Dziś żyjemy w cyfrowym świecie, w którym każdego dnia generowane są około 2,5 quintyllion bajtów danych, zmieniając sposób, w jaki żyjemy, pracujemy i prowadzimy interesy. Dla organizacji ten napływ danych — w połączeniu z globalnym przejściem na technologię opartą na chmurze — napędza innowacje w zakresie modelu biznesowego, które skutkują większą odpornością, konkurencyjnością i wzrostem dla firm.

W ciągu ostatnich 50 lat średnia długość życia modelu biznesowego spadła z około 15 lat do mniej niż pięciu. Aby przetrwać w tak szybko zmieniającym się środowisku, organizacje muszą być elastyczne i szybko dostosowywać się do zmian technologicznych, trendów rynkowych i oczekiwań klientów.

Wdrożenie nowych modeli biznesowych w odpowiedzi na te zmiany ma kluczowe znaczenie dla sukcesu organizacji. Innowacje w modelu biznesowym mogą otwierać dodatkowe linie przychodów, zwiększać udział w rynku i zwiększać rentowność. Pojawiają się również pewne zaskakujące i niespodziewane korzyści.

Czym jest model biznesowy? Czym jest innowacja modelu biznesowego?

Model biznesowy definiuje sposób, w jaki firma tworzy, dostarcza i rejestruje wartość. Modele biznesowe różnią się w zależności od wielu wymiarów — takich jak kluczowe oferty, rynek docelowy, zasoby firmy i łańcuch wartości biznesowej — i są kluczowym elementem napędzania strategii rozwoju firmy.

Innowacje modelu biznesowego mają miejsce, gdy istniejące modele są modyfikowane lub tworzone są nowe modele. Często inicjowane postępami technologicznymi i cyfryzacją, nowymi modelami biznesowymi, takimi jak „wszystko jako usługa” lub „wszystko jako usługa” (XaaS) i oparte na subskrypcji, są szybko wdrażane, aby wspierać strategiczną wizję firmy i jej ostateczny sukces.

Klasycznym przykładem innowacyjności modelu biznesowego jest Amazon. Krótko po uruchomieniu jako księgarnia internetowa w 1995 roku, firma zaczęła oferować nowe usługi wykraczające poza książki, takie jak Free Super Savers Shipping. W ciągu 10 lat (2005-2015) ekspansja firmy obejmowała usługi przetwarzania w chmurze (Amazon AWS), e-booki i usługi streamingowe (Amazon Music, Amazon Video). Do 2015 roku jej kapitalizacja rynkowa przekroczyła kapitalizację Walmart.

Za każdym razem, gdy Amazon rozszerzał swoją działalność o nowe produkty lub usługi, dostosowywał lub tworzył nowe modele biznesowe, aby wspierać swoją strategię.

Innowacje w modelu biznesowym: XaaS i wzrost liczby modeli biznesowych opartych na subskrypcji

Modele biznesowe i rodzaj innowacji, które mają miejsce, różnią się znacznie w zależności od branży i strategii biznesowej. Od produktów konsumpcyjnych po zaawansowane technologie, firmy stale wprowadzają innowacje, aby znaleźć nowe sposoby obsługi klientów i zwiększenia przychodów. Przykładem mogą być nowi rodzice, którzy subskrybują usługi pieluch wielokrotnego użytku zamiast kupować przedmioty jednorazowe, Rolls-Royce świadczy usługi konserwacji i wymiany silników dla swoich odrzutowców biznesowych, a firmy motoryzacyjne zapewniają subskrypcje samochodów, a nawet paczki jako usługę.

Powyższe przykłady odzwierciedlają rosnącą tendencję do wdrażania modeli biznesowych „wszystko jako usługa” – lub XaaS – i subskrypcji, popularnego typu lub formy XaaS. Tego typu cyfrowe modele biznesowe są wynikiem digitalizacji produktów/usług i globalnego przejścia na technologie oparte na chmurze.

Oto kilka podstawowych definicji tych ważnych pojęć:

• Co to jest wszystko jako usługa? XaaS to szeroka kategoria modeli biznesowych, w których użytkownicy uzyskują dostęp do produktów, narzędzi, technologii i/lub usług „jako usługi”. Tradycyjnie i powszechnie w branży oprogramowania przykłady XaaS obejmują oprogramowanie jako usługę (SaaS), platformę jako usługę (Paas) i infrastrukturę jako usługę (IaaS), ale XaaS nie ogranicza się do przestrzeni technologicznej. Dziś prawie wszystko jest dostępne „jako usługa”.
• Czym jest model biznesowy subskrypcji? Modele oparte na subskrypcji to rodzaj XaaS, w którym klient na bieżąco subskrybuje usługi lub produkty – podobne do wynajmu –. Podejście to generuje miesięczny lub roczny przychód z subskrypcji cyklicznej dla firmy. Model ten koncentruje się na utrzymaniu klienta w porównaniu z przejęciem w celu zwiększenia wartości w całym cyklu życia (LTV) każdego klienta.

Inne formy XaaS obejmują monetyzację opartą na wielkości wykorzystania lub wyniku, a także podejście oparte na stałej cenie lub cenie zmiennej.

Dlaczego modele biznesowe dotyczące subskrypcji są dziś tak popularne?

Oprócz rozwoju technologii chmurowej i cyfrowej, istnieje kilka ważnych powodów, dla których popularność modeli opartych na subskrypcji rośnie. Po pierwsze, sprzedaż jako usługa jest bardziej opłacalna. Na przykład Apple weszło na rynek w latach 70. jako dostawca sprzętu. W 2008 roku firma zaoferowała swoją pierwszą usługę, App Store, sprzedając aplikacje innych firm na iPhone i iPod Touch. Do 2019 r. jego działalność usługowa odnotowała marże brutto na poziomie 63,7%, co prawie podwoiło marżę produktu, co stanowiło 32,2% marży brutto.

Po drugie, model oparty na subskrypcji jest również przewidywalnym i stabilnym źródłem przychodów dla firm, co jest szczególnie ważne w czasach niepewności – jak pandemia.

Po trzecie, z punktu widzenia klienta korzystne jest dla każdego, kto jest wrażliwy lub niechętny do inwestowania w duże nakłady inwestycyjne. Model oparty na usługach eliminuje konieczność dokonywania przez przedsiębiorstwa znacznych inwestycji w burzliwe czasy przy jednoczesnym otwarciu drzwi do nowych produktów i usług po rozsądnych kosztach, które wcześniej były nieosiągalne. W przypadku mniejszych i średnich przedsiębiorstw może to mieć wpływ na świat — zapewniając im dostęp do nowych narzędzi do konkurowania i rozwoju.

Przykłady innowacji w modelu biznesowym i XaaS

Dobrym przykładem przejścia na XaaS (szerzej zwaną „usługowaniem”) jest przemysł wytwórczy. Producenci mogą teraz zapewnić dostęp do swoich produktów zamiast sprzedawać je (XaaS) w pakiecie z powiązanymi usługami, takimi jak konserwacja i naprawa (na podstawie subskrypcji).

Obecnie firmy produkcyjne na całym świecie wdrażają modele biznesowe XaaS. Weźmy na przykład Autodesk. Jako dostawca oprogramowania dla najbardziej zaawansowanych firm architektonicznych, inżynieryjnych i budowlanych na świecie, stanowią one podstawę dla nowych modeli biznesowych z centralnym systemem ERP i technologią IoT.

Korzyści z XaaS

Kluczowe znaczenie ma dywersyfikacja i dostosowanie modeli biznesowych do adaptacji w obecnych warunkach rynkowych. Istnieje wiele oczywistych korzyści dla firm, ale także pewne zaskakujące zalety XaaS, które mogą mieć szerszy wpływ na to, jak firmy robią rzeczy, jak konsumenci korzystają z produktów i usług oraz cyklu życia produktów/usług.

Oto kluczowe korzyści płynące z XaaS i modeli subskrypcji z biznesowego punktu widzenia:

• Wzrost dzięki nowym strumieniom przychodów i rynkom
• Większa przewidywalność i rentowność
• Większa odporność i konkurencyjność

Z punktu widzenia klienta korzyści obejmują:

• Większy asortyment i lepsza jakość produktów i usług
• Niższe koszty dla klientów i konsumentów
• Niższe ryzyko jak współdzielone z dostawcą usług
• Większa przewidywalność operacji i gwarantowana wydajność

Z szerszej perspektywy przejście na XaaS i serwisowanie produktów może promować gospodarkę o obiegu zamkniętym– szczególnie w przemyśle wytwórczym. W tym sektorze skupia się na zmianie kierunku działania z tworzenia produktu w określonym momencie na dalsze stosowanie tego produktu w dłuższym okresie. Wraz z tą zmianą większy nacisk kładzie się na jakość, wykorzystanie, długowieczność, konserwację oraz utylizację lub recykling produktu.

Większa odpowiedzialność za zasoby przez cały okres ich życia, zapewnienie zgodności z przepisami i zminimalizowanie ilości odpadów, zużycia energii lub emisji dwutlenku węgla ma sens dla producentów; zachęca również do ponownego wykorzystania produktów, materiałów i odpadów w procesie recyklingu. To może nawet generować nowe możliwości. Na przykład w przemyśle pojazdów elektrycznych akumulatory używane lub akumulatory „drugiej żywotności” mają wpływ na sektor energii elektrycznej i magazynowania energii – jest to świetny przykład tego, jak zrównoważony rozwój ma sens biznesowy.

Wybór odpowiedniej strategii modelu biznesowego

Ponieważ modele biznesowe różnią się w zależności od branży i strategii biznesowej, nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania. Zamiast tego należy rozważyć unikalne potrzeby Twojej firmy i konkretne strategie rozwoju, które zamierzasz wdrożyć.

Do wspólnych czynników, które należy wziąć pod uwagę, należą:

• Technologia: Czy istniejąca infrastruktura jest w stanie wesprzeć strategiczną wizję firmy? Innowacje w zakresie modelu biznesowego będą wymagały połączonych produktów, które są sieciowe, cyfrowe, a nawet wyposażone w czujniki - oraz możliwości wykorzystania danych z połączonych produktów i urządzeń w ramach nowych procesów.
• Dane: Czy Twoje dane są scentralizowane czy rozproszone? Innowacje w zakresie modelu biznesowego opierają się na zaawansowanym modelowaniu danych i funkcjach predykcyjnych wspierających analizy i prognozowanie.
• Infrastruktura IT: Czy podstawa IT firmy jest wystarczająco solidna i elastyczna, aby dzielić się danymi w całym łańcuchu wartości, aby wspierać szereg modeli, takich jak współpraca w zakresie technologii informatycznych/technologii operacyjnych (IT/OT)?
• Ceny i opakowania: Jak wyrafinowane są Twoje modele cenowe i opakowaniowe? Czy będą one musiały zostać dostosowane w celu wsparcia nowego modelu biznesowego?

Należy również wziąć pod uwagę wsparcie organizacyjne. Innowacje w modelu biznesowym często wymagają od przedsiębiorstwa i poszczególnych interesariuszy zmiany perspektyw biznesowych, które mogą być długotrwałe. Jak łatwo firma dopasuje się do modelu biznesowego zorientowanego na klienta w porównaniu z modelem zorientowanym na produkt?

Przedsiębiorstwo będzie również musiało przejść z jednorazowej (zazwyczaj sprzedaży capex) na powtarzający się (zwykle opex) model finansowy. Ma to wpływ na wynagrodzenia, marże i raportowanie — to duża zmiana, szczególnie w przypadku sprzedaży. Czy te zmiany będą wspierane we wszystkich zespołach, czy też konieczne będzie wprowadzenie wszystkich pracowników do pracy? Czy dysponujesz silną siecią biznesową partnerów, którzy są otwarci na współpracę?

Innowacje w zakresie technologii i modelu biznesowego — od czego zacząć

Zrozumienie, od czego zacząć wprowadzanie innowacji w modelu biznesowym, jest trudne, zwłaszcza gdy firma ma ugruntowaną firmę z różnymi podstawami klientów, strumieniami przychodów i interesariuszami.

Zacznij od solidnej podstawy, korzystając z inteligentnego systemu ERP opartego na chmurze z wbudowaną sztuczną inteligencją (AI) i uczeniem maszynowym, ma kluczowe znaczenie. Wyszukaj system, który może:

• Płynne zarządzanie różnymi kontraktami, które obejmują różne rodzaje produktów, usług i cen
• Łatwe tworzenie i wykonywanie modeli subskrypcji i/lub rozliczania cyklicznego
• Zarządzanie realizacją przychodów i rozliczeniem partnera

System musi być elastyczny i elastyczny, wspierając zmiany umowy, takie jak cena, czas trwania umowy i inne szczegóły. Dobry system ERP będzie obejmował te funkcje fakturowania lub może zostać zakupiony jako dodatek do istniejącego systemu ERP i licencjonowany oddzielnie.

W miarę dojrzewania strategii modelu biznesowego i uzyskania dostępu do informacji o wykorzystaniu i innych danych, takich jak Internet rzeczy (IoT) z urządzeń i produktów, można opracować dodatkowe modele przychodów, takie jak pomiar oparty na fakturach. Wymaga to inteligentnych, połączonych produktów, które obsługują przepływ i udostępnianie danych. Wymaga to również wspólnej sieci aktywów trwałych, w której udostępniane są dane i procesy.

Czym jest serwityzacja?

Obsługa odnosi się do trendu odbiegającego od pojedynczej sprzedaży, w kierunku wykorzystania produktów do sprzedaży dodatkowych usług. Mogą to być umowy serwisowe i serwisowe, wszystko jako usługa (XaaS) lub „wynik jako usługa”.

Jest to powszechny trend w przemyśle wytwórczym, gdzie producenci odchodzą od zwykłego budowania i sprzedaży produktu. Zaczynają dodawać dodatkowe usługi i produkty i mogą sprzedawać bezpośrednio konsumentom. W tym podejściu producenci zbliżają się do klientów, zapewniają im większą wartość i zachowują je, zapewniając różne poziomy zróżnicowania usług.

Istnieją cztery poziomy serwisowania w ramach produkcji:

• Różnorodne produkty i usługi: Jest to podstawa firm produkcyjnych, w których produkty i urządzenia są budowane, a następnie sprzedawane klientom. Zaangażowanie klientów jest bardzo ograniczone, gdy produkty są sprzedawane, a także ograniczone przychody.
• Pakiety produktów: Podobne do powyższego, ale produkty są bardziej spersonalizowane.
• Obsługa posprzedażna i subskrypcyjna, naprawy i monitorowanie stanu: Na tym poziomie utrzymanie produktu stanowi bieżące źródło przychodów dla producentów.
• Zaawansowane usługi: Przeniesienie obsługi posprzedażnej na wyższy poziom, zaawansowane usługi są bardziej skoncentrowane na relacjach i zorientowane na klienta niż tylko sprzedaż i utrzymanie produktu. W wielu przypadkach zaawansowane usługi są dostarczane w modelu subskrypcji, w którym konsument płaci za wynik.

Czym jest model biznesowy oparty na wynikach?

Model biznesowy oparty na wynikach to rodzaj XaaS, w którym klienci są obciążani opłatami za usługi na podstawie ilości lub wielkości wykorzystania usługi. Ten model wymaga gromadzenia i monitorowania oraz rozliczania na podstawie kwoty, z której korzysta usługa.