Pojęcie zielona logistyka obejmuje wszelkie praktyki biznesowe, które minimalizują wpływ sieci logistycznej i dostaw na środowisko. Zielona logistyka, zwana też logistyką zrównoważoną, pozwala osiągać wysokie wyniki finansowe bez uszczerbku dla satysfakcji klientów lub dobra naszej planety. Inteligentne przedsiębiorstwa starają się zrozumieć i wdrożyć systemy zrównoważonego zarządzania logistyką oparte na zaawansowanych technologiach, takich jak sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe i zaawansowana analityka.

Kiedy firmy przechodzą na bardziej ekologiczną logistykę, osiągają korzyści we wszystkich obszarach działalności, w tym większą rentowność i poprawę wizerunku. Jednak głównym czynnikiem napędzającym tę zmianę jest nacisk ze strony klientów. Klienci (zarówno firmy, jak i konsumenci) codziennie widzą w wiadomościach i kanałach streamingowych rzeczywiste skutki zmian klimatycznych, dlatego coraz chętniej decydują się na współpracę z firmami, które podejmują znaczące i trwałe działania na rzecz zrównoważonej przyszłości. Zarówno klienci, jak i akcjonariusze opowiadają się za łańcuchami dostaw o obiegu zamkniętym, które obejmują tzw. ekologistykę, i nie akceptują „greenwashingu”, czyli pozornych działań ekologicznych.

Ekologistyka i łańcuchy dostaw o obiegu zamkniętym

Tradycyjnie łańcuchy dostaw były liniowe i jednokierunkowe: surowce były przetwarzane na produkty i wysyłane do klientów, którzy następnie je utylizowali. Obecnie to zjawisko ulega zmianie za sprawą dwóch praktyk — ekologistyki i łańcuchów dostaw o obiegu zamkniętym, które zwiększają wartość łańcuchów dostaw, jednocześnie pozwalając ograniczać negatywny wpływ na środowisko.

• Ekologistyka: to pojęcie odnosi się do procesów związanych ze zwrotem artykułów i towarów, które przemieszczają się z powrotem wzdłuż łańcucha dostaw. Może to obejmować naprawy i konserwację, zwroty wadliwych artykułów, ponowne wykorzystanie opakowań lub recykling i odzyskiwanie produktów wycofanych z eksploatacji. W tym zakresie współczesne przedsiębiorstwa najczęściej mierzą się z problemem zwrotów od klientów. Zakupy online przyczyniają się do znacznie wyższego wskaźnika zwrotów niż zakupy w sklepach stacjonarnych. Problem ten pogłębia się w przypadku modeli biznesowych marek oferujących „subskrypcje pudełkowe” (zazwyczaj w branży modowej), które opierają się na idei dostarczania klientom szerokiego asortymentu towarów, spośród których klient wybiera to, co go interesuje, i zwraca to, czego nie chce zatrzymać. Szacuje się, że w miarę rozwoju tego trendu globalna wartość zwrotów w handlu elektronicznym przekroczy w ciągu najbliższej dekady 1 bilion dolarów. Ponadto transport zwracanych towarów powoduje emisję ponad 15 milionów ton CO2 rocznie w samych Stanach Zjednoczonych.
• Łańcuchy dostaw o obiegu zamkniętym: łańcuch dostaw o obiegu zamkniętym to cykl, dzięki któremu organizacje mogą odzyskać możliwie najwięcej zasobów, od surowców po gotowe produkty. W najprostszej formie oznacza to wykorzystanie wartości produktów, które osiągnęły koniec cyklu życia, często poprzez recykling ich głównych komponentów. Przykładowo tworzywa sztuczne można rozdrobnić i ponownie wykorzystać — chociażby do produkcji palet transportowych służących do przewożenia towarów. Wraz z kurczeniem się zasobów metali na świecie coraz większego znaczenia nabiera pozyskiwanie złota, miedzi i innych surowców nadających się do recyklingu z przedmiotów, które normalnie zostałyby wyrzucone.

Ekologiczny transport i wzrost zastosowania komercyjnych pojazdów elektrycznych

W kulminacyjnym momencie pandemii COVID zakupy internetowe osiągnęły rekordową popularność, a liczba przesyłek w samych Stanach Zjednoczonych wzrosła między 2019 a 2020 rokiem o 37%, dochodząc do 55 milionów dostaw dziennie. Efekt Amazona dodatkowo obciążył operacje logistyczne i sprawił, że konsumenci oczekują dostaw w ciągu jednego dnia — a czasem nawet kilku godzin. Oznacza to, że towary nie mogą być już magazynowane w jednym miejscu i dystrybuowane do odbiorców w całym kraju. Aby możliwe było osiągnięcie tak ekstremalnego tempa dostaw, produkty muszą być przechowywane w lokalnych centrach dystrybucji, a następnie dostarczane do konsumentów w mniejszych partiach. To wymaga wykorzystania większej floty mniejszych pojazdów.

Wraz ze zmianą sytuacji pandemicznej i zniesieniem ograniczeń trendy te nie wykazują żadnych oznak spowolnienia. Według Światowego Forum Ekonomicznego należy spodziewać się wzrostu popytu na dostawy miejskie na ostatnim odcinku nawet o 78% do 2030 r. oraz wzrostu liczby pojazdów dostawczych w 100 największych miastach świata nawet o 36%.

Aby sprostać tym zmieniającym się wymaganiom w zakresie dostaw, firmy szybko wdrażają floty pojazdów elektrycznych. Koszt przejechania jednego kilometra samochodem elektrycznym jest o ponad połowę niższy niż w przypadku samochodów napędzanych benzyną lub olejem napędowym, a ponadto pojazdy elektryczne nie wymagają częstych przeglądów ani wymiany oleju, co przekłada się na niższe koszty eksploatacji i mniej przestojów. Kolejną istotną zaletą pojazdów elektrycznych dla przedsiębiorstw jest łatwość ich integracji z szerszą siecią łańcucha dostaw połączoną z chmurą. Oznacza to, że przedsiębiorstwa mogą wykorzystywać technologie oparte na sztucznej inteligencji do analizowania zarówno danych historycznych, jak i danych operacyjnych w czasie rzeczywistym, uzyskując w ten sposób cenne (i praktyczne) informacje na temat sposobów oszczędzania pieniędzy, zmniejszania zużycia paliwa i usprawniania ogólnej działalności.

Również pojemność i rozmiar nowoczesnych pojazdów elektrycznych stają się coraz bardziej zróżnicowane. Obecnie obserwujemy nie tylko wzrost liczby samochodów dostawczych (LCV), takich jak furgonetki, ale także również poszerzanie się gamy elektrycznych półciężarówek i pojazdów do transportu dalekobieżnego.

A jeśli chodzi o bardziej ekologiczny transport, nie zapominajmy, że około 80-90% światowych towarów jest przewożonych drogą morską. Każdego roku kontenerowce emitują około miliarda ton dwutlenku węgla do powietrza – około trzech procent wszystkich emisji gazów cieplarnianych – i ton toksycznych odpadów pozostawionych w oceanach. Uznając to, we wrześniu 2021 r. Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO), reprezentująca 150 liderów przemysłu, wyznaczyła cel dekarbonizacji w zakresie redukcji emisji o 50% do 2050 r. w porównaniu z poziomami z 2008 r.

Duńska firma Maersk (której statki wyemitowały w 2020 r. 33 mln ton CO₂) zamówiła osiem nowych jednostek napędzanych bezemisyjnym metanolem, aby pomóc w realizacji tego ambitnego celu. Firmy żeglugowe w Japonii i Norwegii również wprowadzają istotne innowacje w sektorze transportu morskiego, prezentując w pełni elektryczne tankowce, a nawet pierwszy na świecie autonomiczny elektryczny statek towarowy, który (wykorzystując radar, podczerwień i zintegrowane kamery samochodowe) może być obsługiwany i cumowany na odległość za pomocą systemu zdalnego sterowania.

Połączony system logistyczny pomaga poprawić rentowność i wizerunek marki, jednocześnie ograniczając wpływ na środowisko.

Alternatywne sieci dystrybucji i ekologiczne rozwiązania logistyczne

Oczywiście wprowadzenie pojazdów elektrycznych i paliw alternatywnych jest prawdopodobnie najważniejszą zmianą w zakresie ekologicznej logistyki. Jednak, jak zauważa Bernd Heid z organizacji McKinsey „w scenariuszu dotyczącym ekosystemu, w którym podmioty publiczne i prywatne skutecznie ze sobą współpracują, możliwe byłoby ograniczenie emisji związanych z dostawami i zatorów komunikacyjnych o 30% w porównaniu ze scenariuszem zakładającym brak działań”. Aby osiągnąć maksymalną opłacalność, szybsze dostawy oraz znaczące ograniczenie emisji i ilości odpadów, przedsiębiorstwa będą musiały opracować metody logistyczne oparte na większej współpracy oraz bardziej zaawansowane rozwiązania optymalizacyjne.

Niektóre inne strategie optymalizacji obejmują następujące działania:

• Łączenie zasobów: ten zyskujący na popularności trend dotyczący zoptymalizowanego zarządzania łańcuchem dostaw zakłada współpracę podobnych (nawet konkurencyjnych) firm w celu połączenia ich zasobów magazynowych i logistycznych. Na pierwszy rzut oka może się to wydawać trudne do zrealizowania, ale na szczęście technologie zarządzania logistyką oparte na chmurze pomagają firmom współpracować przy zachowaniu maksymalnej przejrzystości i kontroli.
• Wspólne skrytki na paczki: firma Amazon była pionierem w zakresie wprowadzenia lokalnych skrytek na paczki, co pozwoliło skrócić trasy i przyspieszyć dostawy. Jest to bardzo skuteczne rozwiązanie, ale jednocześnie powoduje ono wyeliminowanie konkurencji. Wspólne skrytki na paczki działają podobnie do istniejących sieci skrytek Amazon, ale są dostępne dla znacznie szerszego grona dostawców. Dzięki szerszej dostępności tego zasobu główni dostawcy usług logistycznych mogą współpracować, oszczędzając czas i pieniądze oraz zapewniając konsumentom większy wybór.
• Zautomatyzowana optymalizacja dostaw: to pojęcie odnosi się do koordynowania przesyłek (przechowywanych w magazynach i centrach dystrybucji), które mają podobny czas dostawy i miejsce docelowe. Przy dzisiejszych ilościach przesyłek jest to praktycznie niemożliwe do osiągnięcia ręcznie, ale inteligentne rozwiązania w łańcuchu dostaw mogą zidentyfikować i zautomatyzować załadunek pojazdów, co pomaga wyeliminować kosztowną praktykę wysyłania samochodów dostawczych załadowanych tylko w połowie.
• Dostawy nocne: im więcej czasu pojazdy spędzają na drodze, tym więcej paliwa i energii zużywają. Zwłaszcza w miastach dostawy nocne mogą zmniejszyć czas spędzany na drodze i ograniczyć korki nawet o 15%. Co więcej, pojazdy elektryczne są cichsze, więc nie powodują dodatkowego hałasu w nocy.
• Sieci mikromobilne dostępne na żądanie: pojęcie mikromobilności odnosi się do małych pojazdów, często dwukołowych, takich jak hulajnogi i rowery elektryczne. Nowoczesne technologie logistyczne zapewniają kierowcom łatwy dostęp do aplikacji połączonych z chmurą. Oznacza to łączność z bazą (dyspozytornią) i klientem (przewidywany czas dostawy) w czasie rzeczywistym. Wykorzystując sieć niezależnych kierowców dostępnych na żądanie (niezatrudnionych wyłącznie przez jedną firmę), przedsiębiorstwa osiągają znaczne oszczędności zarówno w zakresie zużycia paliwa, jak i kosztów utrzymania stałej floty.
• Dynamiczne przydzielanie tras: w środowisku miejskim narzędzia do przydzielania tras połączone z chmurą mogą oceniać natężenie ruchu, dostępność parkingów, a nawet opóźnienia spowodowane robotami drogowymi lub innymi czynnikami. Na obszarach wiejskich większe znaczenie mogą mieć inne czynniki, takie jak warunki drogowe i pogodowe lub odległość od stacji ładowania pojazdów elektrycznych. Dzięki uwzględnieniu tego rodzaju informacji przy planowaniu tras w czasie rzeczywistym firmy mogą zwiększyć szybkość dostaw i zminimalizować zużycie paliwa.i zminimalizować zużycie paliwa.
• Drony i pojazdy autonomiczne: wizja dronów przelatujących po niebie niczym zmechanizowane bociany i dostarczających paczki lub bezzałogowych robotów obładowanych przesyłkami przemierzających miejskie chodniki jest niezwykle fascynująca. W rzeczywistości jednak jeszcze kilka lat dzieli nas od w pełni zautomatyzowanych sieci logistycznych. Ale innowacje w tej branży postępują szybko, a cyfrowa automatyzacja jest podstawą wielu ekologicznych rozwiązań — warto więc śledzić rozwój sytuacji na tym rynku…

Zalety zielonej logistyki

Zielona logistyka przynosi korzyści firmie, jej dostawcom i partnerom, klientom oraz wszystkim członkom społeczeństwa. Oto tylko kilka przykładów:

• Zwiększenie długoterminowej rentowności: od dostawy na pierwszym po dostawę na ostatnim odcinku zielona logistyka pozwala ograniczyć marnotrawstwo, koszty i emisję dwutlenku węgla. Chociaż osiągnięcie korzyści płynących z zielonej logistyki wymaga początkowych inwestycji, to dalsze zyski przewyższają koszty. Niedawne badania wykazały, że „firmy o wysokim wskaźniku zrównoważonego rozwoju osiągają znacznie lepsze wyniki niż ich konkurenci w perspektywie długoterminowej, zarówno pod względem wyników giełdowych, jak i wyników finansowych”. Podsumowując? Zielony biznes to dobry biznes.
• Nowe lub wzmocnione partnerstwa: kiedy firmy wdrażają zrównoważone łańcuchy dostaw i zieloną logistykę, stają się bardziej atrakcyjne nie tylko dla klientów, ale także dla partnerów biznesowych. Niedawne badanie przeprowadzone przez HBR wykazało, że największe międzynarodowe korporacje wykorzystują program Global Compact ONZ lub program łańcucha dostaw Carbon Disclosure Project (CDP) do oceny poziomu zrównoważonego rozwoju i wpływu na środowisko swoich dostawców. Dostawcy z kolei chętnie nawiązują współpracę z największymi markami i inwestują w działania mające na celu zmniejszenie śladu węglowego.
• Zadowoleni, lojalni klienci: klienci — zarówno detaliczni, jak i biznesowi — oczekują szybkiej dostawy i elastyczności w zakresie zwrotu produktów. Chcą wiedzieć, skąd pochodzą produkty, czy są pozyskiwane i transportowane w sposób zrównoważony oraz gdzie się znajdują w danej chwili — w czasie rzeczywistym. Firmy, które zapewniają takie informacje i przejrzystość, zyskują nowych klientów i długoterminową lojalność dotychczasowych.
• Poprawa reputacji w zakresie odpowiedzialności społecznej: duże firmy coraz częściej są pociągane do odpowiedzialności za swój wkład w globalne ocieplenie, co uznaje się za kwestię sprawiedliwości społecznej. Publiczne odwoływanie się do zalet zielonej logistyki pomaga firmom zdobywać przychylność opinii publicznej. Inteligentne przedsiębiorstwa analizują swój wpływ na środowisko zarówno w skali lokalnej, jak i globalnej. Te, które nie są skłonne do zmian, zwłaszcza w zakresie odejścia od paliw kopalnych, narażają swoją reputację i tracą przewagę konkurencyjną.
• Łatwiejsza rekrutacja: w sytuacji największego od dziesięcioleci niedoboru pracowników liczy się każda przewaga konkurencyjna firmy. Organizacja skupiająca się na zielonej logistyce jest bardziej atrakcyjna dla młodych profesjonalistów, którzy pragną pracować dla firmy odzwierciedlającej ich wartości.

Strategie z zakresu zielonej logistyki

Organizacje, które łączą inteligentny łańcuch dostaw oparty na chmurze z technologiami mobilnymi, uzyskują pełny obraz całego procesu logistycznego, od produkcji, przez dostawę, aż po zwroty. Jednak nie da się zbudować zielonej logistyki w izolacji. Skuteczne wdrożenie wymaga planowania i zaangażowania wszystkich interesariuszy. Oto kilka sugerowanych kroków:

• Współpracuj z dostawcami, sprzedawcami, partnerami logistycznymi 3PL i 4PL oraz doświadczonymi doradcami w celu opracowania protokołów zakupów przyjaznych dla środowiska oraz ekologicznych opcji wysyłki.
• Wykorzystaj technologie oparte na sztucznej inteligencji, takie jak wieże kontrolne łańcucha dostaw, by uwzględnić analizy śladu węglowego na wszystkich etapach działalności.
• Nawiązuj współpracę z sieciami korporacyjnymi, aby dzielić się zasobami logistycznymi i spostrzeżeniami opartymi na danych. Nawet marki, które zazwyczaj konkurują ze sobą, mogą wspólnie realizować ten sam cel.
• Opracuj strategię i dostosuj wielkość floty. Zapewnij sobie możliwość reagowania na wahania popytu dzięki elastycznym sieciom logistycznym, tak aby samochody dostawcze nie stały bezczynnie. W przypadku dostaw na ostatnim odcinku rozważ dodanie pojazdów mikromobilnych, takich jak rowery elektryczne lub drony.
• Edukuj klientów na temat wpływu szybkich dostaw w porównaniu z bardziej zrównoważonymi rozwiązaniami. Na przykład Amazon zachęca klientów do korzystania z opcji „Amazon Day”, która umożliwia łączenie paczek w mniejszą liczbę przesyłek, co pozwala zaoszczędzić pieniądze na opakowaniach i transporcie.

Zielona logistyka a przyszłość sieci dystrybucyjnych

Wydajne, oparte na sztucznej inteligencji rozwiązania logistyczne w chmurze stanowią podstawę przyszłościowych łańcuchów dostaw. Pomagają one firmom konsolidować ładunki, automatyzować wysyłkę i śledzenie przesyłek, optymalizować trasy, określać czas i miejsce ładowania akumulatorów, obliczać przewidywany czas przybycia, monitorować serwisowanie pojazdów i wiele więcej. Modelowanie danych i symulacje pozwalają testować trasy i możliwości floty, a zintegrowane technologie pomagają uwzględniać i analizować dane dotyczące łańcucha dostaw i przesyłek w całym łańcuchu wartości. Każdy krok w kierunku sprawniejszego transportu i szybszej dostawy towarów jest korzyścią dla wszystkich stron. Zwiększa zadowolenie i zaangażowanie klientów oraz pomaga firmom poprawić zarówno ich profil zrównoważonego rozwoju, jak i wyniki finansowe.

Klienci korzystający z rozwiązań SAP z dziedziny zrównoważonego rozwoju