Czym jest dekarbonizacja?

Co oznacza dekarbonizacja?

Dekarbonizacja oznacza ponowne przemyślenie sposobu prowadzenia działalności gospodarczej — w obrębie wszystkich jej operacji i łańcuchów dostaw — w celu ograniczenia emisji i stymulowania długoterminowego, zrównoważonego wzrostu.

Cele te osiąga się poprzez odejście od produkcji i materiałów opartych na paliwach kopalnych na rzecz czystszych, bardziej zrównoważonych alternatyw niskoemisyjnych lub bezemisyjnych, takich jak energia odnawialna, elektryfikacja oraz materiały lub produkty o niższej emisji dwutlenku węgla. Dekarbonizacja daje przedsiębiorstwom szansę na obniżenie kosztów, spełnienie wymogów regulacyjnych, ochronę reputacji marki i dostosowanie się do rosnących oczekiwań konsumentów i inwestorów w zakresie zrównoważonego rozwoju. To ważne powody, dla których liderzy wszystkich funkcji powinni włączyć dekarbonizację do szerszych inicjatyw na rzecz zrównoważonego rozwoju w swoje strategie biznesowe.

Rodzaje emisji, które przyczyniają się do dekarbonizacji

Dekarbonizacja oznacza redukcję lub całkowite wyeliminowanie emisji gazów cieplarnianych — dwutlenku węgla ( _CO2), metanu ( _CH4), podtlenku azotu ( _N2O ) i gazów fluorowanych (syntetycznych gazów cieplarnianych) — jednak dla ułatwienia są one wyrażane w ekwiwalentach_CO2 , często nazywanych w skrócie po prostu „węglem”.

Aby zrozumieć całkowity ślad węglowy przedsiębiorstwa, ważne jest przyjrzenie się trzem głównym typom emisji, ponieważ każdy z nich wiąże się z różnymi źródłami gazów cieplarnianych w różnych operacjach biznesowych i łańcuchu wartości.

Emisje zakresu 1 to bezpośrednie emisje gazów cieplarnianych powstające w wyniku działalności firmy, takiej jak spalanie paliw kopalnych w celu ogrzewania, wytwarzanie energii elektrycznej lub transport pracowników i materiałów przy użyciu pojazdów będących własnością firmy.

Emisje zakresu 2 to pośrednie emisje gazów cieplarnianych związane ze zużyciem zakupionej energii elektrycznej, pary, ciepła lub chłodzenia.

Emisje zakresu 3 to pośrednie emisje występujące w całym łańcuchu wartości przedsiębiorstwa — od kupowanych towarów po sposób użytkowania i utylizacji produktów — co sprawia, że są często największe i najtrudniejsze do kontrolowania.

Dlaczego dekarbonizacja jest ważna

Zrównoważony rozwój to nie tylko obowiązek regulacyjny – to główny czynnik długoterminowego sukcesu na konkurencyjnym rynku. Ograniczanie emisji dwutlenku węgla pomaga firmom obniżyć długoterminowe koszty energii i sprostać oczekiwaniom coraz bardziej świadomych ekologicznie klientów, inwestorów i pracowników. W miarę jak rynki przechodzą na bardziej ekologiczne praktyki i produkty, przedsiębiorstwa, które proaktywnie podejmują się dekarbonizacji, są w stanie szybciej wprowadzać innowacje, ograniczać ryzyko i zyskiwać przewagę konkurencyjną w gospodarce niskoemisyjnej.

Oto niektóre czynniki wpływające na decyzje dotyczące dekarbonizacji przedsiębiorstw:

• Presja regulacyjna
  Przestrzeganie tych zasad jest narzucane przez dynamicznie rosnącą liczbę globalnych przepisów i norm dotyczących zrównoważonego rozwoju. Należą do nich raportowanie emisji wymagane na mocy przepisów, takich jak dyrektywa UE w sprawie raportowania zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (CSRD), standardy ujawniania informacji o zrównoważonym rozwoju Międzynarodowej Rady Standardów Zrównoważonego Rozwoju (ISSB) IFRS Foundation Sustainability Disclosure Standards S1 i S2, kalifornijska ustawa SB 253 lub rozporządzenie UE w sprawie ujawniania informacji o zrównoważonych finansach (SFDR) lub na mocy instrumentów ustalania cen emisji dwutlenku węgla, takich jak systemy handlu emisjami (ETS) i mechanizm dostosowywania cen na granicach emisji dwutlenku węgla (CBAM), które wymagają raportowania i płacenia za emisje. Niektóre z nich — w tym CSRD, CSDDD i IFRS — wymagają, aby przedsiębiorstwa ujawniały cele dotyczące redukcji emisji i plany przejściowe, jeśli je posiadają. W przypadku CSRD przedsiębiorstwa, które nie mają planu, ale zidentyfikowały mierzalne emisje, muszą wyjaśnić, dlaczego. Jeżeli firmy nie podejmą działań zgodnie z tymi wytycznymi, mogą zostać ukarane karami i stracić dostęp do rynków międzynarodowych.
• Koszt węgla
  Rosnące koszty emisji sprawiają, że dekarbonizacja staje się koniecznością finansową. Inicjatywy dotyczące ustalania cen emisji dwutlenku węgla, takie jak ETS i CBAM, wdrożyło już ponad 85 krajów, a oczekuje się, że w przyszłości pojawią się kolejne (np. brytyjski CBAM, którego rozpoczęcie planowane jest na 2027 r.).
• Żądanie inwestorów i interesariuszy
  Inwestorzy coraz częściej kierują się kryteriami ESG przy podejmowaniu decyzji o finansowaniu. Chcą przejrzystości w zakresie zarządzania ryzykiem środowiskowym przez przedsiębiorstwa, za pomocą planu przejściowego mającego na celu redukcję emisji. Pracownicy, klienci i organy regulacyjne domagają się coraz wyższych standardów zrównoważonego rozwoju, podobnie jak partnerzy biznesowi, którzy coraz częściej szukają dostawców oferujących niskie emisje, aby wesprzeć własne strategie dotyczące odpowiedzialności regulacyjnej i/lub dekarbonizacji.
• Ryzyko operacyjne
  Ryzyka związane z klimatem, takie jak zakłócenia w łańcuchu dostaw, niedobór zasobów i ekstremalne zjawiska pogodowe, stanowią bezpośrednie zagrożenie dla ciągłości działania przedsiębiorstwa i struktury kosztów — ryzyka, które można ograniczyć poprzez dekarbonizację i strategie zarządzania ryzykiem klimatycznym.
• Innowacje i wzrost
  Dekarbonizacja sprzyja innowacyjności, zwiększa efektywność operacyjną i otwiera możliwości dla ekologicznych produktów i usług, potencjalnie umożliwiając przedsiębiorstwom pobieranie „ekologicznej premii”.
• Atrakcyjność marki i talentu
  Firmy, które stosują skuteczne strategie dekarbonizacji, wzmacniają swoją markę i są lepiej przygotowane do przyciągania talentów kierujących się wartościami.

Jak dekarbonizować

Chęć dekarbonizacji to jedno, ale wcielenie jej w życie to zupełnie inna sprawa. Każda firma potrzebuje jasnej strategii dekarbonizacji, która umożliwi jej zarządzanie ryzykiem, wykorzystywanie nowych możliwości rynkowych i spełnianie wymogów prawnych.

Strategie dekarbonizacji

Przedsiębiorstwa mogą dążyć do dekarbonizacji poprzez połączenie inicjatyw operacyjnych i strategicznych, w tym:

• Efektywność energetyczna
  Modernizuj sprzęt, systemy i procesy, aby zużywać mniej energii, i korzystaj z umów zakupu energii (PPA), lokalnych instalacji odnawialnych źródeł energii lub dostawców zielonej energii, aby ograniczyć emisje.
• Przejście na energię odnawialną
  Przejście z paliw kopalnych na energię słoneczną, wiatrową i inne czyste źródła energii.
• Elektryfikacja operacji
  Zastąp pojazdy i maszyny napędzane paliwami kopalnymi (np. kotły gazowe lub pojazdy z silnikiem Diesla) alternatywami elektrycznymi. Aby ograniczyć emisję spalin, zastąp urządzenia wykorzystujące silniki spalinowe alternatywnymi urządzeniami elektrycznymi.
• Zarządzanie emisjami w łańcuchu dostaw
  Zachęcaj, a nawet wymagaj od dostawców stosowania praktyk ograniczających emisję, ponieważ emisje pośrednie mogą stanowić największą część śladu węglowego. Firmy muszą współpracować z dostawcami, wyznaczać cele w zakresie dekarbonizacji i monitorować emisje dostawców, aby ograniczyć emisję dwutlenku węgla w łańcuchu dostaw.
• Przeprojektowanie produktu i gospodarka o obiegu zamkniętym
  Przejście z materiałów wysokoemisyjnych na materiały niskoemisyjne pozwala na zmniejszenie śladu węglowego produktu, co jest łatwiejsze dzięki zarządzaniu cyklem życia produktu. Inwestowanie w modele biznesowe o obiegu zamkniętym pomaga również ograniczyć ilość odpadów i emisję.
• Ceny i budżetowanie emisji dwutlenku węgla
  Ustalenie wewnętrznej ceny emisji dwutlenku węgla i ustalenie budżetów emisji dwutlenku węgla to skuteczne strategie stymulowania dekarbonizacji. Przypisując emisjom wartość finansową, organizacje mogą uwzględnić koszt emisji dwutlenku węgla w decyzjach inwestycyjnych, planowaniu operacyjnym i zarządzaniu łańcuchem dostaw. Ceny emisji dwutlenku węgla zachęcają do podejmowania decyzji niskoemisyjnych i pomagają w ustalaniu priorytetów dla projektów, które redukują emisje, podczas gdy budżety emisji dwutlenku węgla jasno określają limity dopuszczalnych emisji w czasie, zapewniając rozliczalność zespołów i dostosowując działania do celów zrównoważonego rozwoju.
• Podejmowanie decyzji w oparciu o dane
  Wdrażaj platformy danych ESG zapewniające przejrzystość, jakość danych i wsparcie sprawozdawczości regulacyjnej. Integracja danych dotyczących zrównoważonego rozwoju z systemami ERP pozwala dyrektorom finansowym i innym liderom podejmować bardziej świadome decyzje. Korzystanie z zaawansowanych narzędzi do analizy emisji dwutlenku węgla, które łączą dane dotyczące zrównoważonego rozwoju i dane finansowe w celu umożliwienia szczegółowej analizy (na przykład na poziomie kosztów lub centrów zysków), umożliwia podejmowanie strategicznych decyzji.
• Kompensacja i wychwytywanie dwutlenku węgla
  W przypadku emisji, których ograniczenie jest trudne, przedsiębiorstwa mogą rozważyć zainwestowanie w certyfikowane, weryfikowalne projekty kompensacji emisji dwutlenku węgla (takie jak ponowne zalesianie lub bezpośrednie wychwytywanie dwutlenku węgla z powietrza) w celu neutralizacji resztkowych emisji — należy je jednak traktować jako rozwiązanie tymczasowe, a nie jako długoterminową podporę.

Mapa drogowa zrównoważonego rozwoju SAP

Poznaj kolejne plany SAP dotyczące zarządzania zrównoważonym rozwojem w roku 2026 i kolejnych latach.

Zobacz mapę drogową

Wyzwania dekarbonizacji

Pomimo niezliczonej liczby strategii dekarbonizacji i pilnej potrzeby ich wdrożenia, liderzy przedsiębiorstw stają przed poważnymi wyzwaniami, gdy próbują ustalić, w jaki sposób zdekarbonizować swoje przedsiębiorstwa.

• Jakość i przejrzystość danych
  Wiele organizacji ma trudności z gromadzeniem wiarygodnych danych dotyczących emisji, zwłaszcza w zakresie 3. Bez dokładnych danych niemal niemożliwe jest identyfikowanie, wdrażanie i monitorowanie emisji lub wprowadzanie strategicznych redukcji wykraczających poza oczywiste „gorące punkty” emisji dwutlenku węgla.
• Złożoność regulacyjna
  Globalna sieć podatków od emisji dwutlenku węgla, modeli handlu emisjami i obowiązków sprawozdawczych w zakresie zrównoważonego rozwoju zmienia się w szybkim tempie. Nadążanie za ciągle zmieniającymi się przepisami jest trudnym zadaniem, szczególnie dla organizacji międzynarodowych.
• Integracja międzyfunkcyjna
  Skuteczna dekarbonizacja wymaga współpracy różnych działów — finansów, zaopatrzenia, operacji i IT — co jest trudne bez scentralizowanych systemów.
• Koszty początkowe i przejrzystość zwrotu z inwestycji
  Inwestycje w dekarbonizację mogą wiązać się z dużymi nakładami kapitałowymi. Przedsiębiorstwa muszą mieć jasny obraz zwrotu z inwestycji, który zależy od mechanizmów ustalania cen emisji dwutlenku węgla, unikniętych kosztów i zielonych premii.
• Zarządzanie zmianą i kultura
  Zmiana priorytetów i kultury organizacyjnej w kierunku zrównoważonego rozwoju wymaga od liderów wspierania zmian, podnoszenia kwalifikacji zespołów i włączania zrównoważonego rozwoju do kluczowych wskaźników efektywności (KPI).

Wyzwania związane z dekarbonizacją różnią się w zależności od roli

We wszystkich liniach biznesowych liderzy włączają zrównoważony rozwój do swoich kluczowych strategii. Potrzeba zarządzania ryzykiem i regulacjami ewoluowała, a każda rola — czy to dyrektor finansowy zarządzający kosztami zgodności, dyrektor operacyjny zapewniający odporne łańcuchy dostaw, czy dyrektor ds. informatyki integrujący dane dotyczące zrównoważonego rozwoju — staje w obliczu indywidualnych wyzwań.

Rosnąca rola dyrektorów finansowych i operacyjnych

Choć każdy dyrektor ma swoje własne wyzwania, rola dyrektora finansowego w szczególności ewoluuje ze względu na potrzebę zrównoważonego rozwoju. Dyrektorzy finansowi muszą dbać o zgodność z nowymi wymogami regulacyjnymi, proaktywnie zarządzać ryzykiem wpływającym na finanse przedsiębiorstwa oraz rozumieć związek między kosztami a środkami zapewniającymi zrównoważony rozwój, aby móc podejmować strategiczne decyzje.

Inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju coraz częściej wiążą się z wskaźnikami finansowymi, takimi jak oszczędności kosztów wynikające z efektywności energetycznej, zarządzanie ryzykiem związanym ze zmianami klimatu i inwestycje ESG. Liderzy finansowi potrzebują analizy danych finansowych i niefinansowych, aby podejmować lepsze decyzje w celu osiągnięcia długoterminowego, zrównoważonego wzrostu.

Dyrektor operacyjny odgrywa kluczową rolę w promowaniu zrównoważonego rozwoju i dekarbonizacji poprzez wdrażanie tych inicjatyw w podstawowe operacje, łańcuchy dostaw i procesy biznesowe. Nadzorują działania mające na celu redukcję emisji — zwłaszcza emisji zakresu 3 — poprzez współpracę z dostawcami, poprawę efektywności operacyjnej i integrację zrównoważonych praktyk w zakresie produkcji, logistyki i zaopatrzenia. Łącząc kwestie zrównoważonego rozwoju z kosztami i wydajnością, dyrektor operacyjny dba o to, aby inicjatywy dekarbonizacyjne były praktyczne, skalowalne i zgodne z celami biznesowymi, a jednocześnie zwiększały odporność na ryzyka środowiskowe i regulacyjne.

Technologia dekarbonizacji

Technologia odgrywa kluczową rolę w procesie dekarbonizacji przedsiębiorstw. Innowacje w zakresie platform cyfrowych, analiz, sztucznej inteligencji i czystych technologii mogą pomóc ograniczyć emisje, zwiększając jednocześnie wydajność operacyjną.

Dekarbonizacja jest koniecznością biznesową

Dekarbonizacja stała się priorytetem biznesowym o znaczeniu krytycznym, wymagającym ciągłej analizy danych opartej na bieżącym kontekście biznesowym i ścisłej współpracy w obrębie całego przedsiębiorstwa. Dzięki wdrażaniu zrównoważonego rozwoju do podstawowych systemów finansowych i wykorzystaniu zaawansowanych możliwości sztucznej inteligencji organizacje mogą dążyć do opłacalnej dekarbonizacji. Przedsiębiorstwo autonomiczne przewiduje to, co nastąpi, zamiast reagować na to, co już się wydarzyło. To coś więcej niż zgodność, dostosowywanie się i sterowanie decyzjami jako jeden połączony system.

Zastosuj dyscyplinę finansową w odniesieniu do emisji dwutlenku węgla

Jaki jest najskuteczniejszy sposób opracowania finansowo odpowiedzialnej praktyki rozliczania i zarządzania emisją dwutlenku węgla? Uzyskaj odpowiedzi od przedstawicieli 10 wiodących organizacji.

Przeczytaj więcej

Często zadawane pytania

Produkt SAP

Przejmij kontrolę nad rozliczaniem emisji dwutlenku węgla

Przestrzegaj przepisów, przyspiesz dekarbonizację i wspieraj zrównoważony wzrost.

Dowiedz się więcej

Klienci SAP w działaniu

Przeczytaj więcej