flex-height
text-black

Na czym polega zarządzanie zapasami?

Zarządzanie zapasami to proces nadzorowania i kontrolowania poziomów dostaw w celu zapewnienia dostępności odpowiednich produktów we właściwym czasie. Jeśli odbywa się prawidłowo, obniża koszty, zapobiega niedoborom zapasów i zwiększa ogólną wydajność biznesową.

default

{}

default

{}

primary

default

{}

secondary

Definicja zarządzania zapasami

Zarządzanie zapasami to proces wykorzystywany przez firmy przy nadzorowaniu poszczególnych etapów cyklu życia produktu: od surowców w fabryce po wyroby gotowe w magazynie i zapakowane produkty w punkcie sprzedaży. Celem jest rozwiązanie problemu zmienności w łańcuchu dostaw, osiągnięcie pożądanego poziomu obsługi klienta przy jak najniższych kosztach i utrzymanie odpowiedniej ilości zapasów.

Co to są zapasy?

Pierwszym krokiem do zrozumienia zarządzania zapasami jest uświadomienie sobie, czym są zapasy. Konsumenci często myślą o zapasach jako o wyrobach gotowych. Jednak z punktu widzenia firmy zapasy to wszystko, co musi ona uzupełniać. Jeśli firma produkuje zupy, jej zapasy mogą obejmować wszystko, co potrzebne w przypadku zup: od pomidorów, przez puszki, po paliwo do samochodów dostawczych, które odwożą zupy do sklepów spożywczych.

Zasadniczo wyróżniamy cztery rodzaje zapasów:

  1. Surowce i składniki. To wszystkie produkty, które trafiają do gotowego produktu. W przypadku zupy byłby to każdy składnik na poszczególnych etapach przepisu, w tym mąka, która trafia do makaronu, i przyprawy do bulionu.

  2. Zapasy produkcji w toku (PWT). Zgodnie z nazwą są to wszystkie zapasy aktualnie podlegające przygotowywaniu i pakowaniu. Zastosowanie optymalizacji zapasów na tym etapie pomaga uzyskać największą efektywność kosztową i czasową procesów.

  3. Wyroby gotowe. Produkty końcowe procesu produkcyjnego, które są gotowe do dystrybucji do pośredników lub dostarczenia do klientów. Te produkty są w pełni złożone, zapakowane, oznaczone i sprawdzone pod kątem standardów jakości, dzięki czemu są gotowe do użycia.

  4. Materiały konserwacyjne, naprawcze i eksploatacyjne (MRO). To wszystkie materiały pomocnicze, które są potrzebne do produkcji i dostawy towarów, ale nie stanowią części samego produktu końcowego. W zakładzie produkcyjnym byłyby to produkty takie jak smary, narzędzia, części zamienne lub środki czyszczące używane do konserwacji maszyn.

Są to najczęstsze rodzaje zapasów, choć w niektórych firmach, w zależności od profilu działalności, może występować o wiele więcej podkategorii.

Dlaczego zarządzanie zapasami jest ważne?

W najprostszym ujęciu celem zarządzania zapasami jest znalezienie równowagi między podażą zapasów firmy a zapotrzebowaniem na nie. Zapasy mogą należeć do największych aktywów firmy, ale mogą również stanowić poważne obciążenie. Wynika to z faktu, że zapasy kosztują i bez odpowiedniego zarządzania łatwo o utratę równowagi i związanie zasobów gotówkowych firmy w nadwyżkach zapasów lub utratę przychodów w związku z niezrealizowaniem sprzedaży z powodu niedoboru zapasów.

Efektywne zarządzanie zapasami pomaga zapobiegać wielu wydatkom i potencjalnym zagrożeniom związanym z nadmierną ilością zapasów. Należą do nich:

Efektywne zarządzanie zapasami pomaga również firmom nie dopuścić do przeciwnej sytuacji — braku wystarczającej ilości zapasów. Możliwe konsekwencje:

Ale decydowanie o tym, co i kiedy zamówić, nie jest proste, niezależnie od wielkości firmy. Wynika to z faktu, że zarządzanie zapasami jest złożonym procesem, obejmującym również elementy finansów, operacji, budżetowania i planowania, łańcucha dostaw oraz logistyki.

Etapy zarządzania zapasami

Poziom zawiłości w zarządzaniu zapasami różni się znacznie w zależności od wielkości i charakteru firmy. Na przykład w niewielkich operacjach, polegających na wytworzeniu kilku produktów lub produktów niewymagających wielu składników bądź części, procesy będą prostsze, a łańcuch dostaw, którym trzeba zarządzać, mniej skomplikowany. Z kolei duża korporacja produkująca wiele różnych lub bardzo złożonych produktów będzie zarządzała wieloma połączonymi ze sobą procesami i wielowarstwowym łańcuchem dostaw.

We wszystkich procesach zarządzania zapasami występuje jednak kilka tych samych, podstawowych kroków:

  1. Planowanie i zamawianie. Zamawianie odpowiednich produktów, surowców lub komponentów we właściwym czasie wymaga wielu danych. Konieczne jest zrozumienie zapotrzebowania na produkty w oparciu o prognozy marketingowe i sprzedażowe, uwzględnienie zmian sezonowych i ocena czynników ekonomicznych.

  2. Dostawa. Wyroby są dostarczane do zakładu firmy. W przypadku sektora produkcyjnego oznacza to otrzymywanie surowców i komponentów. W przypadku dystrybutorów hurtowych i sprzedawców detalicznych oznacza to otrzymywanie wyrobów gotowych, przygotowanych do sprzedaży klientom.

  3. Przegląd i przechowywanie. Zapasy są zazwyczaj katalogowane w systemie zarządzania magazynem na potrzeby śledzenia za pomocą jednostek magazynowych (SKU) i uniwersalnych kodów produktów (UPC). Logiczne uporządkowanie obszaru magazynowego, takie jak rozmieszczenie lokalizacji produktów według wzorca i etykietowanie każdej strefy oraz półki, ułatwia sortowanie i lokalizowanie produktów oraz zarządzanie nimi. W dobrze zorganizowanym systemie starsze zapasy są wykorzystywane w pierwszej kolejności, co zapobiega ich zużyciu lub zepsuciu. Zaawansowane rozwiązania do zarządzania magazynem mogą również wykrywać dostępną przestrzeń i wskazywać sposoby jej najlepszego wykorzystania.

  4. Sprzedaż. Gdy dystrybutor lub klient końcowy składa zamówienie, uruchamiany jest proces realizacji. Następuje weryfikacja dostępności zapasów z identyfikacją produktów według kodu SKU i przygotowanie pozycji zamówienia do dostarczenia. Procesy pakowania i wysyłki są niezbędne dla zapewnienia terminowej dostawy. Śledzenie procesu wysyłki umożliwia aktualizację stanu zamówienia, co zwiększa zadowolenie klienta.

  5. Raportowanie i audyt. Dokładna dokumentacja umożliwia śledzenie zapasów na każdym etapie: od przyjęcia po przechowywanie, obsługę i dostawę. Regularne audyty, zarówno ręcznie, jak i za pośrednictwem zautomatyzowanych systemów, takich jak skanery kodów kreskowych, umożliwiają pilnowanie zgodności dokumentacji ze stanem fizycznym i pomagają w wykrywaniu rozbieżności.

  6. Ponowne zamawianie. Firmy mogą ustawić punkty ponownego zamawiania, aby uruchamiać uzupełnianie zapasów w przypadku osiągnięcia określonych wartości, np. poziomów magazynowych, wskaźników rotacji lub czasów przebiegu cyklu. Na podstawie rodzaju zapotrzebowania lub pozycji mogą stosować okresowe harmonogramy uzupełniania lub taktyki stałego uzupełniania w celu regulowania poziomów magazynowych na podstawie zapotrzebowania.

Rodzaje zarządzania zapasami

Firmy mają różne typy produktów, różne poziomy popytu i różną złożoność łańcuchów dostaw. Nie istnieje jedna technika zarządzania zapasami, która sprawdzałaby się w każdej firmie, a nawet w odniesieniu do każdej pozycji w zapasach jednej firmy. W rzeczywistości możemy wyróżnić kilkanaście sposobów podejścia do zarządzania zapasami, przy czym często łączy się wiele metod.

Oto sześć najczęstszych metod zarządzania zapasami:

8 korzyści biznesowych związanych z zarządzaniem zapasami

Aby sprostać szybko zmieniającym się wymaganiom klientów, firmy muszą mieć dokładny obraz swoich zapasów. Chociaż wdrożenie zarządzania zapasami wymaga czasu, wysiłku i inwestycji finansowych w procesy oraz infrastrukturę, jest niezbędne do osiągnięcia sukcesu biznesowego.

Oto osiem korzyści biznesowych, jakie przyniesie priorytetyzacja zarządzania zapasami:

  1. Wzrost przychodów. Dostępność odpowiednich produktów we właściwym czasie i miejscu, aby szybko zaspokoić potrzeby klientów, może zwiększyć sprzedaż i przychody.

  2. Obniżenie kosztów. Minimalizacja nadwyżki zapasów dzięki dokładnemu śledzeniu i prognozowaniu popytu obniża koszty magazynowania związane z przechowywaniem, obsługą i utratą wartości.

  3. Lepsza obsługa klienta. Dostępność odpowiednich produktów, gdy klienci ich potrzebują, zwiększa zadowolenie, podnosi lojalność i poprawia reputację marki.

  4. Większa wydajność i produktywność. Wykorzystywanie zautomatyzowanych narzędzi do śledzenia i zarządzania znacznie poprawia wydajność, zmniejsza liczbę błędów ręcznych i zwiększa ogólną produktywność w organizacji.

  5. Swobodniejszy przepływ środków pieniężnych. Analiza poziomu zapasów usprawnia zarządzanie przepływami pieniężnymi, ponieważ kapitał operacyjny nie jest związany w zapasach.

  6. Dokładność prognozowania. Stosowanie skutecznych technik zarządzania zapasami poprawia dokładność prognozowania, dzięki czemu firmy mogą przewidywać trendy rynkowe i skuteczniej planować poziomy zapasów.

  7. Ograniczanie ryzyka. Wychodzenie naprzeciw trudnym sytuacjom, takim jak wahania sezonowe, zakłócenia w łańcuchu dostaw i wahania rynkowe, ogranicza ryzyko i pozwala utrzymać stabilność operacyjną.

  8. Ograniczenie marnotrawstwa. Zmniejszenie liczby produktów, które stają się przestarzałe, nieważne lub uszkodzone, obniża ilość odpadów, sprzyja zrównoważonemu rozwojowi i zwiększa ogólną rentowność. Wdrożenie strategii takich jak FIFO ułatwia optymalizację rotacji zapasów.

Co to jest system zarządzania zapasami?

Przy tak wielu czynnikach zarządzanie zapasami może być przytłaczającym przedsięwzięciem bez pomocy technologii. Na szczęście systemy zarządzania zapasami przeszły długą drogę od swoich skromnych początków — arkuszy kalkulacyjnych do ręcznego śledzenia stanu towarów w magazynach.

Dzisiejsze rozwiązania do zarządzania zapasami mogą obejmować samodzielne produkty dla małych i średnich organizacji oraz złożone platformy typu Software-as-a-Service (SaaS), które integrują się z systemami we wszystkich obszarach działalności:

Większość technologii zarządzania zapasami potrafi monitorować poziomy dostaw i zapasów, lokalizacje oraz ruchy magazynowe, a także śledzić przyjęcia, pobieranie, pakowanie i wysyłkę produktów. Najlepsze systemy zarządzania zapasami zapewniają automatyzację, obliczanie kosztów i planowanie scenariuszy w czasie rzeczywistym.

Niektórzy dostawcy oferują nawet możliwość dostosowania rozwiązania do określonych wymagań biznesowych. Na przykład firma świadcząca usługi gastronomiczne może korzystać z funkcji śledzenia daty przydatności do spożycia i stosownych alertów w celu pilnowania rotacji produktów łatwo psujących się i zminimalizowania marnotrawstwa żywności. Z kolei sprzedawca detaliczny może wybrać prognozowanie popytu w czasie rzeczywistym i zautomatyzowane punkty ponownego zamawiania, aby odpowiednio zarządzać produktami sezonowymi w okresach szczytowych i pozaszczytowych.

Przykłady zarządzania zapasami w różnych branżach

Zarządzanie zapasami nie jest pojęciem uniwersalnym. W zależności od niuansów branży i sposobu prowadzenia działalności firmy doświadczają różnych bolączek i mają swoje najlepsze praktyki radzenia sobie z trudnościami.

Oto przegląd wybranych obszarów zastosowania zarządzania zapasami w różnych branżach:

Jak wybrać system zarządzania zapasami

Nie wszystkie systemy zarządzania zapasami oferują takie same możliwości i nie wszystkie firmy borykają się z tymi samymi wyzwaniami związanymi z zapasami. Dlatego przed zakupem rozwiązania należy zidentyfikować kluczowe problemy związane z zapasami w danej firmie.

Oto kilka kwestii, o które warto zapytać dostawców systemów do zarządzania zapasami przed wyborem odpowiedniego rozwiązania:

Trendy w zarządzaniu zapasami

Zarządzanie zapasami mocno się zmieniło od czasów, gdy polegało na ręcznym liczeniu towarów na stanie i zapisywaniu wyników w fizycznych księgach. Dzisiejsze firmy zarządzają zapasami cyfrowo, często w wielu lokalizacjach rozproszonych geograficznie, a w przyszłości będą zapewne sięgać po coraz bardziej przełomowe technologie.

Oto kilka bieżących trendów w zarządzaniu zapasami:

Dowiedz się więcej o zarządzaniu zapasami

Nie ograniczaj się do zarządzania zapasami — postaw na optymalizację

Dowiedz się, jak zintegrowane planowanie biznesowe z oferty SAP pomaga zarządzać wartościami docelowymi zapasów w całym łańcuchu dostaw. Osiągnij optymalną równowagę inwestycji w zapasy, zarządzania ryzykiem i poziomów obsługi klienta.

Dowiedz się więcej

Produkcja cyfrowa w inteligentnych fabrykach przyszłości

Innowacje w produkcji i w technologii są faktem, ale dla firm średniej wielkości, które dysponują bardziej ograniczonymi zasobami, mogą być wyzwaniem. Przeczytaj raport agencji Oxford, aby dowiedzieć się, w jaki sposób technologia i integracja danych pomagają średnim firmom konkurować z większymi rywalami.

Dowiedz się więcej

Często zadawane pytania

Co to są zapasy?

Konsumenci często myślą o zapasach jako o wyrobach gotowych. Jednak z punktu widzenia firmy zapasy to wszystko, co musi ona uzupełniać.

Jaka jest różnica między zapasami a towarem na stanie?

Chociaż terminy zapasy i towar na stanie bywają używane zamiennie, w kontekście zarządzania zapasami jest między nimi subtelna różnica. Podczas gdy towar na stanie to tylko wyroby gotowe, przygotowane do sprzedaży, zapasy odnoszą się do całej gamy produktów w firmie, w tym surowców, zapasów produkcji w toku i wyrobów gotowych. Towar na stanie jest zapasem, ale odwrotnie już niekoniecznie.

Czym są zapasy zarządzane przez dostawcę (VMI/SMI)?

VMI i SMI to skróty odnoszące się do tego samego pojęcia. W tym scenariuszu to nie klient składa zamówienie; dostawca samodzielnie monitoruje poziomy zapasów i podejmuje decyzje dotyczące uzupełnienia towaru na stanie w lokalizacji klienta na podstawie uzgodnionych kryteriów. Podejście to, oparte na współpracy, pomaga sprzyja dokładności określania stanu zapasów, ograniczeniu niedoborów i zwiększeniu wydajność łańcucha dostaw.

Jaka jest różnica między zarządzaniem zapasami a optymalizacją zapasów?

Zarządzanie zapasami polega na wyznaczaniu ambitnych celów w zakresie produktywności i efektywności we wszystkich operacjach magazynowych. Optymalizacja zapasów to podzbiór zarządzania zapasami, który odnosi się w szczególności do marży zysku i minimalizowania strat. Obejmuje strategiczne zarządzanie i kontrolowanie poziomów poszczególnych towarów w celu maksymalizacji wydajności, obniżenia kosztów i zaspokojenia potrzeb klientów.

Jaka jest różnica między zarządzaniem zapasami a kontrolowaniem zapasów?

Zarządzanie zapasami to szerszy strategiczny nadzór i optymalizacja zapasów z myślą o zaspokajaniu zapotrzebowania klientów, minimalizacji kosztów i unikaniu nadmiernych zapasów oraz niedoborów. Kontrolowanie zapasów polega na precyzyjnym śledzeniu i pilnowaniu dokładności poziomów zapasów w celu zapobiegania rozbieżnościom, utracie i kradzieży.

Jaka jest różnica między SKU a UPC?

Jednostka magazynowa (SKU) to kod alfanumeryczny używany wewnętrznie przez firmy do śledzenia zapasów. Kody są unikatowe dla każdej firmy i pomagają identyfikować określone produkty w systemie zapasów oraz zarządzać nimi. Kody SKU mogą zawierać informacje takie jak rozmiar, kolor i inne cechy produktów.

Uniwersalny kod produktu (UPC) to ustandaryzowany, 12-cyfrowy kod kreskowy, używany globalnie do śledzenia sprzedaży i zapasów oraz identyfikacji produktów w momencie sprzedaży. Kody te są tworzone przez producenta w celu umożliwienia zidentyfikowania produktu w dowolnym miejscu na świecie na podstawie unikatowego kodu kreskowego.

Nie ograniczaj się do zarządzania zapasami — postaw na optymalizację

Dowiedz się, jak zintegrowane planowanie biznesowe z oferty SAP pomaga zarządzać wartościami docelowymi zapasów w całym łańcuchu dostaw. Osiągnij optymalną równowagę inwestycji w zapasy, zarządzania ryzykiem i poziomów obsługi klienta.

Dowiedz się więcej

Czytaj więcej