Przejdź do zawartości
Naukowcy badający rośliny

Co to jest zrównoważony łańcuch dostaw?

Zrównoważony łańcuch dostaw łączy etykę i odpowiedzialność środowiskową w ramach konkurencyjnego i efektywnego modelu działania. Kluczowe znaczenie odgrywa przejrzystość całego łańcucha dostaw, a inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju muszą być podejmowane na jego wszystkich etapach, od pozyskiwania materiałów po dostawy, a nawet zwroty produktów czy procesy przetwarzania odpadów.

 

Transformacja cyfrowa i coraz doskonalsze technologie cyfrowego łańcucha dostaw odgrywają kluczową rolę w zwiększaniu przejrzystości łańcucha dostaw i zapewnianiu zrównoważonych procesów w jego obrębie. Zarządzanie zbiorami Big Data, zaawansowane technologie analityczne, sztuczna inteligencja (AI) i narzędzia zapewniające bezpieczeństwo — takie jak technologia blockchain i czujniki RFID — zapewniły nowoczesnym łańcuchom dostaw niespotykaną dotąd transparentność, zwiększając zarazem odpowiedzialność działań. Firmy mają dziś znacznie większą możliwość (i obowiązek) prezentowania społecznej odpowiedzialności biznesu i dzielenia się najlepszymi praktykami w zakresie ekologicznych łańcuchów dostaw i zrównoważonej logistyki.

 

W miarę jak przedsiębiorstwa zaczynają postrzegać etyczne praktyki związane z łańcuchem dostaw jako coraz pilniejszy i bardziej istotny priorytet, obserwujemy postępującą standaryzację celów dotyczących zgodności z przepisami i punktów odniesienia w zakresie zrównoważonego rozwoju. Grupa UN Global Compact określiła 10 kryteriów oceny zrównoważenia łańcucha dostaw. Obejmują one aspekty takie jak odpowiedzialność środowiskowa, praktyki pracownicze, prawa człowieka i korupcja. Opierają się na założeniu, że odpowiedzialne społecznie praktyki i produkty nie tylko przynoszą korzyści ludziom i planecie, ale też pomagają budować w pozytywny sposób świadomość marki, zwiększać konkurencyjność i zapewniać długoterminowe zyski.

Zrównoważony łańcuch dostaw w zmieniającym się świecie

Wielu firmom dopiero pandemia COVID-19 uświadomiła, jak przestarzałe i podatne na zagrożenia były procesy wykorzystywane przez nie w obrębie łańcuchów dostaw. Jednak jeszcze przed czasami koronawirusa pewne kluczowe zmiany w zachowaniach konsumentów dawały kierownikom ds. globalnych łańcuchów dostaw powody do ponownej oceny swoich działań.

 

Jedną z takich zmian był ogromny wzrost zapotrzebowania na dostawę w kolejnym dniu roboczym. Zjawisko to, znane jako efekt Amazona, wywołało pewien paradoks, wiąże się bowiem ze zrównoważeniem łańcucha dostaw. Przeprowadzone w 2019 roku na przeszło 1500 konsumentów w Stanach Zjednoczonych badanie wykazało, że przy wyborze kanału sprzedaży detalicznej największe znaczenie miała dla ankietowanych prędkość dostawy.Jednak według wielu innych raportów — na przykład tego badania MIT Sloan School of Management — klienci wyrazili wolę zapłacenia wyższej ceny za produkty, z którymi związane były ekologiczne praktyki logistyczne i przejrzyste łańcuchy dostaw.

 

Zapewnienie sprawnych i zrównoważonych będzie wymagać od przedsiębiorstw dostępu w czasie rzeczywistym do sieci logistycznej firm trzecich oraz głębokiego, kompleksowego wglądu we wszystkie procesy w obrębie łańcucha dostaw — z uwzględnieniem działań dostawców najniższego szczebla z najbardziej oddalonych ogniw.

 

artykule opublikowanym niedawno w tygodniku „The Economist” pandemia COVID-19 została określona „nową normalnością”. Pada w nim także sugestia, że należy spodziewać się konieczności zmiany naszego stylu życia i sposobu działania firm w długiej perspektywie. Będzie się to po części wiązało z ograniczeniem zależności od zagranicznych dostawców i producentów. W obliczu niepewności związanej z globalną polityką handlową i celną, obserwowaną w ostatnich latach, będziemy w najbliższej przyszłości w większym stopniu polegać na nowoczesnych łańcuchach dostaw i technologiach produkcji, które pozwolą nam zorganizować bardziej lokalne bazy dostawców. Patrząc jednak na sprawę realistycznie, stanowiąc część gospodarki światowej, zawsze pozostaniemy zależni od zagranicznych źródeł w przypadku niektórych surowców i możliwości produkcyjnych.

Trzy elementy zrównoważonego łańcucha dostaw

Dwadzieścia lat temu słowo „zrównoważony” było niemalże jednoznaczne z „przyjazny dla środowiska”. Dziś jest to znacznie bardziej kompleksowy termin. Na nowoczesny, zrównoważony łańcuch dostaw składają się łańcuchy ekologiczne, przejrzyste i o obiegu zamkniętym.
Elementy zrównoważonego łańcucha dostaw (zielony, przejrzysty, okrągły)
  • Co to jest ekologiczny łańcuch dostaw? Ekologiczny łańcuch dostaw osiąga się poprzez skuteczne włączenie do zarządzania łańcuchem dostaw reguł i standardów odpowiedzialności środowiskowej. Dotyczy to m.in. projektów produktów, źródeł pozyskiwania materiałów, procesów produkcyjnych, logistyki i zarządzania produktami na końcu ich cyklu życia. Za sprawą rozwoju handlu elektronicznego konsumenci mają do wyboru więcej produktów i opcji zakupów niż kiedykolwiek wcześniej. Aby utrzymać konkurencyjność, przedsiębiorstwa muszą znaleźć elastyczne rozwiązania uwzględniające aspekt ekologiczny łańcuchów dostaw, a zarazem w dalszym ciągu zapewniające wzrost zysków. Technologie łańcuchów dostaw, takie jak sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe, pomagają w identyfikowaniu zagrożeń, schematów i szans, umożliwiając firmom ograniczenie ilości generowanych odpadów i zwiększenie wydajności.
  • Co to jest przejrzysty łańcuch dostaw? Przejrzystość łańcucha dostaw odnosi się do możliwości i gotowości firmy do dzielenia się informacjami na temat pochodzenia towarów i siły roboczej, a także praktyk stosowanych w całym łańcuchu dostaw. Wiele przedsiębiorstw poświęca dużo czasu i środków na ustanowienie i utrzymanie standardów etycznych i ekologicznych, jednak nawet mimo najlepszych intencji trudno jest egzekwować i rzetelnie wprowadzać te standardy w życie. Na szczęście dzięki zastosowaniu technologii cyfrowych, takich jak blockchain i czujniki RFID, kierownicy odpowiedzialni za łańcuchy dostaw mogą teraz uzyskać precyzyjny i klarowny rejestr wszystkich produktów i dostawców w obrębie łańcucha dostaw.
  • Co to jest łańcuch dostaw o obiegu zamkniętym? W łańcuchu dostaw o obiegu zamkniętym produkty są rozmontowywane lub sprowadzane do formy surowców, a następnie przekształcane w artykuły do sprzedaży. Pozwala to firmom osiągnąć korzyści ekologiczne wynikające z recyklingu, a przy tym odzyskać poniesione koszty. Ten korzystny dla wszystkich stron model zyskuje na popularności. Według badania firmy Gartner z 2020 roku 70% liderów w dziedzinie łańcuchów dostaw planuje inwestycje w gospodarkę o obiegu zamkniętym. Do nowoczesnych technologii wspierających te inicjatywy możemy zaliczyć m.in. druk 3D, w którym wykorzystywane są tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu, a także zaawansowane narzędzia analityczne służące do planowania najbardziej wydajnych ścieżek logistycznych w celu przywrócenia produktów do obiegu łańcucha dostaw.

Jak funkcjonuje zrównoważony łańcuch dostaw?

  • Zrównoważone łańcuchy dostaw opierają się na współpracy. Zaskakująco wiele największych firm świata korzysta z tych samych surowców i z usług tych samych dostawców niższego szczebla. Globalna presja względem zrównoważonej i przejrzystej działalności przyniosła poprawę w tym zakresie, jednak w wielu regionach świata zapewnienie zgodności z ekologicznymi i etycznymi standardami operacyjnymi jest trudne do wyegzekwowania. Aby temu zaradzić, kierownicy ds. łańcuchów dostaw powinni współpracować, dzieląc się informacjami i głosząc przekaz o kluczowym znaczeniu zrównoważonego rozwoju w biznesie. Ruch Fashion Revolution rozpoczął się w 2013 roku i jest świetnym przykładem współpracy wielu dużych — i silnych konkurencyjnie — marek modowych w celu walki z nieetycznymi dostawcami w branży.

    Raport Fashion Transparency Index z 2020 roku dowodzi, że — wbrew początkowemu sceptycyzmowi — po upływie siedmiu lat przejrzystość łańcuchów dostaw w branży mody uległa znacznej poprawie, a współpraca i wymiana informacji między firmami nie tylko nie wpłynęła negatywnie na ich konkurencyjność, ale też przyniosła uczestnikom inicjatywy korzyści płynące z pozytywnego nastawienia społecznego do ich marek.
  • Zrównoważone łańcuchy dostaw funkcjonują dzięki wykorzystaniu najlepszych dostępnych technologii. Utrzymanie zrównoważonego łańcucha dostaw stanowi wyzwanie ze względu na stopień złożoności i szeroką dystrybucję wielu ogniw łańcucha. Bez nowoczesnej technologii cyfrowej nie bylibyśmy w stanie zachować i koordynować podziału odpowiedzialności i wglądu w dane w czasie rzeczywistym na poziomie niezbędnym do osiągnięcia ambitnych celów związanych ze zrównoważonym rozwojem. Zaleta transformacji cyfrowej łańcuchów dostaw polega na tym, że nie trzeba jej przeprowadzać od razu w pełnym zakresie: kroki w tym celu można podejmować stopniowo. Co więcej, rozwiązania inteligentnej fabryki i cyfrowego łańcucha dostaw z natury gromadzą i analizują dane. Oznacza to, że w momencie integracji połączone technologie zaczynają kalkulować własny wskaźnik zwrotu z inwestycji.
  • Zrównoważone łańcuchy dostaw funkcjonują dzięki spójnym standardom. Jeśli plan strategiczny związany ze zrównoważonym łańcuchem dostaw ma być skuteczny, należy jasno określić punkty odniesienia, cele i wytyczne. Następnie trzeba udostępnić je do akceptacji wszystkim zainteresowanym stronom i dostawcom w obrębie łańcucha. Na szczęście dziś istnieje wiele organizacji, które pomagają firmom ustanawiać te cele i kryteria, a dzięki technologiom cyfrowym zarządzanie zgodnością z zasadami i monitorowanie jej jest łatwiejsze niż kiedykolwiek. Mamy też do dyspozycji coraz więcej danych, które ukazują wartość określania punktów odniesienia w kwestii zrównoważonego rozwoju. Raport Bank of America Merrill Lynch z 2018 roku wykazał, na przykład, że firmy z wyższymi notowaniami w zakresie ESG (środowiska, społecznej odpowiedzialności i ładu korporacyjnego) uzyskiwały wyższy trzyletni zwrot, częściej osiągały wysoką wartość i były rzadziej narażone na znaczny spadek cen.
  • Zrównoważone łańcuchy dostaw działają, gdy dzielimy się sukcesami. Twoi klienci nie wiedzą tego, czego im nie mówisz. Kiedy firmy osiągają swoje cele związane ze zrównoważonym łańcuchem dostaw, powinny dzielić się dobrymi wieściami ze światem. Jeśli zatrzymują je dla siebie, marnują ich korzystny wpływ na reputację. Wypracowana renoma proekologicznej korporacji zawsze służy marce. Jak możemy przeczytać w artykule opublikowanym niedawno w magazynie Forbes, „proekologiczny marketing może poprawić reputację i wizerunek marki, zwiększając lojalność klientów i wywierając pozytywny wpływ na wyniki finansowe”. Ale to nie wszystko. Organizacje mogą dawać przykład swoim branżom, pokazując, jak inicjatywy związane ze zrównoważonymi łańcuchami dostaw przynoszą wymierne korzyści zarówno pod względem finansowym, jak i środowiskowym. Poprzez dzielenie się osiągnięciami i najlepszymi praktykami ukazują swoją markę jako innowatora i autorytet w dziedzinie zrównoważonego rozwoju.

Trzy kluczowe zalety zrównoważonego łańcucha dostaw

Przedsiębiorstwa, które inwestują w bardziej zrównoważone i przejrzyste łańcuchy dostaw, mogą oczekiwać korzyści we wszystkich obszarach swojej działalności. Oto kilka przykładów: 

  1. Kontrola kosztów: w latach 2019–2020 firma PWC przeprowadziła badanie z udziałem ponad 6000 starszych kierowników ds. łańcucha dostaw. Na podstawie poziomu inwestycji i stopnia wdrożenia technologii cyfrowego łańcucha dostaw przyznano im klasyfikacje w rankingu — od nowicjuszy (Digital Novices) po mistrzów cyfryzacji (Digital Champions). Mistrzowie cyfryzacji jako bezpośredni rezultat transformacji cyfrowej wskazali niemal 7-procentowy spadek kosztów operacyjnych łańcucha dostaw. Dokładnie 50% mistrzów cyfryzacji przyznało też, że inwestycje w zrównoważone i przejrzyste łańcuchy dostaw będą teraz ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Wprowadzając ekologiczne łańcuchy dostaw, firmy z sukcesami obniżają koszty.
  2. Budowanie reputacji i lojalności wobec marki: statystyki opublikowane niedawno w magazynie Forbes dowodzą, że konsumenci są o 88% bardziej skłonni do lojalności wobec firm, które prezentują dużą odpowiedzialność społeczną i środowiskową. Świadomość klientów i ich preferencje na korzyść zrównoważonych przedsiębiorstw kształtowały się wprawdzie jeszcze przed pandemią, ale dziś powszechne zapotrzebowanie na przejrzyste łańcuchy dostaw i praktyki biznesowe osiągnęło apogeum. Nastroje te odzwierciedla artykuł opublikowany w 2020 roku w magazynie Fortune, w którym możemy przeczytać, że „w czasie kryzysu związanego z pandemią COVID-19 firmy znajdują się pod ścisłą obserwacją. (…) Wpływ społeczny przedsiębiorstw niespodziewanie znajduje się w centrum zainteresowania”. W tych trudnych czasach jak nigdy wcześniej przewagę konkurencyjną mogą uzyskać firmy znane ze zrównoważonych i przejrzystych praktyk w obrębie łańcucha dostaw.
  3. Minimalizacja ryzyka i podatności na zagrożenia: właściwie co kilka lat słyszymy historię o zanieczyszczonym lub niebezpiecznym produkcie, który przebił się przez luki i trafił do łańcucha dostaw. Pomijając tragiczne konsekwencje związane z doznaniem przez kogoś krzywdy, wycofanie produktu z obrotu może (niekiedy nieodwracalnie) zaszkodzić przedsiębiorstwu. To, czego firma nie straci w ramach dodatkowych kosztów i opłat sądowych, często i tak znajduje odzwierciedlenie w uszczerbku na reputacji. Kiedy egzekwujemy i wdrażamy przejrzystość w łańcuchu dostaw przy użyciu rozwiązań z zakresu bezpieczeństwa cyfrowego, pozbawieni skrupułów dostawcy i producenci nie mają jak ukryć swoich działań. Środki te nie tylko chronią przedsiębiorstwa przed nieetycznymi, nieodpowiedzialnymi środowiskowo partnerami, ale pozwalają też monitorować i dokumentować wszystkie procesy związane z pracą, obsługą i materiałami — od źródła aż po miejsce docelowe.

Elementy technologiczne zrównoważonego łańcucha dostaw

Transformacja cyfrowa w łańcuchu dostaw umożliwia przedsiębiorstwom dotrzymywanie i przekraczanie standardów zrównoważonego rozwoju, a zarazem wprowadzanie innowacji i wzrost.

  • Sztuczna inteligencja: technologie sztucznej inteligencji umożliwiają organizację i analizę wielu rozproszonych zbiorów danych w całym łańcuchu dostaw. Szczególną korzyścią, jaką sztuczna inteligencja wnosi do zrównoważonego łańcucha dostaw, jest synchromodalność i możliwość dostawy we współpracy. Obejmuje to śledzenie statusu i lokalizacji przesyłek w celu korzystania w czasie rzeczywistym z możliwości łączenia wysyłek lub mniej zasobochłonnej logistyki, gdy pozwala na to czas.
  • Uczenie maszynowe: jako jedno z zastosowań sztucznej inteligencji uczenie maszynowe wykorzystuje zbiory Big Data, aby ułatwić systemom i połączonym urządzeniom dostosowywanie się w czasie rzeczywistym. Pozwala to odkrywać wzorce i wyciągać wnioski z doświadczeń, a także automatyzować elastyczne i responsywne przepływy pracy. Środki optymalizacji operacyjnej uzyskane w tym procesie pomagają kierownikom ds. łańcuchów dostaw zdecydowanie ograniczyć zużycie energii i ilość odpadów.
  • Roboty i inne zautomatyzowane rozwiązania: od początku 2020 roku liczba zakupów dokonywanych w Internecie wzrosła o ponad 149%. W czasach, gdy wielu klientów oczekuje szybkiej dostawy niekiedy już następnego dnia, pojemność naszych magazynów i możliwości dostawców końcowych zbliżają się do punktu krytycznego. Drony i roboty do zarządzania zapasami są przykładami rozwiązań, które przy użyciu inteligentnej automatyzacji można odpowiednio dopracować, aby zwiększyć wydajność przepływu pracy, zoptymalizować zużycie energii i zaoszczędzić na wykorzystaniu paliw kopalnych w sieci logistycznej. 
  • Produkcja przyrostowa: produkcja przyrostowa, znana również jako technologia druku 3D, umożliwia przedsiębiorstwom utrzymywanie zapasów wirtualnych i produkcję na żądanie. Zdolność do produkcji lokalnej na żądanie eliminuje zużycie paliw kopalnych i innych zasobów wykorzystywanych podczas transportu zagranicznego i pakowania. Ponadto jako podstawowy materiał w druku 3D można wykorzystywać tworzywa sztuczne z recyklingu, które pochodzą z obiegu łańcucha dostaw.
  • Przemysłowy Internet Rzeczy (Industrial Internet of Things, IIoT): gdy połączone urządzenia i maszyny w przedsiębiorstwie są wyposażone w unikalne identyfikatory i mają możliwość wysyłania i odbierania danych cyfrowych, stają się częścią sieci IIoT. Inteligentne zasoby w zrównoważonym łańcuchu dostaw mogą pomóc zoptymalizować wydajność maszyn i zautomatyzować serwisowanie w celu ograniczenia zużycia energii i wyeliminowania nadmiarowych działań w przepływie pracy.
  • Technologia blockchain: w zrównoważonych łańcuchach dostaw technologia blockchain jest szczególnie przydatna ze względu na możliwość funkcjonowania jako jedno źródło informacji. Czujniki umożliwiają precyzyjne śledzenie produktów i materiałów aż do źródeł, dzięki czemu możesz wyeliminować wszelkie spekulacje odnośnie ich pochodzenia, jakości i obsługi na każdym etapie łańcucha dostaw.
  • Czujniki: urządzenia RFID i inne niewielkie i niedrogie czujniki można łatwo zamontować w produktach i surowcach już u źródła lub na dowolnym innym etapie w obrębie łańcucha dostaw. Kiedy partnerzy i dostawcy spełniają obowiązek montowania czujników, osiągamy najwyższy poziom przejrzystości — zwłaszcza w regionach, których miarodajne kontrolowanie było wcześniej utrudnione.
  • Nowoczesne bazy danych i systemy ERP: najlepsze rozwiązania na rzecz zrównoważonego rozwoju opierają się na bazach danych in-memory i systemach ERP, które umożliwiają zarządzanie zbiorami Big Data oraz różnymi złożonymi procesami. Technologie i zautomatyzowane elementy zrównoważonego łańcucha dostaw są zależne od zaawansowanych funkcji analitycznych, analityki predykcyjnej i wglądu w dane czasie rzeczywistym — co zapewniają nowoczesne, scentralizowane systemy biznesowe.

Zrównoważone łańcuchy dostaw w praktyce

Łącząc innowacje, kreatywność i nowoczesne technologie łańcucha dostaw, wymienione poniżej firmy opracowały zrównoważone rozwiązania, które pozwalają im zachować przejrzystość, neutralność środowiskową i większą niż kiedykolwiek konkurencyjność łańcuchów dostaw.

  • Firma Natura rozszerza swoje działania na rzecz środowiska dzięki transformacji cyfrowej.
  • Firma Kemira poprzez kompleksowe planowanie łańcucha dostaw zwiększyła efektywność działalności, ograniczając przy tym jej wpływ na równowagę ekologiczną.
  • Firma TemperPack realizuje cele zarówno w zakresie satysfakcji klientów, jak i zrównoważonego rozwoju, usprawniając swój łańcuch dostaw i procesy biznesowe.

Odkryj rozwiązania SAP SCM

Rozwiązania SAP pomagają firmom zachować elastyczność i rozwijać się nawet w obliczu zakłóceń.

Biuletyn SAP Insights

Zasubskrybuj już dziś

Zasubskrybuj newsletter i zyskaj dostęp do najważniejszych analiz.

Czytaj więcej

Powrót do góry