Jak działa obliczanie śladu węglowego?

Rachunkowość emisji dwutlenku węgla pomaga organizacjom w obliczaniu łącznej ilości wytwarzanych gazów cieplarnianych. Odgrywa podstawową rolę w strategii zrównoważonego rozwoju, pomagając firmom śledzić postępy w osiąganiu celów klimatycznych i spełniać rosnące i zmieniające się wymagania regulacyjne.

Rozliczanie emisji dwutlenku węgla to swoisty ekologiczny odpowiednik rachunkowości finansowej. Tak jak sprawozdawczość finansowa daje firmom wgląd w wyniki biznesowe, tak rozliczanie emisji dwutlenku węgla umożliwia im ustalenie ich śladu węglowego. Zapewnia im również podstawę danych na potrzeby szerzej zakrojonych strategii zarządzania emisjami dwutlenku węgla — umożliwiając organizacjom monitorowanie emisji w czasie rzeczywistym, priorytetyzowanie redukcji i włączanie zrównoważonego rozwoju w proces podejmowania decyzji.

Dlatego kluczowym aspektem rozliczania emisji dwutlenku węgla jest gromadzenie i przetwarzanie danych o działalności biznesowej w celu uwzględnienia emisji. Najczęściej stosowane podejście do rozliczania gazów cieplarnianych opiera się na protokole dotyczącym emisji gazów cieplarnianych, który klasyfikuje emisje biznesowe w trzech zakresach:

• Emisje z zakresu 1
  Są to bezpośrednie emisje ze źródeł będących własnością organizacji lub podlegające jej kontroli, takie jak emisje z zakładów produkcyjnych, paliwo spalane przez pojazdy należące do firmy lub wytwarzanie energii na miejscu.
• Emisje z zakresu 2
  Zakres 2 obejmuje pośrednie emisje z wytwarzania zakupionej energii — z uwzględnieniem energii elektrycznej, pary wodnej, ogrzewania i chłodzenia — którą firma zużywa, mimo że emisje występują poza zakładem.
• Emisje z zakresu 3
  Emisje z zakresu 3 (zwane również „emisjami z łańcucha dostaw”) często największe i najbardziej złożone do śledzenia pochodzą ze źródeł, które nie są bezpośrednio własnością firmy ani nie są przez nią kontrolowane, ale są nadal powiązane ze swoją działalnością. Obejmuje to emisje dostawców, wykorzystanie i usuwanie produktów, podróże służbowe i inne.

Emisje z zakresu 3 w większości przedsiębiorstw znacznie przewyższają łączną sumę emisji z zakresu 1 i 2, a zatem dają przedsiębiorstwom największe możliwości redukcji śladu węglowego.

Dlaczego obliczanie śladu węglowego ma znaczenie dla nowoczesnych przedsiębiorstw

W miarę zaostrzania przepisów klimatycznych i wzmożenia kontroli ze strony inwestorów rozliczanie emisji dwutlenku węgla stało się koniecznością dla przedsiębiorstw, które chcą pozostać konkurencyjne, odporne i wiarygodne.

Niemal wszystkie ważne ramy prawne i regulacje z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego (ESG) — w tym CDP, CSRD, GRI, ISSB, SASB i TCFD — wymagają od firm ujawniania emisji gazów cieplarnianych. Wdrożenie przepisów takich jak unijne CSRD i kalifornijskie uchwały klimatyczne drastycznie zwiększyło zapotrzebowanie na ustrukturyzowane, podlegające audytowi dane dotyczące emisji dwutlenku węgla. Rozliczanie emisji dwutlenku węgla zapewnia strukturę i przejrzystość niezbędne do spełnienia tych wymagań oraz wyposaża organizacje w dane, które są możliwe do skontrolowania, powtarzalne i przydatne w podejmowaniu decyzji.

Abstrahując od wymogów regulacyjnych, rozliczanie emisji dwutlenku węgla odgrywa strategiczną rolę w wynikach biznesowych. Śledzenie emisji pomaga organizacjom:

• Identyfikować niewydajne procesy
  Wysokie emisje często korelują z marnotrawstwem energii, materiałów lub transportu. Zrozumienie, gdzie te emisje występują, może prowadzić do oszczędności kosztów i bardziej zrównoważonych operacji.
• Zarządzać ryzykiem i oczekiwaniami inwestorów
  Inwestorzy coraz częściej postrzegają wydajność w zakresie emisji dwutlenku węgla jako wyznacznik przyszłego ryzyka. Dokładne, weryfikowalne dane dotyczące emisji dwutlenku węgla wspierają ratingi ESG, umożliwiają lepsze modelowanie ryzyka i sygnalizują interesariuszom przejrzystość — co może pomóc obniżyć koszty kapitału i zwiększyć dostęp do inwestorów.
• Wyznaczaj i realizuj wiarygodne cele klimatyczne
  Firmy nie mogą zarządzać tym, czego nie mierzą. Rachunkowość emisji dwutlenku węgla umożliwia firmom definiowanie znaczących celów zerowych netto, modelowanie ścieżek redukcji i śledzenie wyników emisji wraz z finansowymi wskaźnikami KPI. Wspiera również zgodność z nowymi politykami, takimi jak unijny mechanizm dostosowania granic emisji dwutlenku węgla (CBAM), który nakłada cenę na zawartość dwutlenku węgla w importowanych towarach.
• Reagować na presję ze strony klientów i rynku
  Zrównoważony rozwój nie jest już odizolowaną funkcją — stał się fundamentalnym elementem zintegrowanym z każdą częścią operacji biznesowych. Klienci, partnerzy i organy regulacyjne coraz częściej wymagają odpowiedzialności środowiskowej w całym łańcuchu wartości. Rozliczanie emisji dwutlenku węgla pozwala firmom pewnie i spójnie odpowiadać na te oczekiwania.

Krótko mówiąc, rozliczanie emisji dwutlenku węgla stało się jedną z głównych funkcji biznesowych, kształtującą sposób raportowania, działania i konkurowania organizacji w gospodarce niskoemisyjnej. W miarę wzrostu oczekiwań w zakresie ujawniania informacji dokładne dane dotyczące emisji stają się kluczowe dla tworzenia wiarygodnych, uwzględniających aspekt finansowy raportów ESG, które spełniają wymagania stawiane przez inwestorów i przepisy.

Metody i standardy rozliczania emisji dwutlenku węgla

Organizacje bazują na ustalonych zasadach rozliczania emisji dwutlenku węgla, aby raportować emisje w sposób spójny i wiarygodny. Najczęściej stosuje się protokół dotyczący gazów cieplarnianych — globalny standard pomiaru emisji gazów cieplarnianych w zakresach 1, 2 i 3 i zarządzania nimi.

W protokole tym zaproponowano różne metody rozliczania gazów cieplarnianych w zależności od rodzaju emisji i dostępności danych, szczególnie dla złożonych kategorii z zakresu 3. Każda z metod wykorzystuje dane dotyczące działalności gospodarczej, takie jak wartość ekonomiczna (dolary, euro itp.) lub ilości fizyczne, takie jak dane dotyczące masy (kilogramy, tony itp.) lub odległości (kilometry itp.), a następnie mnoży je przez współczynniki emisji o różnym stopniu szczegółowości. Poniższe cztery metody, uporządkowane według dojrzałości danych, są powszechnie stosowane do rozliczania emisji związanych z zakupionymi towarami i usługami:

• Metoda oparta na wydatkach
  Ta metoda szacuje emisje na podstawie kosztu finansowego towaru lub usługi, pomnożonego przez współczynnik emisji EEIO (rozszerzony środowiskowo wkład/produkcja) w celu oszacowania średnich emisji na dolara lub euro wydatkowanych na produkt lub usługę. Jest ona często używana, gdy bardziej szczegółowe dane nie są dostępne, np. w ocenach na wczesnym etapie.
• Metoda średnich danych
  W ramach tej metody emisje oblicza się poprzez pomnożenie ilości zakupionych towarów lub usług wyrażonej jako masa i odległość pokonana w transporcie przez średnie dla branży współczynniki emisji. Metoda ta równoważy użyteczność ze stosunkowo dużą dokładnością.
• Metoda hybrydowa
  Wykorzystuje dane rzeczywiste i szacunkowe. Na przykład firma może gromadzić dane dotyczące emisji z zakresu 2 dla określonych dostawców, posługując się średnimi branżowymi.
• Metoda specyficzna dla dostawcy
  W ramach tej metody wykorzystuje się rzeczywiste dane dotyczące emisji zgłoszone przez dostawców. Zapewnia najwyższą dokładność, ale może być trudna do skalowania bez silnego zaangażowania dostawców i procesów udostępniania danych.

Oprócz metod obliczania protokół dotyczący gazów cieplarnianych i powiązane standardy rozliczania emisji dwutlenku węgla definiują reguły ustawiania granic zapasów, wybierania współczynników emisji i stosowania spójnej kategoryzacji — wszystko to jest niezbędne do zapewnienia możliwości audytu i porównywalności.

Wybór odpowiednich metod zależy od celów sprawozdawczych i innych celów w zakresie zrównoważonego rozwoju, dostępnych danych i dojrzałości operacyjnej. Wiele organizacji zaczyna od podejścia opartego na wydatkach lub metody hybrydowej i z czasem przechodzi na bardziej precyzyjne metody oparte na danych specyficznych dla dostawcy.

Przekuj raportowanie emisji dwutlenku węgla w przewagę konkurencyjną

Wiele organizacji zaczęło rozliczać emisje dwutlenku węgla z myślą o zgodności z przepisami. W szybko zmieniającym się środowisku biznesowym monitorowanie i raportowanie emisji gazów cieplarnianych stało się jednak źródłem przewagi strategicznej.

Jeśli jest realizowane właściwie, raportowanie emisji dwutlenku węgla pomaga firmom wyjść poza jedynie ujawnianie i wykorzystać te informacje w praktyce. Dokładne i aktualne dane dotyczące emisji umożliwiają zespołom dokonywanie bardziej zrównoważonych wyborów w obszarze zakupów, logistyki, rozwoju produktów — i nie tylko. Może również przyczynić się do oszczędności kosztów, ponieważ pomaga identyfikować nieoptymalne zużycie energii i wysokoemisyjne procesy oraz unikać finansowych konsekwencji nieprzestrzegania przepisów takich jak CBAM.

Ponadto solidne raportowanie emisji dwutlenku węgla stanowi jasny komunikat dla inwestorów, klientów i partnerów: ta firma nie tylko zdaje sobie sprawę ze swojego wpływu na klimat — zarządza nim. Taka przejrzystość buduje zaufanie, wzmacnia reputację marki i może wpływać na decyzje zakupowe na ekologicznie świadomych rynkach.

Ponadto organizacje, które wykorzystują dane dotyczące emisji dwutlenku węgla w podejmowaniu decyzji na co dzień, są w stanie:

• Modelować scenariusze dekarbonizacji i dostosowywać inwestycje do długoterminowych celów w zakresie zrównoważonego rozwoju
• Szybciej reagować na nowe przepisy lub wymagania klientów
• Uczestniczyć w zrównoważonych łańcuchach dostaw i spełniać wymagania dotyczące kwalifikowalności dostawców
• Przyciągać i zatrzymywać najbardziej utalentowanych pracowników, w szczególności osoby, którzy cenią sobie firmy ukierunkowane na cel

Dzięki wbudowaniu danych dotyczących emisji dwutlenku węgla w podstawowe operacje, a nie tylko raporty roczne przedsiębiorstwa mogą przekształcić wymóg regulacyjny w czynnik stymulujący innowacje, odporność i długoterminowe tworzenie wartości.

Najczęstsze wyzwania związane z rozliczaniem emisji — i jak je przezwyciężyć

Ponieważ rozliczanie emisji dwutlenku węgla staje się imperatywem biznesowym, wiele organizacji stoi przed wyzwaniami, które mogą spowolnić postęp lub obniżyć jakość danych — dotyczy to zwłaszcza tych firm, które opierają się na fragmentarycznych systemach lub procesach ręcznych.

Główne przeszkody obejmują:

• Silosy danych i ograniczona automatyzacja
  Bez scentralizowanych systemów monitorowania emisji zespoły często korzystają z arkuszy kalkulacyjnych i odizolowanych przepływów pracy, co zwiększa ryzyko i zmniejsza przejrzystość. Automatyzacja jest kluczem do skalowalnego raportowania i poprawy integralności danych.
• Złożoność emisji z zakresu 3
  Emisje z zakresu 3 — powiązane z dostawcami, wykorzystaniem produktów i transportem — zazwyczaj odpowiadają za największą część śladu węglowego firmy. Śledzenie ich wymaga koordynacji w całym łańcuchu dostaw, ustandaryzowanej wymiany danych oraz narzędzi wspierających zaangażowanie dostawców.
• Zmienność współczynników emisji i metodologii
  Niespójne założenia lub metodologie mogą osłabić możliwość audytu i porównywalność. Organizacje potrzebują systemów wspierających spójne obliczenia, dokumentację i dostosowanie do zmieniających się standardów rozliczania emisji dwutlenku węgla.
• Brak integracji między celami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju a głównymi operacjami
  Aby stymulować znaczące zmiany, rozliczanie emisji dwutlenku węgla musi być wbudowane w procesy finansowe, zaopatrzenie, logistykę i rozwój produktów. Gdy dane dotyczące emisji dwutlenku węgla pozostają odizolowane, trudniej jest podjąć działania na ich podstawie lub osiągnąć cele klimatyczne.

Aby sprostać tym wyzwaniom, wiele firm:

• Wdraża zintegrowane systemy raportowania na poziomie przedsiębiorstwa
  Scentralizowane platformy ograniczają nakłady pracy ręcznej i ujednolicają dane dotyczące zrównoważonego rozwoju we wszystkich funkcjach biznesowych — wspierając automatyzację, przygotowanie do audytu i nadzór kierownictwa.
• Współpracuje z dostawcami w celu poprawy jakości danych
  Ustrukturyzowana współpraca, wspólne struktury i narzędzia cyfrowe mogą pomóc dostawcom w dostarczaniu spójnych, wiarygodnych danychsprawić, że dążenie do dekarbonizacji staje się wspólną inicjatywą.
• Dostosowuje metryki emisji dwutlenku węgla do wyników finansowych
  Organizacje w coraz większym stopniu integrują dane dotyczące emisji z budżetowaniem, prognozowaniem i monitorowaniem wydajności, bezpośrednio łącząc zrównoważony rozwój z planowaniem strategicznym.
• Operacjonalizuje analizy emisji dwutlenku węgla
  Czołowe organizacje uwzględniły monitorowanie emisji w swoich codziennych przepływach pracy, czyniąc wydajność w zakresie emisji dwutlenku węgla wspólną odpowiedzialnością, a nie jedynie kwestią wymogu sprawozdawczego.

Inwestując w systemy i procesy, dzięki którym dane dotyczące emisji są dostępne, wiarygodne i przydatne w praktyce, firmy mogą przekształcić rozliczanie emisji dwutlenku węgla w wartość operacyjną w ujęciu długofalowym.

Uzyskiwanie wiarygodnych, gotowych do audytu danych dotyczących emisji dwutlenku węgla

Wiarygodne dane dotyczące emisji dwutlenku węgla to nie tylko wymóg sprawozdawczy — to podstawa podejmowania wartościowych działań na rzecz klimatu. Ponieważ jednak ujawnianie informacji na temat emisji podlega coraz większej kontroli ze strony organów regulacyjnych, inwestorów i audytorów, przedsiębiorstwa potrzebują czegoś więcej niż ogólnych szacunków. Potrzebują systemów do generowania dokładnych, identyfikowalnych i gotowych do audytu danych dotyczących emisji dwutlenku węgla na dużą skalę.

Tu właśnie przydaje się transakcyjne rozliczanie emisji dwutlenku węgla.

Dzięki monitorowaniu emisji na tym samym poziomie szczegółowości co danych finansowych, sprowadzającemu się nawet do poszczególnych działań biznesowych lub produktów, organizacje mogą uzyskać o wiele bardziej szczegółowy wgląd w swój ślad węglowy. Podejście to, czasami nazywane „zieloną księgą”, umożliwia firmom:

• Zastępowanie wartości średnich rzeczywistymi w celu bardziej precyzyjnego monitorowania emisji
• Zachowanie przejrzystości dzięki pełnemu protokołowi audytu i kompleksowej dokumentacji
• Szybkie dostosowywanie się do zmian strukturalnych, takich jak nabycia, zbycia lub zmiany regulacyjne

Realizowanie scenariuszy „co, jeśli” i symulowanie scenariuszy dekarbonizacji z większą pewnością

Rzeczywiste zastosowania metod obliczania śladu węglowego

Organizacja może na przykład wykorzystać dane dotyczące emisji na poziomie transakcji do analizy intensywności emisji dla określonej linii produktów — śledzenie materiałów, zużycia energii do produkcji i logistyki na kolejnych etapach łańcucha dostaw. Łącząc te dane z systemami planowania finansowego, firma może podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące ustalania cen, asortymentu produktów lub zmian projektowych, które redukują emisje bez wpływu na marże.

Inny przykład: firma zaangażowana w inicjatywy dotyczące ograniczenia emisji zakresu 3 może modelować wpływ na emisję dwutlenku węgla wynikający z przejścia na preferowanych dostawców z niższym śladem węglowym. Dzięki powiązaniu danych dotyczących emisji na poziomie dostawcy z systemami zaopatrzeniowymi i zastosowaniu spójnych współczynników emisji zespoły ds. zrównoważonego rozwoju i określania źródła dostaw mogą wspólnie dążyć do osiągania celów dekarbonizacji przy jednoczesnej realizacji celów operacyjnych.

Stworzenie podstawy raportowania emisji dwutlenku węgla w sposób gotowy do audytu

Krytycznie, gotowe do audytu dane dotyczące emisji dwutlenku węgla wspierają dostosowanie międzyfunkcjonalne. Finansowe określenie wpływu emisji dwutlenku węgla ułatwia zespołom finansowym, zrównoważonym i biznesowym współpracę przy użyciu wspólnego, zaufanego źródła informacji.

Aby osiągnąć ten poziom jakości danych, wiele organizacji wbudowuje funkcje śledzenie emisji w systemy zarządzania przedsiębiorstwem — zapewniając, że dane dotyczące dwutlenku węgla są rejestrowane na bieżąco, a nie modelowane na koniec roku. Inwestują również w narzędzia, które:

• Automatycznie pozyskują i normalizują dane z systemów wewnętrznych i systemów partnerów zewnętrznych
• Wykorzystują zweryfikowane współczynniki emisji na podstawie rodzaju działania, lokalizacji geograficznej lub okresu
• Sygnalizują anomalie i luki w celu weryfikacji przed przystąpieniem do sporządzania raportów
• Zachowują ciągłość dzięki kontroli wersji, logom audytu i narzędziom do ponownego obliczania poziomów bazowych

W miarę jak raportowanie emisji staje się bardziej zaawansowane, organizacje, które inwestują na wczesnym etapie inwestują w integralność i automatyzację danych, będą lepiej przygotowane, aby spełnić wymogi w zakresie zgodności z przepisami i pewnie kierować działalnością na podstawie przejrzystych danych.

Jakie cechy powinna mieć platforma do rozliczania emisji dwutlenku węgla

Wybór odpowiedniej platformy jest niezwykle istotny, ponieważ raportowanie emisji dwutlenku węgla staje się coraz bardziej złożone i ma coraz większe znaczenie. Właściwe rozwiązanie nie tylko obsługuje obliczanie emisji, ale także zapewnia wiarygodność danych, wydajność operacyjną i spójność w całej firmie.

Niezależnie od tego, czy dopiero zaczynasz formalizować śledzenie emisji dwutlenku węgla, czy skalujesz dojrzały program zrównoważonego rozwoju, oto kluczowe funkcje, które powinna obejmować platforma do rozliczania emisji dwutlenku węgla:

• Zautomatyzowane pozyskiwanie danych
  Ręczne gromadzenie danych z arkuszy kalkulacyjnych lub e-maili nie jest długofalowo dobrym rozwiązaniem. Szukaj platform, które zaciągają dane z głównych systemów (finansowych, operacyjnych i zaopatrzenia) oraz źródeł zewnętrznych, takich jak dostawcy, dostawcy mediów i partnerzy logistyczni. Niektóre platformy oferują nawet funkcje sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju oparte na sztucznej inteligencji.
• Elastyczność w zakresie współczynnika emisji
  Upewnij się, że system obsługuje zarówno standardowe, jak i niestandardowe współczynniki emisji. Obejmuje to aktualizacje w czasie, warianty regionalne i możliwość integracji zewnętrznych zbiorów danych.
• Obliczanie emisji z zakresu 1, 2 i 3
  Solidna platforma do rozliczania emisji dwutlenku węgla powinna umożliwiać udostępnianie i pozyskiwanie danych dotyczących emisji z wszystkich zakresów — w szczególności z zakresu 3, który często odpowiada za większość śladu węglowego firmy.
• Protokoły audytu i nadzór nad danymi
  Wraz ze wzmożeniem kontroli regulacyjnej rośnie również potrzeba przejrzystości. Platforma powinna oferować szczegółowe logi audytu, możliwą do śledzenia historię transakcji i narzędzia do walidacji poprawności danych.
• Zarządzanie poziomami bazowym i ponowne obliczanie
  Zmiany organizacyjne, takie jak nabycie lub zbycie, wymagają aktualizacji historycznych poziomów bazowych emisji. Twoja platforma powinna ułatwiać ponowne obliczanie poziomów bazowych przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości raportowania.
• Śledzenie wydajności i ustalanie celów
  Zintegrowane pulpity i szablony raportowania mogą ułatwić zespołom ds. zrównoważonego rozwoju i liderom biznesowym monitorowanie postępów w osiąganiu celów w zakresie redukcji emisji w czasie rzeczywistym.
• Integracja z procesami biznesowymi
  Aby wspierać działanie, dane o emisji dwutlenku węgla muszą ułatwiać podejmowanie decyzji. Wybierz platformę umożliwiającą osadzanie danych dotyczących emisji dwutlenku węgla w procesach takich jak zakupy, zarządzanie cyklem życia produktu i budżetowanie.
• Obsługa wielu podmiotów i wielu jurysdykcji
  Jeśli Twoja firma działa w wielu regionach, potrzebujesz globalnych możliwości: obsługi wielu walut, wielu jednostek i wielu struktur, a także elastyczności, aby zachować zgodność ze zmieniającymi się przepisami lokalnymi.

Docelowo najlepsze platformy rachunkowości emisji dwutlenku węgla pomagają organizacjom przejść od zgodności do kontroli – usprawniając raportowanie, wzmacniając nadzór i umożliwiając podejmowanie trafniejszych decyzji w zakresie zrównoważonego rozwoju w całym przedsiębiorstwie.

Od wglądu w dane do działania: jak wygląda przyszłość rozliczania emisji dwutlenku węgla

W obliczu coraz ściślejszego nadzoru nad emisjami dwutlenku węgla organizacje nie mogą już traktować danych dotyczących zrównoważonego rozwoju jako czegoś nieistotnego. Przyszłość rozliczania emisji dwutlenku węgla niesie głębszą integrację — łączenie danych o emisjach bezpośrednio z decyzjami finansowymi, operacyjnymi i strategicznymi.

Oznacza to wyjście poza jedynie coroczne ujawnianie informacji i postawienie na wysokiej jakości strumienie danych, które nieustannie wspierają działania i decyzje: których dostawców zaangażować, gdzie poprawić wydajność, jak zorganizować portfolio produktów i jak dostosować się do zmian polityki.

Aby być na bieżąco, najlepsze firmy:

• Wbudowują śledzenie emisji w podstawowe systemy biznesowe
• Uspójniają metryki zrównoważonego rozwoju z finansowymi wskaźnikami KPI
• Angażują dostawców i partnerów za pośrednictwem platform współdzielonych
• Wykorzystują zaawansowane narzędzia analiz i automatyzacji do modelowania przyszłego wpływu

To coś znacznie więcej niż cele w zakresie zrównoważonego rozwoju — to imperatywy biznesowe. Organizacje, które traktują rozliczanie emisji dwutlenku węgla jako funkcję strategiczną, a nie tylko obowiązek sprawozdawczy, będą w stanie najlepiej przystosować się do nowej sytuacji, wyróżnić na tle konkurencji i stale rozwijać w gospodarce niskoemisyjnej.

Klienci korzystający z rozwiązań SAP z dziedziny zrównoważonego rozwoju