W ostatnich latach wolumeny doręczanych paczek mogą wydawać się przytłaczające: obserwowaliśmy stały ich wzrost ze szczytem przypadającym na 2020 r. Jednocześnie w samych Stanach Zjednoczonych codziennie wysyła się ponad 50 milionów paczek. Na tę sytuację wpłynęła oczywiście sprzedaż w sektorze handlu elektronicznego, która również od lat rośnie w zawrotnym tempie. Lockdowny i przestoje podczas pandemii przyczyniły się do wzrostu popularności sprzedaży elektronicznej w drugim kwartale 2020 r. Wartości te w pewnym stopniu wyrównują się wprawdzie w miarę normalizacji sytuacji na świecie — jednak wyniki sprzedażowe w sektorze handlu detalicznego online w trzecim kwartale 2021 r. były wyższe niż przed pandemią COVID-19, co może wskazywać na trwałą zmianę zachowań konsumentów. Wymagania konsumentów także coraz szybciej się zmieniają.

Klienci kupujący dziś online chcą większych ilości tańszych produktów, które trafią pod ich drzwi rankiem następnego dnia — jeśli nie wcześniej. W samym epicentrum tego chaosu dostawcy usług logistycznych na ostatnim etapie procesu znajdują się u progu rewolucji w zakresie logistyki zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, mierząc się jednocześnie z koniecznością pilnej i pełnej wyzwań transformacji.

Jak technologia (dosłownie) napędza innowacje w transporcie na ostatnim etapie procesu

Z każdym rokiem obserwujemy wzrost liczby pojazdów elektrycznych wśród dostawców realizujących ostatnie etapy procesu transportowego. Na drogach są jednak nadal setki tysięcy pojazdów benzynowych — i jeszcze przez pewien czas to się nie zmieni.

W przypadku przedsiębiorstw nakreślenie (dochodowej) ścieżki umożliwiającej bardziej energooszczędną działalność operacyjną wymaga zaangażowania i skupienia. Przede wszystkim niezbędna jest jednak wiedza — a źródłem tej są dane. Zarządzanie danymi i zaawansowane analizy umożliwiają firmom szybkie podejmowanie decyzji, dostosowywanie się do potrzeb rynkowych i przewidywanie ryzyka, a także pewne inwestowanie w pojazdy elektroniczne i inne ekologiczne technologie.

Czym jest logistyka na ostatnim etapie procesu dostawy (i gdzie znajdują się pozostałe etapy)?

W trakcie transportu przez łańcuch dostaw od producenta do klienta produkt trafia do coraz mniejszych pojazdów, z coraz bardziej konkretnymi wytycznymi dotyczącymi dostawy. Pierwszy, środkowy i ostatni etap procesu logistycznego wyznaczane są właściwie przez zmniejszającą się odległość od konsumenta na końcu łańcucha i coraz mniejsze wolumeny transportowanych towarów.

Ostatnie ogniwo łańcucha dostaw podlega dziś wielkiej presji i ścisłej kontroli, musi bowiem zmieniać się i w błyskawicznym tempie dostosowywać do warunków. Należy jednak pamiętać, że skuteczność rozwiązań na ostatnim etapie procesu zależy od wydajności infrastruktury planowania łańcucha dostaw oraz poziomu widoczności i łączności na wszystkich etapach w obrębie łańcucha dostaw.

1. Logistyka na pierwszym etapie procesu (linia producent — główny magazyn dystrybucyjny): pierwszy etap procesu obejmuje zwykle transport towaru z zakładu produkcyjnego do głównego magazynu dystrybucyjnego. Zazwyczaj obejmuje to międzykrajowy — lądowy lub morski — przewóz towaru w kontenerze transportowym. Wydajniejsze i bardziej zintegrowane systemy zarządzania wyceną i harmonogramem pozwalają sprzedawcom detalicznym, dostawcom komercyjnym i specjalistom ds. zarządzania łańcuchami dostaw uzyskać większą przejrzystość w zakresie cen i możliwości transportu zagranicznego lub międzykontynentalnego. Dzięki usprawnieniom na początku procesu transportowego specjaliści koordynujący operacje logistyczne i dostawy na jego końcu zyskują zgodny z rzeczywistością ogólny obraz budżetu, a w razie wystąpienia zakłóceń lub opóźnień na wczesnym etapie mogą odpowiednio skoordynować swoje sieci.
2. Logistyka na drugim etapie procesu (linia magazyn — regionalny węzeł dystrybucyjny): na drugim etapie procesu towary transportowane są z głównego magazynu dystrybucyjnego do regionalnych węzłów dystrybucyjnych, które znajdują się bliżej konsumenta czekającego na produkt. Do transportu na tym etapie wykorzystywane są zwykle dalekobieżne pojazdy ciężarowe. Tzw. efekt Amazona sprawił, że w miejscach, w których wcześniej istniało zaledwie klika regionalnych centrali magazynowych do obsługi dużych regionów, pojawiła się potrzeba uruchomienia nierzadko setek lokalnych węzłów dystrybucyjnych do obsługi dostaw na ten sam lub następny dzień. Do zaspokojenia tego stosunkowo nowego zapotrzebowania specjaliści ds. zarządzania łańcuchami dostaw potrzebują większej liczby pojazdów średniej wielkości i bardziej zaawansowanych systemów chmurowych, umożliwiających koordynację lokalnych kierowców.
3. Logistyka na ostatnim etapie (linia centrum dystrybucyjne — klient końcowy): ostatni etap obejmuje dostawę towaru do klienta. W stosunku do pierwszego i drugiego etapu procesu logistycznego ostatni etap został dotknięty największą liczbą niedawnych zmian w tradycyjnych strukturach operacyjnych. Ostatni etap jest też najbardziej widocznym ogniwem łańcucha dostaw — i to jego obsługę klienci prawdopodobnie powiążą z potencjalnymi problemami. Skuteczność logistyki na ostatnim etapie procesu — podobnie jak w przypadku trybika w maszynie — uzależniona jest od innych ruchomych elementów łańcucha dostaw.

Realizacja na ostatnim etapie a zmieniające się oczekiwania klientów

W przypadku dostawy praktyczne działania mają miejsce po złożeniu zamówienia przez klienta. Coraz częściej klienci oczekują jednak zaangażowania w proces realizacji zamówienia na każdym etapie procesu. Rozwój inteligentnych, bardziej przejrzystych cyfrowych technologii łańcucha dostaw sprawił, że zarządzanie złożonymi sieciami logistycznymi stało się prostsze i bardziej wydajne. Jednocześnie nowe podmioty mogą dziś łatwiej niż kiedykolwiek wcześniej wejść na rynek z konkurencyjnymi cenami i usługami. Konkurencja jest obecnie na bardzo wysokim poziomie, a zdolność do zaspokajania i przekraczania oczekiwań klientów stała się istotnym czynnikiem wpływającym na wartość marki i lojalność konsumentów.

Oto niektóre z najszybciej zyskujących popularność oczekiwań w zakresie obsługi klienta:

• Gwarancja szybkiej realizacji: pomimo obciążenia globalnych łańcuchów dostaw w pandemii klienci przyzwyczaili się do czasu realizacji zamówień nieprzekraczającego dwóch dni — i coraz mniej przychylnie reagują na perspektywę dłuższego oczekiwania. Szeroko zakrojone badanie konsumenckie przeprowadzone w 2020 r. wykazało, że klienci nie tylko byli zainteresowani najszybszą możliwą dostawą, ale też w 65% przypadków wykazywali gotowość, by zapłacić za taką możliwość więcej. Z perspektywy biznesu oznacza to, że od zasobów operujących na ostatnim etapie dostawy towarów wciąż oczekuje się doskonalenia sieci cyfrowych oraz zwiększania elastyczności, responsywności i możliwości skalowania.
• Płynność i personalizacja: każdego roku firmy tracą miliardowe przychody ze względu na niezrealizowane koszyki. Choć w ogromnym stopniu wpływa na to gwarantowany czas dostawy, nie tylko on ma znaczenie. Doświadczenie pokazuje, że główną przyczyną utraty klientów i porzucania koszyków jest wyraźny brak interakcji z kupującymi. Nabywcom zależy dziś na płynnych doświadczeniach w wielu kanałach — tak, aby mogli kontynuować proces zakupowy online w punkcie, w którym przerwali go w sklepie stacjonarnym. Chcą personalizować opcje dostawy, śledzić podróż zamówionych produktów i mieć możliwość skontaktowania się z kierowcą w czasie rzeczywistym.
• Bardziej elastyczne opcje w handlu elektronicznym: gdy handel internetowy dopiero raczkował, przedsiębiorcom wydawało się, że pewne produkty — takie jak okulary czy buty — zawsze będą kupowane stacjonarnie. Nie przewidywano wtedy istnienia modeli opartych na możliwości wypróbowania produktu przed zakupem, takich jak Prime Wardrobe firmy Amazon. Zwroty są złożonym i kosztownym elementem ostatniego etapu procesu transportowego, a usługi całkowicie skoncentrowane na ich obsłudze dodatkowo tę złożoność potęgują. Ponieważ jednak w trakcie lockdownu konsumenci przyzwyczaili się do zamawiania przez Internet praktycznie wszystkiego, dziś oczekuje się, że nawet najbardziej abstrakcyjne produkty — od ryb tropikalnych po testy ojcostwa — będzie można zamówić do domu.
• Dyrektorzy generalni też są kupującymi: klienci w modelu B2B zawsze utrzymywali silne relacje z przedstawicielami handlowymi swoich dostawców. Polegali na ich pomocy, aby przewidywać potrzeby produktowe i radzić sobie z wyzwaniami logistycznymi. Choć ta ważna relacja zawodowa pozostaje nienaruszona, liderzy biznesowi nie są już usatysfakcjonowani, gdy ich zamówienia osobiste realizowane są z dnia na dzień, a biznesowe — do końca miesiąca. Łańcuchy dostaw w modelach B2B i B2C w oczywisty sposób się od siebie różnią, ale wymagania konsumentów w modelu B2B szybko się zmieniają — a dostawcy operujący na ostatnim etapie procesu powinni brać je pod uwagę.

Spełniaj szybko zmieniające się oczekiwania klientów dzięki nowoczesnym systemom dostawy na ostatnim etapie

Technologia ostatniego etapu procesu dostawczego i cyfryzacja łańcucha dostaw

W świecie zakupów online — zarówno w modelu B2C, jak i B2B — istnieje więcej cyfrowych punktów kontaktu niż kiedykolwiek wcześniej. Czujniki gromadzą dane na etapie pozyskiwania materiałów i produkcji, urządzenia oparte naInternecie rzeczy (IoT) wysyłają i odbierają strumienie danych, a klienci pozostawiają po sobie coraz bardziej złożone i bogate w dane ślady, przechodząc przez ekosystem handlu detalicznego. Najlepsze rozwiązania dla cyfrowego łańcucha dostaw wykorzystują systemy oparte na chmurze, technologie sztucznej inteligencji (AI) i łączność w czasie rzeczywistym, aby umożliwić wykorzystanie wszystkich tych danych i zasilenie systemów zarządzania logistyką, które są niezbędne do ich efektywnego działania.

Takie zintegrowane, oparte na danych podejście zapewnia firmom następujące możliwości:

Automatyzacja przydziałów

Obejmuje to użycie algorytmu dopasowującego zadania dostawcze do określonego czynnika w oparciu o wcześniej określone priorytety i reguły. Korzystając ze sztucznej inteligencji, system może jednocześnie analizować złożone punkty danych, takie jak lokalizacja kierowcy i typ jego pojazdu, z uwzględnieniem rozmiaru paczki. Dzięki opartej na chmurze aplikacji kierowca zawsze ma połączenie z systemem przydzielania zadań w czasie rzeczywistym.

Optymalizacja tras

Po zidentyfikowaniu przez system przydzielania zadań kierowcy i typu pojazdu konieczne jest przeanalizowanie innych czynników w celu wybrania najbardziej ekonomicznej trasy. Obejmuje to jednoczesną analizę bieżących danych, takich jak informacje dotyczące pogody i ruchu drogowego, dane lokalizacyjne — dotyczące na przykład stacji ładowania na trasie (gdy wykorzystywane są pojazdy elektryczne) — a także informacje na temat zagęszczenia punktów dostaw w danym obszarze. Również w tym przypadku łatwe w obsłudze aplikacje mobilne umożliwiają kierowcom efektywne działanie przez cały czas.

Optymalizacja ładunków

Przedsiębiorstwa (często nawet konkurencyjne) zwykle dążą do połączenia transportu długodystansowego i kontenerowego w oparciu o miejsce docelowe i konkretne potrzeby w zakresie postępowania z ładunkiem. W przypadku pojedynczego transportu przez Pacyfik nie jest to wysoce skomplikowane zadanie. Gdy jednak ładunek jest rozproszony na tysiące lub miliony indywidualnych zamówień, z których każde ma inny cel transportu i termin dostawy, optymalizacja staje się poważnym wyzwaniem. W świecie, w którym marże pozostawiają tak niewiele przestrzeni do zmian, oprogramowanie oparte na sztucznej inteligencji po raz kolejny przynosi rozwiązanie. Dzięki połączeniu wszystkich elementów ostatniego etapu procesu transportowego z jednym, łatwo dostępnym pulpitem i systemem planowanie ładunków nabiera charakteru strategicznego i daje przestrzeń do automatyzacji — a to oznacza potencjalną eliminację kosztów związanych z wysyłaniem niewypełnionych do końca pojazdów dostawczych.

Monitorowanie floty i szacowanie czasu przybycia

To jedna z najstarszych praktyk logistycznych, która wykorzystywała CB i dwukierunkową komunikację radiową na długo przed powstaniem sieci komórkowych. Dziś jednak, zamiast polegać przy szacowaniu czasu dostawy na kierowcy, inteligentne systemy śledzenia mogą za pośrednictwem smartfonów kierowców uzyskać dostęp do danych GPS i informacji dotyczących ruchu drogowego w celu zapewnienia widoczności floty w czasie rzeczywistym. Dzięki aplikacjom połączonym z chmurą dyspozytorzy i klienci znają lokalizację kierowcy i nie potrzebują do tego żadnego dodatkowego sprzętu.

Logistyka dystrybucji na ostatnim etapie i współdzielenie zasobów

Od października 2021 r. wyniki sprzedażowe firm współdzielących przewozy wzrosły nawet o 100% rok do roku. W centrach pojawiają się również firmy współdzielące samochody, a instytut McKinsey przewiduje w nadchodzącej dekadzie stały, 20-procentowy wzrost wykorzystania rozwiązań w zakresie współdzielenia pojazdów.

Podobnie jak konsumenci zastanawiają się nad wartością i ryzykiem związanym z posiadaniem samochodu, dostawcy działający na ostatnim etapie procesu też przyglądają się liczbom i zadają sobie podobne pytania w odniesieniu do pojazdów firmowych. Większość przedsiębiorstw odnotowuje zarówno okresy szczytowe, kiedy to ich pojazdy wykorzystywane są do granic możliwości, jak i okresy o mniejszej intensywności, podczas których ponoszą duże koszty związane z utrzymaniem zasobów.

Dzięki inteligentnym platformom do planowania łańcucha dostaw, sieciom IoT i zasobom połączonym z chmurą firmy mogą wdrożyć elastyczną sieć dostawców — podobną do modelu współdzielenia przewozów — i w razie potrzeby skalować obłożenie w górę lub w dół. Najprostsze zastosowanie takiego „crowdsourcingu” umożliwia przedsiębiorstwom integrację podobnego typu pojazdów dostawczych i ciężarowych od okolicznych dostawców z własnymi zasobami.

Bardziej zaawansowany model obejmuje włączenie do obecnej działalności operacyjnej hybrydowej sieci pojazdów alternatywnych. W przypadku niektórych dostaw najlepszym rozwiązaniem może być na przykład skonsolidowanie paczek w większym pojeździe należącym do sieci, a następnie — bliżej miejsca docelowego — włączenie do procesu dostawy kierowcy na rowerze elektrycznym lub bota dostawczego. Do zarządzania złożonością takiego modelu hybrydowego po raz kolejny niezbędny jest system wykorzystujący sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe.

Transport na ostatnim etapie procesu: alternatywne pojazdy i sieci

Przyjrzeliśmy się alternatywnym modelom biznesowym i niektórym technologiom obsługiwanym przez inteligentne systemy dostaw na ostatnim etapie procesu. Ale co z samymi pojazdami? Czy drony dostawcze rzeczywiście mają sens? Czy w logistyce na ostatnim etapie możliwa jest zerowa emisja dwutlenku węgla? Mówimy tu o rewolucji w potężnym i mocno ugruntowanym obszarze działalności, więc na wprowadzenie tego rodzaju innowacji transportowych trzeba będzie trochę poczekać. Pandemia przyspieszyła jednak wprowadzenie na rynek wielu alternatywnych miejskich rozwiązań dostawczych, a pojazdy elektryczne i związane z nimi technologie są z dnia na dzień coraz bardziej przystępne. Przełom w ekologicznej logistyce może nastąpić szybciej, niż nam się wydaje.

• Pojazdy elektryczne: w logistyce na ostatnim etapie procesu transportowego wyzwania wiążą się zwykle z rozmiarami pojazdów i ich trwałością. Na tę chwilę większość pojazdów elektrycznych stanowią mniejsze samochody rodzinne, które niekoniecznie sprawdziłyby się w dostawach dużych wolumenów. Prace nad większymi lekkimi pojazdami dostawczymi (LCV) zasilanymi elektrycznością odbywają się jednak w coraz szybszym tempie. Wiąże się to z postępem technologicznym w obszarze inżynierii akumulatorów i pojazdów, a także z bardziej rygorystycznymi regulacjami ograniczającymi emisję dwutlenku węgla w łańcuchach dostaw.
• Bardziej optymalne możliwości ładowania: inteligentne oprogramowanie logistyczne może pomóc kierowcom łączyć się w czasie rzeczywistym z infrastrukturą do ładowania pojazdów elektronicznych i planować trasy dostawy uwzględniające punkty ładowania. Wraz ze wzrostem liczby stacji szybkiego ładowania indukcyjnego znaczenie tej możliwości jeszcze bardziej wzrośnie. Możliwość szybkiego i wydajnego ładowania pojazdów elektrycznych ułatwi funkcjonowanie sieci dostaw na żądanie na ostatnim etapie procesu transportowego oraz pomoże w obsłudze pojazdów firmowych w zasięgu węzła.
• Pojazdy mikromobilne: termin ten odnosi się między innymi do rowerów i hulajnóg elektrycznych, które coraz częściej wykorzystuje się w sieci logistycznej na ostatnim etapie procesu transportowego. Obecnie takie pojazdy wykorzystuje się przede wszystkim do dostarczania posiłków i artykułów spożywczych, ale w miarę rozwoju sieci będą zapewne służyły również do dostawy innych produktów. Oparte na chmurze aplikacje, które zwiększają wydajność tych sieci, stają się ponadto coraz łatwiejsze w obsłudze, dzięki czemu kierowcy mogą łączyć się zarówno z wieżami kontroli, jak i z interfejsem klienta — oczywiście w czasie rzeczywistym.
• Drony i floty autonomiczne: w ostatnich latach drony zaczęły funkcjonować w sieci dystrybucyjnej jako narzędzie do zautomatyzowanego pobierania i pakowania oraz zarządzania zapasami. W niedalekiej przyszłości, po wyeliminowaniu problemów związanych z bezpieczeństwem i śledzeniem, możemy spodziewać się szerszego wykorzystania dronów na ostatnim etapie procesu transportowego w obszarach miejskich. Zastosowania mogą być nowatorskie i obejmować na przykład wysyłanie dronów z większych pojazdów ciężarowych w celu obsługi wybranego obszaru geograficznego.

Kolejne kroki w kierunku bardziej wydajnej i gotowej na wyzwania przyszłości sieci dystrybucyjnej na ostatnim etapie procesu transportowego

Pandemia bardzo wyraźnie pokazała nam, że dostawcy usług logistycznych działający na ostatnim etapie transportu są niewidzialnymi bohaterami procesów łańcucha dostaw. Pomimo wielu nagłośnionych zakłóceń w łańcuchach dostaw opuszczali domy, kiedy my nie mogliśmy tego robić, i zaopatrywali nas we flanelowe spodnie, wypiekacze do chleba i maty do jogi — oraz wszystko inne. Wiele elementów naszej rzeczywistości nigdy już nie będzie wyglądało tak samo jak przed rokiem 2020 — w tym również sposób, w jaki robimy zakupy, a także oczekiwanie dostawy produktów pod same drzwi.

Cele w zakresie zrównoważonego rozwoju, zwiększona konkurencja i napięte marże potęgują wyzwania związane z dostawą na ostatnim etapie procesu. Pojawiają się jednak również znaczące innowacje w specjalistycznym oprogramowaniu oraz wiele nowych technologii i pomysłów, które prowadzą nas w kierunku bardziej niż kiedykolwiek zrównoważonego rozwoju i większej opłacalności w przyszłości. Aby rozpocząć transformację cyfrową operacji logistycznych, skontaktuj się z dostawcą oprogramowania, aby poznać najlepsze rozwiązania odpowiadające potrzebom i wyzwaniom charakterystycznym dla Twojej działalności.