepływ środków pieniężnych: analiza poziomu zapasów usprawnia zarządzanie przepływami pieniężnymi, ponieważ kapitał operacyjny nie jest zamrożony w zapasach.

  6. Dokładność prognozowania: stosowanie skutecznych technik zarządzania zapasami poprawia dokładność prognozowania, dzięki czemu firmy mogą przewidywać trendy rynkowe i skuteczniej planować poziomy zapasów.

  7. Ograniczanie ryzyka: skuteczne radzenie sobie z trudnościami, takimi jak wahania sezonowe i rynkowe oraz zakłócenia w łańcuchu dostaw, ogranicza ryzyko i pozwala utrzymać stabilność operacyjną.

  8. Ograniczenie marnotrawstwa: ograniczenie liczby produktów, które mogą się stać przestarzałe, stracić ważność lub ulec uszkodzeniu, pozwala zmniejszyć ilość odpadów, sprzyja zrównoważonemu rozwojowi i zwiększa ogólną rentowność. Wdrożenie strategii takich jak FIFO ułatwia optymalizację rotacji zapasów.

Co to jest system zarządzania zapasami?

Ze względu na mnogość zmiennych, zarządzanie zapasami bez pomocy technologii może być trudnym przedsięwzięciem. Na szczęście systemy zarządzania zapasami ewoluowały daleko od swoich skromnych początków, kiedy to towary w magazynach rejestrowano ręcznie w arkuszach kalkulacyjnych.

Dzisiejsze rozwiązania do zarządzania zapasami mogą obejmować samodzielne produkty dla małych i średnich organizacji oraz złożone platformy SaaS, które integrują się z różnymi systemami firmy, takimi jak:

Większość technologii zarządzania zapasami pozwala na monitorowanie poziomów dostaw i stanów magazynowych, lokalizacji oraz przepływu towarów w magazynach Najlepsze systemy zarządzania zapasami zapewniają automatyzację, obliczanie kosztów i planowanie scenariuszy w czasie rzeczywistym.

Niektórzy dostawcy oferują nawet możliwość dostosowania rozwiązania do określonych wymagań biznesowych. Na przykład firma z branży gastronomicznej może wdrożyć śledzenie dat ważności i alerty, aby zapewnić rotację produktów łatwo psujących się i zminimalizować marnotrawstwo żywności. Z kolei sprzedawca detaliczny może wybrać prognozowanie popytu w czasie rzeczywistym i zautomatyzowane uzupełnianie zapasów po przekroczeniu określonych progów, aby odpowiednio zarządzać produktami sezonowymi w szczycie i poza nim.

Przykłady zarządzania zapasami w różnych branżach

Zarządzanie zapasami nie jest pojęciem uniwersalnym. W zależności od charakterystyki branży i sposobu prowadzenia działalności firmy doświadczają różnych problemów i stosują różne praktyki radzenia sobie z trudnościami.

Oto przegląd wybranych obszarów zastosowania zarządzania zapasami w różnych branżach:

Jak wybrać system do zarządzania zapasami

Nie wszystkie systemy do zarządzania zapasami oferują takie same możliwości i nie wszystkie firmy borykają się z tymi samymi wyzwaniami związanymi z zapasami. Dlatego przed zakupem rozwiązania każda organizacja musi zidentyfikować specyficzne dla siebie kluczowe problemy związane z zapasami.

Oto kilka kwestii, o które warto zapytać dostawców systemów do zarządzania zapasami przed wyborem odpowiedniego rozwiązania:

Trendy w zarządzaniu zapasami

Zarządzanie zapasami przeszło długą drogę od czasów, kiedy sprzedawcy ręcznie wpisywali ołówkiem wyniki inwentaryzacji do zakurzonych ksiąg rachunkowych. Dzisiejsze firmy zarządzają zapasami cyfrowo — często w wielu różnych lokalizacjach — a oczekuje się, że w przyszłości zarządzanie zapasami będzie w jeszcze większym stopniu opierać się na przełomowych technologiach.

Oto kilka aktualnych trendów w zarządzaniu zapasami:

Dowiedz się więcej o zarządzaniu zapasami

Kolejny krok w zarządzaniu zapasami — optymalizacja

Dowiedz się, jak rozwiązania do zintegrowanego planowania biznesowego z oferty SAP pomagają zarządzać docelowymi poziomami zapasów w całym łańcuchu dostaw. Osiągaj optymalną równowagę między inwestycjami w zapasy, zarządzaniem ryzykiem i obsługą klienta.

Dowiedz się więcej

Produkcja cyfrowa w inteligentnych fabrykach przyszłości

Produkcja i innowacje technologiczne idą w parze, jednak osiągnięcie takiego poziomu rozwoju może być wyzwaniem dla średnich producentów dysponujących bardziej ograniczonymi zasobami. Przeczytaj raport agencji Oxford, aby dowiedzieć się, w jaki sposób technologia i integracja danych pomagają średnim firmom konkurować z większymi rywalami.

Dowiedz się więcej

Najczęstsze pytania

Co to są zapasy?

Konsumenci często myślą o zapasach jako o wyrobach gotowych. Jednak z punktu widzenia firmy zapasy to wszystko, co wymaga uzupełniania.

Jaka jest różnica między zapasami (inventory) a stanem magazynowym (stock)?

Chociaż terminy zapasy i stan magazynowy bywają używane zamiennie, w kontekście zarządzania zapasami jest między nimi subtelna różnica. Podczas gdy stan magazynowy oznacza tylko przygotowane do sprzedaży wyroby gotowe, zapasy odnoszą się do całej gamy produktów w firmie, w tym surowców, zapasów produkcji w toku i wyrobów gotowych. Zapasy obejmują stan magazynowy, ale odwrotnie już niekoniecznie.

Czym jest model zapasów zarządzanych przez dostawcę (VMI/SMI)?

VMI i SMI to skróty odnoszące się do tego samego pojęcia. W tym scenariuszu to nie klient składa zamówienie — to dostawca samodzielnie monitoruje poziomy zapasów i podejmuje decyzje dotyczące uzupełnienia towaru w lokalizacji klienta na podstawie uzgodnionych kryteriów. Podejście to, oparte na współpracy, sprzyja dokładności określania stanu zapasów, ogranicza niedobory i zwiększa wydajność łańcucha dostaw.

Jaka jest różnica między zarządzaniem zapasami a optymalizacją zapasów?

Zarządzanie zapasami polega na wyznaczaniu ambitnych celów w zakresie produktywności i efektywności we wszystkich operacjach magazynowych. Optymalizacja zapasów to gałąź zarządzania zapasami, która odnosi się w szczególności do marży zysku i minimalizowania strat. Obejmuje strategiczne zarządzanie poszczególnymi towarami i kontrolowanie ich poziomów w celu optymalizacji wydajności, obniżenia kosztów i zaspokojenia potrzeb klientów.

Jaka jest różnica między zarządzaniem zapasami a kontrolowaniem zapasów?

Zarządzanie zapasami to szeroki strategiczny nadzór i optymalizacja zapasów z myślą o zaspokajaniu zapotrzebowania klientów, minimalizacji kosztów oraz unikaniu zarówno nadmiaru, jak i niedoboru zapasów. Kontrolowanie zapasów polega na precyzyjnym śledzeniu i pilnowaniu dokładności poziomów zapasów w celu zapobiegania rozbieżnościom, stratom i kradzieży.

Jaka jest różnica między SKU a UPC?

Jednostka magazynowa (SKU) to kod alfanumeryczny używany wewnętrznie przez firmy do śledzenia zapasów. Kody są unikatowe dla każdej firmy. Służą do identyfikowania określonych produktów w systemie zapasów oraz zarządzania nimi. Kody SKU mogą zawierać informacje takie jak rozmiar, kolor i inne cechy produktów.

Uniwersalny kod produktu (UPC) to ustandaryzowany, 12-cyfrowy kod kreskowy używany globalnie do śledzenia sprzedaży i zapasów oraz identyfikacji produktów w momencie sprzedaży. Kody te są tworzone przez producenta w celu umożliwienia zidentyfikowania produktu w dowolnym miejscu na świecie na podstawie unikatowego kodu kreskowego.

Kolejny krok w zarządzaniu zapasami — optymalizacja

Dowiedz się, jak rozwiązania do zintegrowanego planowania biznesowego z oferty SAP pomagają zarządzać docelowymi poziomami zapasów w całym łańcuchu dostaw. Osiągaj optymalną równowagę między inwestycjami w zapasy, zarządzaniem ryzykiem i obsługą klienta.

Dowiedz się więcej

Więcej informacji