Groene logistiek omvat alles wat een bedrijf doet om de milieu-impact van het logistieke netwerk en de levering minimaliseren. Duurzame, of groene, logistiek garandeert goede jaarcijfers zonder dat dit ten koste gaat van de klanttevredenheid of het welzijn van de planeet. Slimme bedrijven doen hun best om snel inzicht te krijgen in duurzaam logistiek beheer om en dit in te voeren, geholpen door krachtige technologieën zoals kunstmatige intelligentie, machine learning en geavanceerde analytics.

Wanneer bedrijven de overstap maken naar groenere logistiek, komt dat ten goede aan het hele bedrijf: hun winstgevendheid verbetert en het zijn 'betere burgers'. Maar een van de belangrijkste drijfveren is de vraag van de klant. Omdat klanten (zowel bedrijven als consumenten) dagelijks op nieuwsfeeds en streamingkanalen de werkelijke gevolgen van klimaatverandering zien, verschuiven ze snel hun loyaliteit naar bedrijven die laten zien dat ze belangrijke, permanente stappen zetten naar een duurzame toekomst. Klanten (en aandeelhouders) pleiten voor een circulaire supply chain die omgekeerde logistiek omvat en zijn niet tevreden met en, trappen niet in, “greenwashing”.

Omgekeerde logistiek en circulaire supply chains

Supply chains zijn van oudsher lineaire processen die in één richting werken: grondstoffen worden verwerkt tot producten en verzonden naar klanten, die ze uiteindelijk weggooien. Tegenwoordig wordt deze stroom verstoord door twee processen: omgekeerde logistiek en circulaire supply chains, die meerwaarde toevoegen aan supply chains en tegelijkertijd de impact op het milieu verminderen.

• Omgekeerde logistiek: zoals de naam al aangeeft, verwijst omgekeerde logistiek naar processen voor het terugsturen van artikelen en goederen die in omgekeerde richting door de logistieke keten gaan. Het kan hierbij gaan om reparatie en onderhoud, terugsturen van defecte artikelen, hergebruik van verpakkingen of recycling en terugwinning van producten die aan het eind van hun levensduur zijn. Voor bedrijven doen de uitdagingen van de omgekeerde logistiek zich tegenwoordig vooral voor in de vorm van klantretouren. Online aankopen dragen bij tot een veel hoger percentage klantretouren dan aankopen in een fysieke winkel. Dit wordt nog versterkt door het bedrijfsmodel van de "abonnementenboxen" (meestal bij modemerken), die volledig zijn gebaseerd op het concept dat klanten kiezen uit een breed assortiment van artikelen die geleverd worden en vervolgens terugsturen wat ze niet willen houden. Als deze trend verder doorzet, zal de waarde van teruggestuurde artikelen van e-commerce in het komende decennium zelfs oplopen tot meer dan een biljoen dollar. Bovendien creëert het vervoer van teruggestuurde artikelen jaarlijks alleen al in de VS meer dan 15 miljoen ton CO2.
• Circulaire supply chains: een circulaire supply chain is een lus waarin organisaties zoveel mogelijk terugwinnen, van grondstoffen tot eindproducten. In zijn eenvoudigste vorm betekent dit dat bedrijven waarde proberen te halen uit afgedankte producten, vaak door recycling van hun primaire componenten. Kunststoffen kunnen bijvoorbeeld worden versnipperd en hergebruikt, zelfs in de pallets waarmee goederen worden verplaatst. En met de afnemende metaalvoorraden wereldwijd is het heel interessant om goud, koper en andere recyclebare grondstoffen terug te winnen uit anderszins afgedankte artikelen.

Groen vervoer en het toenemende gebruik van commerciële EV's

Op het hoogtepunt van de COVID-pandemie steeg het aantal online winkeltransacties tot ongekende hoogten waarbij het pakketvolume tussen 2019 en 2020 alleen al in de VS met 37% toenam, en uitkwam op een niveau van 55 miljoen leveringen per dag. Het Amazon-effect zette de logistieke activiteiten nog verder onder druk doordat consumenten verwachtten binnen een dag, en soms zelfs binnen een paar uur, hun bestelling te ontvangen. Dit betekent dat goederen niet meer op één locatie kunnen worden opgeslagen voor latere verspreiding over het hele land. Dergelijke agressieve leveringssnelheden zijn alleen haalbaar als de artikelen in lokale distributiecentra worden opgeslagen en vervolgens snel in kleinere batches naar consumenten worden gebracht. Dit vraagt om grotere wagenparken van kleinere voertuigen.

En nu na de pandemie de beperkingen zijn opgeheven, wijst niets erop dat deze trends vertragen. Volgens het World Economic Forum kunnen we verwachten dat de vraag naar fijndistributie in stedelijke gebieden tot 2030 met maar liefst 78% zal toenemen, en dat er in de grootste 100 steden ter wereld 36% meer bestelvoertuigen zullen zijn.

Bedrijven schakelen snel over naar een EV-wagenpark om aan deze veranderende leveringsvraag te voldoen. Elektrische voertuigen kosten minder dan de helft per kilometer ten opzichte van wagens op gas of diesel, hoeven niet warm te draaien en hebben geen olie om te verversen. Dat betekent dat een EV-wagenpark lagere bedrijfskosten en minder downtime heeft. Een bijkomend voordeel van EV's voor bedrijven is het gemak waarmee ze kunnen worden geïntegreerd in een groter supply chain netwerk dat via de cloud verbonden is. Bedrijven kunnen met behulp van technologieën op basis van AI gebruiken zowel historische als realtime operationele data analyseren. Daarmee beschikken ze over krachtige (en praktisch toepasbare) inzichten in manieren om geld te besparen, het brandstofverbruik te verlagen en hun activiteiten in het algemeen te stroomlijnen.

Ook de capaciteit en de omvang van moderne elektrische voertuigen worden steeds diverser. Momenteel zien we een stijging van lichte bedrijfsvoertuigen (LCV's) zoals bestelbussen, maar ook een groeiend assortiment van elektrische vrachtwagens en wagens voor langeafstandvervoer.

En wat groener transport betreft, moeten we vooral niet vergeten dat ongeveer 80-90% van de goederen wereldwijd over zee wordt vervoerd. Elk jaar stoten containerschepen ongeveer 1 miljard ton kooldioxide de lucht in (ongeveer drie procent van alle broeikasgasemissies) en laten ze tonnen giftig afval in de oceanen achter. Vanuit dit besef heeft de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), die 150 industrieleiders vertegenwoordigt, in september 2021 een decarbonisatiedoel gesteld om de uitstoot tegen 2050 met 50% te verminderen ten opzichte van 2008.

Het Deense bedrijf Maersk (waarvan de schepen in 2020 33 miljoen ton CO2 uitstootten) heeft acht nieuwe schepen besteld die op koolstofneutraal methanol varen om dat ambitieuze doel te halen. Ook scheepvaartmaatschappijen in Japan en Noorwegen brengen aanzienlijke innovatie in de zeevrachtsector, met de onthulling van volledig elektrische tankerschepen en zelfs 's werelds eerste autonome elektrische vrachtschip dat (met behulp van radar, infrarood en camera's van geïntegreerde automotive-oplossingen) volledig op afstand kan worden bediend en aangemeerd.

Een verbonden logistiek systeem helpt de winstgevendheid en waardering van het merk te verbeteren en tegelijkertijd de impact op het milieu te verminderen.

Alternatieve distributienetwerken en groene logistieke oplossingen

Als we het over groenere logistiek hebben, is uiteraard de overstap naar elektrische voertuigen en alternatieve brandstoffen mogelijk de belangrijkste verandering. Maar voor maximale kostenefficiëntie, snellere levertijden en een wezenlijke vermindering van emissies en afval moeten bedrijven nadenken over meer op samenwerking gebaseerde logistieke methoden en een geavanceerder scala aan optimalisaties.

Enkele aanvullende optimalisatiestrategieën zijn:

• Bundeling: een groeiende trend in geoptimaliseerd supply chain management is dat vergelijkbare (of zelfs concurrerende) bedrijven samenwerken om hun magazijn- en logistieke resources te bundelen. Op het eerste gezicht lijkt dit wellicht een uitdagend concept, maar gelukkig helpen cloudtechnologieën voor logistiek beheer bedrijven om samen te werken met maximale zichtbaarheid en controle.
• Merkloze pakketkluizen: Amazon pionierde met het idee van buurtpakketkluizen om ritten te verkorten en de bezorging te versnellen. Dit is een zeer effectieve oplossing, maar bleek soms de concurrentie uit te sluiten. Merkloze buurtpakketkluizen werken op dezelfde manier als de bestaande kluisjesnetwerken van Amazon, maar zijn toegankelijk voor een veel breder scala aan bezorgdiensten. Dankzij de bredere beschikbaarheid van dit instrument kunnen de grote logistieke dienstverleners samenwerken en zo tijd en geld besparen en de keuzemogelijkeid voor de consument verbeteren.
• Geautomatiseerde ladingoptimalisatie: dit verwijst naar het coördineren van artikelen (in magazijnen en distributiecentra) met min of meer dezelfde levertijden en bestemmingen. Met de huidige volumes is het in wezen onmogelijk om dit handmatig voor elkaar te krijgen, maar slimme supply chain oplossingen kunnen de belading van voertuigen identificeren en automatiseren. Dat kan een eind maken aan de kostbare gewoonte om bestelwagens met slechts een halve lading op pad te sturen.
• Nachtlevering: hoe meer tijd voertuigen op de weg doorbrengen, des te meer brandstof en energie wordt er verbruikt. Vooral in stedelijke gebieden kunnen nachtleveringen de tijd op de weg en filevorming met maar liefst 15% verminderen. Omdat EV's stiller zijn, is er minder risico dat dit meer nachtelijke geluidsvervuiling veroorzaakt.
• On-demand micromobiliteitsnetwerken: micromobiliteit verwijst naar kleine, vaak tweewielige, voertuigen zoals elektrische scooters en e-bikes. Dankzij moderne logistieke technologieën hebben bezorgers nu eenvoudig toegang tot apps die verbonden zijn met de cloud. Dit betekent dat de bezorger in realtime verbonden is met de thuisbasis (verzending) en met de klant (toegezegde levertijden). Bedrijven die gebruikmaken van een on-demand netwerk van onafhankelijke bezorgers (die niet uitsluitend voor één bedrijf werken), kunnen aanzienlijk besparen op zowel het brandstofverbruik als de kosten van het onderhoud van een stilstaand wagenpark.
• Dynamische ritoptimalisatie: in stedelijke omgevingen kunnen met de cloud verbonden ritoptimalisatietools het verkeer, parkeermogelijkheden, en zelfs wegwerkzaamheden of andere vertragingen beoordelen. Op het platteland kunnen andere factoren relevanter zijn, zoals weg- en weersomstandigheden, of de afstand tot EV-laadpalen. Door dit soort informatie op te nemen in real-time routeplanning, kunnen bedrijven sneller leveren en het brandstofverbruik minimaliseren.
• Drones en geautomatiseerde voertuigen: het ziet er leuk uit, drones die door de lucht vliegen en pakketten laten vallen, als een soort mechanische ooievaars, of onbemande robots die over trottoirs rollen, beladen met pakketten. In werkelijkheid duurt het echter nog een paar jaar voordat er volledig geautomatiseerde logistieke netwerken zijn. Maar innovatie gaat snel in deze sector en digitale automatisering is een speerpunt in veel groene oplossingen, dus houd dit in de gaten…

Voordelen van groene logistiek

Bedrijven, hun leveranciers en partners, hun klanten en elk lid van de samenleving: iedereen profiteert van de voordelen van groene logistiek. Dit zijn er een paar:

• Meer winst op de lange termijn: van de eerste fase van het transport tot de fijndistributie zorgt groene logistiek voor minder afval en lagere kosten en koolstofemissies. De voordelen van groene logistiek vereisen een investering vooraf, maar de gunstige effecten downstream wegen tegen de kosten op. Uit een recent onderzoek “bleek dat zeer duurzame bedrijven op de lange termijn aanzienlijk beter presteren dan hun tegenhangers, zowel wat betreft beursprestaties als wat betreft boekhoudprestaties.” Waar het op neerkomt? Groen ondernemen is goed ondernemen.
• Nieuwe of verbeterde partnerschappen: wanneer bedrijven gebruikmaken van duurzame supply chains en groene logistiek, zijn ze niet alleen aantrekkelijker voor klanten, maar ook voor zakelijke partners. Uit een recent onderzoek van HBR bleek dat de grootste multinationals wereldwijd gebruikmaken van het VN Global Compact of het Supply Chain Program van het Carbon Disclosure Project (CDP) om het duurzaamheidsniveau en de milieu-impact van hun leveranciers te beoordelen. Leveranciers op hun beurt werken graag samen met de grootste merken en doen investeringen om hun CO2-voetafdruk te verminderen.
• Tevredenere, trouwe klanten: klanten, zowel particulieren als bedrijven, willen hun artikelen snel geleverd hebben en willen de flexibiliteit om gemakkelijk producten terug te sturen. Ze willen weten waar hun producten vandaan komen, of ze duurzaam zijn ingekocht en vervoerd, en waar ze zich in het bezorgtraject bevinden, in realtime. Bedrijven die deze inzichten en transparantie bieden, krijgen nieuwe klanten en worden beloond met langdurige loyaliteit van hun bestaande klanten.
• Betere mvo-reputatie: grote bedrijven worden steeds vaker op het matje geroepen om zich te verantwoorden voor hun aandeel in de opwarming van de aarde, wat gezien wordt als een kwestie van sociale rechtvaardigheid. Openlijk gebruikmaken van de voordelen van groene logistiek zal bedrijven helpen te winnen in de rechtbank van de publieke opinie. Slimme bedrijven bekijken hun ecologische voetafdruk zowel lokaal als wereldwijd met een kritische blik. Degenen die niet bereid zijn om te veranderen, met name degenen die vast blijven houden aan fossiele brandstoffen, stellen hun reputatie op het spel en verliezen hun concurrentiepositie.
• Gemakkelijkere werving: op de krapste arbeidsmarkt in decennia telt elk voordeel dat een bedrijf biedt. Een organisatie die gericht is op groene logistiek is aantrekkelijker voor jonge professionals die willen werken voor een bedrijf waar ze hun waarden in herkennen.

Strategieën voor groene logistiek

Organisaties die een slimme met de cloud verbonden supply chain combineren met mobiele technologieën krijgen een totaalbeeld van hun logistieke proces, van productie tot levering tot retouren. Maar groene logistiek staat niet op zichzelf. Voor een succesvolle uitvoering zijn planning en de inbreng van alle belanghebbenden vereist. Enkele suggesties:

• Werk samen met leveranciers, 3PL- (Third-Party Logistics) en 4PL-partners (Fourth-Party Logistics) en ervaren adviseurs om milieuvriendelijke procurementprotocollen en verzendopties te ontwikkelen.
• Gebruik AI-gestuurde technologieën zoals control towers voor de supply chain om analyses van de CO2-voetafdruk in alle fasen van de bedrijfsvoering te integreren.
• Zoek contact met zakelijke netwerken om logistieke resources en datagedreven inzichten te delen. Zelfs merken die normaal gesproken elkaars concurrenten zijn, kunnen partners worden voor een gedeeld doel.
• Wees strategisch en pas de grootte van je wagenpark aan. Bouw de mogelijkheid in om schommelingen in de vraag op te vangen met elastische logistieke netwerken, zodat vrachtwagens niet stilstaan. Overweeg om micromobiliteitsmiddelen, zoals e-bikes of drones, in te zetten voor de fijndistributie.
• Informeer klanten over de impact van korte leveringstijden ten opzichte van duurzamere keuzes. Amazon moedigt klanten bijvoorbeeld aan om een “Amazon Day” te kiezen, waarbij pakketten worden gebundeld in minder zendingen om te besparen op verpakking en transport.

Groene logistiek en de toekomst van distributienetwerken

Robuuste, AI-gestuurde, cloudgebaseerde logistieke oplossingen vormen de kern van de supply chains van de toekomst. Ze helpen bedrijven om ladingen te consolideren, verzending en tracking te automatiseren, routes te optimaliseren, te bepalen wanneer en waar batterijen moeten worden geladen, ETA's te berekenen, voertuigonderhoud te bewaken en dergelijke. Met datamodellering en simulaties kunnen routes en capaciteit van het wagenpark worden getest, en geïntegreerde technologieën kunnen helpen data van de supply chain en levering in de gehele waardeketen op te nemen en te analyseren. Elke stap naar een soepelere en snellere verplaatsing en levering van goederen is een win-win: klanten zijn tevredener en meer betrokken en bedrijven kunnen zowel hun duurzaamheidsprofiel als hun bedrijfsresultaten verbeteren.

Klanten van SAP Sustainability in actie

Lees verder