media-blend

text-black

Dwie osoby w strojach biurowych pogrążone w rozmowie, oparte o barierkę w oszklonej części budynku

Czym jest dekarbonizacja?

Dekarbonizacja to eliminacja emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych z procesów, produktów i usług w całej gospodarce.

default

{}

default

{}

primary

default

{}

secondary

Co oznacza dekarbonizacja?

Dekarbonizacja oznacza opracowanie nowego podejścia do sposobu działania firmy — obejmującego wszystkie operacje i łańcuchy dostaw — w celu redukcji emisji oraz stymulowania zrównoważonego rozwoju w ujęciu długofalowym.

Osiągnięcie tych celów wymaga odejścia od produkcji i materiałów bazujących na paliwach kopalnych na rzecz czystszych, bardziej zrównoważonych alternatyw niskoemisyjnych lub bezemisyjnych, takich jak energia odnawialna bądź elektryczna oraz materiały lub produkty generujące niższe emisje dwutlenku węgla. Dekarbonizacja daje firmom możliwość obniżenia kosztów, spełnienia wymogów regulacyjnych, ochrony reputacji marki i dostosowania się do rosnących oczekiwań konsumentów i inwestorów w zakresie zrównoważonego rozwoju. To ważne powody, dla których liderzy we wszystkich obszarach powinni włączyć dekarbonizację w swoje strategie biznesowe w ramach szerzej zakrojonych inicjatyw na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Rodzaje emisji przyczyniające się do dekarbonizacji

Dekarbonizacja oznacza redukcję lub eliminację emisji gazów cieplarnianych — dwutlenku węgla (_CO₂), metanu (_CH₄), podtlenku azotu (_N₂O) i gazów fluorowanych (syntetyczne gazy cieplarniane). Dla ułatwienia wdrożenia strategii dekarbonizacji są one wyrażane w ekwiwalentach_CO₂, często określanych w skrócie jako „węgiel”.

Aby zrozumieć pełny ślad węglowy firmy, należy przyjrzeć się trzem głównym rodzajom emisji, ponieważ każdy z nich obejmuje różne źródła gazów cieplarnianych w operacjach biznesowych i łańcuchu wartości.

Emisje z zakresu 1 to bezpośrednie emisje gazów cieplarnianych wynikające z działań podejmowanych w ramach działalności firmy, takich jak spalanie paliw kopalnych do ogrzewania, wytwarzanie energii elektrycznej lub transport personelu bądź materiałów za pomocą pojazdów należących do firmy.

Emisje z zakresu 2 to pośrednie emisje gazów cieplarnianych związane ze zużyciem zakupionej energii elektrycznej, pary, ciepła lub chłodzenia.

Emisje z zakresu 3 to emisje pośrednie występujące w łańcuchu wartości firmy — od kupowanych towarów po sposób wykorzystania i utylizacji produktów — co czyni je często największymi i najtrudniejszymi do kontrolowania.

Dlaczego dekarbonizacja jest tak ważna

Zrównoważony rozwój to nie tylko obowiązek regulacyjny — to kluczowy czynnik długotrwałego sukcesu na konkurencyjnym rynku. Redukcja emisji dwutlenku węgla pomaga firmom obniżyć koszty energii w ujęciu długofalowym oraz sprostać oczekiwaniom coraz bardziej świadomych ekologicznie klientów, inwestorów i pracowników. W miarę skłaniania się rynków ku bardziej ekologicznym praktykom i produktom, firmy, które proaktywnie podchodzą do dekarbonizacji, mogą szybciej wprowadzać innowacje, ograniczać ryzyko i zdobywać przewagę konkurencyjną w gospodarce niskoemisyjnej.

Oto kilka czynników wpływających na decyzje przedsiębiorstw dotyczące dekarbonizacji:

Dynamicznie rosnąca liczba globalnych przepisów dotyczących zrównoważonego rozwoju i zgodności z normami. Obejmują one raportowanie emisji wymagane na mocy przepisów, takich jak unijna dyrektywa w sprawie sprawozdawczości dotyczącej zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (CSRD), IFRS Foundation Sustainability Disclosure Standards S1 i S2, California SB 253 lub rozporządzenie w sprawie ujawniania informacji na temat zrównoważonych finansów (SFDR) lub w ramach instrumentów ustalania cen emisji dwutlenku węgla, takich jak systemy handlu uprawnieniami do emisji (ETS) i mechanizm korekty granicznej emisji dwutlenku węgla (CBAM), które wymagają sprawozdawczości i płacenia za emisje. Niektórzy – w tym CRSD, CSDDD i IFRS – domagają się od firm ujawnienia celów w zakresie redukcji emisji i planów przejścia, jeśli je mają. W przypadku CRSD firmy, które nie mają planu, ale mają zidentyfikowane mierzalne emisje, muszą wyjaśnić, dlaczego. Jeśli nie będą działać na podstawie tych mandatów, firmy mogą ponieść kary i stracić dostęp do rynków międzynarodowych.
Koszt emisji dwutlenku węgla
Rosnące koszty emisji sprawiają, że z punktu widzenia finansów dekarbonizacja jest konieczna. Obecnie ponad 70 państw stosuje inicjatywy w zakresie opłat emisyjnych, takie jak system handlu emisjami (ETS) i opłata węglowa dla towarów importowanych (CBAM). Wkrótce możemy spodziewać się kolejnych podobnych inicjatyw (takich jak brytyjskie CBAM, które ma zacząć obowiązywać w 2027 r.).
Inwestor i interesariusze żądają
Inwestorzy coraz częściej stosują kryteria ESG w decyzjach o finansowaniu. Chcą przejrzystości w sposobie, w jaki firmy zarządzają ryzykiem środowiskowym za pomocą planu przejścia w celu ograniczenia emisji. Pracownicy, klienci i organy regulacyjne wymagają coraz wyższych standardów zrównoważonego rozwoju, podobnie jak partnerzy biznesowi, którzy coraz częściej poszukują dostawców niskoemisyjnych, aby wspierać własną odpowiedzialność regulacyjną i/lub strategie dekarbonizacji.
Ryzyko operacyjne
Ryzyko związane z klimatem, takie jak zakłócenia w łańcuchu dostaw, niedobór zasobów i ekstremalne zdarzenia pogodowe, stanowią bezpośrednie zagrożenie dla ciągłości działania i struktury kosztów – ryzyka, które można złagodzić poprzez strategie dekarbonizacji i zarządzania ryzykiem klimatycznym.
Innowacje i wzrost
Dekarbonizacja sprzyja innowacjom, zwiększa wydajność operacyjną i toruje drogę do oferowania ekologicznych produktów i usług, potencjalnie umożliwiając przedsiębiorstwom naliczanie tzw. kosztów ekologicznych.
Marka i atrakcyjność dla utalentowanych pracowników
Firmy z silnymi strategiami dekarbonizacji budują pozytywny obraz swojej marki i są atrakcyjniejsze dla utalentowanych potencjalnych pracowników, dla których liczą się wartości.

Jak zredukować ślad węglowy firmy

Chęć dekarbonizacji jest jedną rzeczą, ale wprowadzenie jej w życie to zupełnie inna rzecz. Każda firma potrzebuje jasnej strategii dekarbonizacji, aby zarządzać ryzykiem, wykorzystywać nowe możliwości rynkowe i wyprzedzać wymogi zgodności.

Strategie dekarbonizacji

Podejście przedsiębiorstw do dekarbonizacji może opierać się na połączeniu inicjatyw operacyjnych i strategicznych, takich jak:

Efektywność energetyczna
Modernizacja urządzeń, systemów i procesów w celu zmniejszenia zużycia energii oraz wykorzystanie umów zakupu energii (PPA), instalacji odnawialnych montowanych na miejscu lub dostawców zielonej energii w celu ograniczenia emisji.
Przejście na energię odnawialną
Odejście od paliw kopalnych na rzecz energii słonecznej, wiatrowej i innych czystych źródeł.
Elektryfikacja operacji
Zastąpienie pojazdów i maszyn zasilanych paliwem kopalnym (takich jak kotły gazowe lub pojazdy z silnikami wysokoprężnymi) takimi zasilanymi energią elektryczną. Wymiana urządzeń zasilanych paliwem na elektryczne alternatywy, aby zredukować emisje.
Zarządzanie emisjami w łańcuchu dostaw
Zachęcanie dostawców do stosowania praktyk niskoemisyjnych — lub nawet wymaganie tego od nich — ponieważ emisje pośrednie mogą stanowić największą część śladu węglowego. Firmy muszą angażować dostawców, wyznaczać cele dekarbonizacji i monitorować emisje dostawców w celu ograniczenia emisji dwutlenku węgla w łańcuchu dostaw.
Przemodelowanie produktów i gospodarka o obiegu zamkniętym
Przejście z materiałów wysokoemisyjnych na materiały niskoemisyjne poprawia ślad węglowy produktu, a jest możliwe dzięki zarządzaniu cyklem życia produktu. Inwestowanie w modele biznesowe o obiegu zamkniętym również pomaga ograniczyć ilość odpadów i wielkość emisji.
Ustalanie i budżetowanie kosztów emisji
Ustanowienie wewnętrznej ceny oraz wewnętrznych budżetów emisji dwutlenku węgla to potężne strategie wspomagające dekarbonizację. Przypisując emisjom wartość finansową, organizacje mogą uwzględniać koszty emisji dwutlenku węgla w decyzjach inwestycyjnych, planowaniu operacyjnym i zarządzaniu łańcuchem dostaw. Ustalanie cen emisji dwutlenku węgla zachęca do wybierania wariantów niskoemisyjnych i pomaga nadawać priorytet projektom, które redukują emisje, natomiast budżety na emisje dwutlenku węgla określają wyraźne limity emisji dozwolonych w określonym czasie, co pozwala egzekwować zobowiązania od zespołów i dostosować działania do celów w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Podejmowanie decyzji w oparciu o dane
Wprowadzenie platform danych ESG, które zwiększają przejrzystość, zapewniają jakość danych i wspierają sprawozdawczość regulacyjną. Integracja danych dotyczących zrównoważonego rozwoju z systemami ERP umożliwia dyrektorom finansowym i liderom innych działów podejmowanie trafniejszych decyzji. Korzystanie z zaawansowanych narzędzi do rozliczania emisji dwutlenku węgla, które łączą dane o zrównoważonym rozwoju z danymi finansowymi na potrzeby szczegółowych analiz (np. na poziomie centrum kosztów lub centrum zysku), umożliwia podejmowanie strategicznych decyzji.
Kompensacja emisji i wychwytywanie dwutlenku węgla
W przypadku emisji, które trudno jest wyeliminować, firmy mogą rozważyć inwestowanie w certyfikowane, weryfikowalne projekty kompensacji emisji dwutlenku węgla (takie jak ponowne zalesianie lub bezpośrednie wychwytywanie z powietrza) w celu zneutralizowania emisji resztkowych — przy czym takie podejście powinno mieć charakter przejściowy i nie należy traktować go jako długofalowego rozwiązania.

Wyzwania związane z redukcją emisji

Pomimo niezliczonych strategii dekarbonizacji i pilnej potrzeby ich wdrożenia, liderzy biznesowi ustalający podejście swoich firm do dekarbonizacji stoją przed poważnymi wyzwaniami.

Jakość i przejrzystość danych
Wiele organizacji ma trudności z gromadzeniem wiarygodnych danych dotyczących emisji, zwłaszcza w odniesieniu do emisji z zakresu 3. Bez dokładnych danych identyfikowanie, wdrażanie i monitorowanie emisji lub dokonywanie strategicznych redukcji wykraczających poza oczywiste ich źródła jest niemal niemożliwe.
Złożoność wymogów regulacyjnych
Globalna sytuacja w zakresie podatków od emisji dwutlenku węgla, modeli handlu emisjami i obowiązków sprawozdawczych w zakresie zrównoważonego rozwoju dynamicznie się zmienia. Nadążanie za stale zmieniającymi się regulacjami jest niezwykle trudne, szczególnie w przypadku organizacji prowadzących działalność w wielu krajach.
Integracja międzyfunkcjonalna
Efektywna dekarbonizacja wymaga współpracy między działami — finansami, zaopatrzeniem, operacjami i IT — co jest trudne bez scentralizowanych systemów.
Nakłady początkowe i wgląd w zwrot z inwestycji
Inwestycje w dekarbonizację mogą wymagać znacznych nakładów. Przedsiębiorstwa potrzebują jasnego wglądu w zwrot z inwestycji, który zależy od mechanizmów ustalania cen emisji dwutlenku węgla, unikniętych kosztów i kosztów ekologicznych.
Zarządzanie zmianami i kultura zmian
Zmiana priorytetów i kultury organizacyjnej, tak by uwzględniały zrównoważony rozwój, wymaga od liderów promowania zmian, podnoszenia kwalifikacji zespołów i zawarcia zrównoważonego rozwoju we wskaźnikach KPI.

Wyzwania związane z redukcją emisji różnią się w zależności od roli

We wszystkich obszarach działalności liderzy uwzględniają zrównoważony rozwój w swoich podstawowych strategiach. Zarządzanie ryzykiem i regulacjami wygląda obecnie inaczej, a każda rola — od CFO zarządzającego kosztami zgodności po COO zapewniającego odporność łańcuchów dostaw i CIO integrującego dane dotyczące zrównoważonego rozwoju — musi sprostać innym wyzwaniom.

Coraz ważniejsza rola CFO i COO

Choć każdy członek kadry kierowniczej stawia czoła innym wyzwaniom, ze względu na znaczenie zrównoważonego rozwoju zmienia się w szczególności rola dyrektora finansowego (CFO). Dyrektorzy finansowi muszą zapewnić zgodność z nowymi wymogami regulacyjnymi, proaktywnie zarządzać ryzykiem mającym wpływ na finanse przedsiębiorstwa oraz rozumieć relacje między kosztami a działaniami na rzecz zrównoważonego rozwoju, tak by właściwie pokierować procesem podejmowania strategicznych decyzji.

Inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju są w coraz większym stopniu powiązane ze wskaźnikami finansowymi, takimi jak oszczędność kosztów wynikająca z efektywności energetycznej, zarządzanie ryzykiem związanym ze zmianą klimatu i inwestycje w zakresie ESG. Liderzy działów finansów muszą mieć wgląd w dane finansowe i niefinansowe, aby usprawnić podejmowanie decyzji w celu zapewnienia długofalowego i trwałego wzrostu.

COO odgrywa kluczową rolę w promowaniu zrównoważonego rozwoju i dekarbonizacji, ponieważ włącza te inicjatywy w główne procesy operacyjne i biznesowe oraz łańcuchy dostaw. Osoby na tym stanowisku nadzorują działania na rzecz ograniczenia emisji — w szczególności emisji z zakresu 3 — poprzez współpracę z dostawcami, poprawę wydajności operacyjnej i integrację zrównoważonych praktyk z procesami produkcyjnymi, logistycznymi i zakupowymi. Osiągając odpowiedni balans między zrównoważonym rozwojem a kosztami i wydajnością, COO zapewnia, że inicjatywy dekarbonizacji są praktyczne, skalowalne i zgodne z celami biznesowymi, a jednocześnie zwiększają odporność na ryzyko środowiskowe i regulacyjne.

Technologia dekarbonizacji

Technologia odgrywa kluczową rolę w dekarbonizacji przedsiębiorstw. Innowacje w zakresie platform cyfrowych, analityki, sztucznej inteligencji i czystych technologii mogą pomóc zredukować emisje przy jednoczesnym zwiększeniu wydajności operacyjnej.

Platformy zrównoważonego rozwoju oparte na systemach ERP

Platformy łączące dane finansowe i dane o emisjach dwutlenku węgla umożliwiają firmom zarządzanie emisjami i ich analizę na tle tradycyjnych metryk finansowych, co ułatwia podejmowanie decyzji, które w odpowiedniej mierze uwzględniają koszty i emisje.

AI i uczenie maszynowe

Rozwiązania AI pomagają identyfikować wzorce emisji, symulować scenariusze ich redukcji i optymalizować procesy operacyjne. Sztuczna inteligencja może na przykład zwiększyć precyzyjność prognoz zapotrzebowania, ograniczając nadprodukcję i marnotrawstwo energii. Może również pomóc ograniczyć konieczność wykonywania ręcznych zadań związanych z zarządzaniem emisjami, pozwalając tym samym oszczędzić cenny czas, który można przeznaczyć na działania związane z dekarbonizacją.

IoT i inteligentne urządzenia

Czujniki i urządzenia IoT umożliwiają śledzenie zużycia energii oraz emisji w czasie rzeczywistym. Narzędzia te mogą zautomatyzować usprawnienia wydajności, takie jak regulacja systemów HVAC lub sygnalizowanie nieoptymalnego użytkowania maszyn.

Łańcuch bloków zapewniający przejrzystość w zakresie ESG

Łańcuch bloków zwiększa możliwość śledzenia w łańcuchu dostaw, ułatwiając weryfikację danych dotyczących emisji i zapewnień o etycznym określaniu źródła dostaw. Zwiększa on przejrzystość zarówno dla organów regulacyjnych, jak i zainteresowanych stron.

Bliźniaki cyfrowe

Cyfrowe repliki zasobów fizycznych lub procesów mogą symulować strategie redukcji emisji dwutlenku węgla, umożliwiając firmom wirtualne testowanie podejść przed ich wdrożeniem w świecie rzeczywistym.

Oprogramowanie do obliczania śladu węglowego

Narzędzia te ułatwiają zachowanie zgodności z przepisami, umożliwiają obliczanie śladu węglowego i obsługują wymianę danych dotyczących emisji dwutlenku węgla, a przy tym pozwalają na planowanie i rozliczanie emisji dwutlenku węgla równolegle z prowadzeniem działań księgowych. Zintegrowanie tych rozwiązań z systemami przedsiębiorstwa zapewnia wydajność, spójność i przygotowanie pod kątem audytu.

Dekarbonizacja jako imperatyw biznesowy

Dekarbonizacja stała się kluczowym dla biznesu wysiłkiem, który w coraz większym stopniu leży na styku technologii, danych, regulacji i strategicznego przywództwa. Dzięki integracji zrównoważonego rozwoju z podstawowymi systemami finansowymi, wykorzystaniu technologii dekarbonizacji i wyeliminowaniu barier, takich jak dostępność szczegółowych danych i złożoność przepisów, organizacje mogą osiągnąć swoje cele klimatyczne, jednocześnie napędzając rozwój firmy. Inteligentna strategia dekarbonizacji zapewnia nie tylko zgodność z przepisami, ale również odporność, innowacje i długoterminową wartość w szybko zmieniającym się świecie.

Najczęstsze pytania

Jaka jest różnica między dekarbonizacją a neutralnością węglową?

Dekarbonizacja to proces redukcji emisji gazów cieplarnianych w działaniach takich jak generowanie energii, transport i produkcja, lub całkowitej eliminacji tych emisji.

UE definiuje neutralność węglową jako „równowagę między emisją węgla a pochłanianiem węgla z atmosfery w pochłaniaczach dwutlenku węgla. Zlewozmywak węglowy to każdy system, który pochłania więcej węgla niż emituje.” Naturalne pochłaniacze dwutlenku węgla obejmują glebę, lasy i oceany. Jednakże obecnie nie ma sztucznych pochłaniaczy węgla zdolnych do usuwania węgla z atmosfery na dużą skalę.

Podsumowując, firma osiąga neutralność węglową, gdy kompensuje lub eliminuje tyle dwutlenku węgla, ile emituje do atmosfery. Dekarbonizacja/redukcja emisji jest jednym ze sposobów na osiągnięcie neutralności węglowej, natomiast drugim jest kompensowanie emisji w ramach możliwych do zweryfikowania projektów, takich jak ponowne zalesianie lub bezpośrednie wychwytywanie dwutlenku węgla z powietrza. Idealnym rozwiązaniem jest możliwie najdalej idąca dekarbonizacja/redukcja emisji, a następnie skompensowanie pozostałych, trudnych do wyeliminowania emisji, w ramach wspomnianych projektów.

Jak długo trwa dekarbonizacja?

Harmonogram dekarbonizacji różni się znacznie w zależności od branży, celów i poziomu inwestycji. Skuteczne strategie dekarbonizacji powinny być zawsze ograniczone w czasie i dzielić się na działania krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe. Przykładowo wiele organizacji wyznacza kamienie milowe w odległości od roku do trzech lat, a następnie w 2030 i 2050 roku. Na przykład cel ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5°C zawarty w porozumieniu paryskim, jak również związane z nim założenia Europejskiego Zielonego Ładu zakładają osiągnięcie przez wiele państw zerowego poziomu emisji do 2050 roku, przyjmując przy tym cele pośrednie na drodze do osiągnięcia tej wartości docelowej (takie jak zmniejszenie emisji o x% do 2030 r., następnie do 2040 r., a wreszcie osiągnięcie redukcji o 90% do 2050 r. i skompensowanie pozostałych 10% do zera netto).

Jakie są największe przeszkody na drodze do dekarbonizacji?

Kluczową przeszkodą na drodze do redukcji emisji dwutlenku węgla jest przede wszystkim brak przejrzystości danych. Wśród innych czynników można wymienić wysokie nakłady początkowe, przestarzałą infrastrukturę, ograniczony dostęp do czystych technologii, niezrozumiałość przepisów oraz brak wiedzy lub zachęt organizacyjnych. W niektórych sektorach, takich jak przemysł ciężki i lotnictwo, ograniczenia techniczne czynią dekarbonizację szczególnie trudnym wyzwaniem.

Czy dekarbonizację powinny rozważyć wyłącznie duże firmy?

Choć duże przedsiębiorstwa często mają do dyspozycji więcej zasobów i podlegają ściślejszej kontroli, małe i średnie przedsiębiorstwa również odgrywają niezwykle ważną rolę. Mogą zredukować emisje poprzez poprawę efektywności energetycznej, pozyskanie energii odnawialnej, optymalizację łańcuchów dostaw lub zostanie niskoemisyjnym dostawcą dla większej firmy. Wiele rządów i programów na rzecz zrównoważonego rozwoju oferuje wsparcie, aby pomóc firmom każdej wielkości w osiągnięciu celów redukcji emisji.

/content/sapcom/countries/pl_pl/fragments/insights/article-details