Scope 1-emissiebronnen zijn directe emissies uit bronnen die eigendom zijn van of beheerd worden door een bedrijf.
Scope 2-emissies zijn indirecte emissies als gevolg van de energie-inkopen van een bedrijf, en Scope 3-emissies zijn alle andere indirecte emissies die het gevolg zijn van de activiteiten van een bedrijf.

De GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard biedt bedrijven en andere organisaties vereisten en richtlijnen voor het opstellen van een emissie-inventaris voor alle drie de scopes.

Waarom Scope 1-, 2- en 3-emissies meten?

De schadelijke gevolgen van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen zijn overal om ons heen. Frequentere en ernstigere natuurrampen eisen levens, verwoesten huizen en verdrijven mensen en dieren. Luchtverontreinigende stoffen die verband houden met uitstoot veroorzaken luchtweg- en hart- en vaatziekten bij gemeenschappen wereldwijd. En minder productieve landbouwgrond en watertekorten veroorzaken voedselschaarste en hogere prijzen.

De Verenigde Naties melden dat de winning van materialen, brandstoffen en voedsel bijdraagt aan 50% van de wereldwijde broeikasgasuitstoot en meer dan 90% van het biodiversiteitsverlies en de waterschaarste.

Door hun eigen broeikasgasuitstoot te verlagen, spelen bedrijven in alle bedrijfstakken een cruciale rol bij het beschermen van de menselijke gezondheid en de gezondheid van de planeet. Dankzij emissieboekhouding voor Scope 1, 2 en 3 kunnen bedrijven het volledige spectrum van hun broeikasgasuitstoot begrijpen en voldoen aan de transparantievereisten van externe belanghebbenden.

Naast deze morele en maatschappelijke verplichtingen levert het meten van uitstoot ook tastbare bedrijfswaarde op. Een uitgebreide emissieboekhouding helpt bedrijven inefficiënties te identificeren, energie- en grondstofkosten te verlagen en kansen voor operationele verbetering te ontdekken. Het versterkt het risicobeheer door organisaties voor te bereiden op veranderende regelgeving, CO₂-prijsstelling en verstoringen van de supply chain. Investeerders, klanten en partners verwachten in toenemende mate op betrouwbare klimaatgegevens, waardoor transparantie over uitstoot essentieel is voor het behouden van toegang tot kapitaal, het binnenhalen van opdrachten en het beschermen van de merkreputatie.

Daarnaast zijn organisaties die uitstoot actief meten en beheren, beter in staat om te innoveren via de ontwikkeling van producten en diensten met een lage CO₂-uitstoot die voldoen aan de groeiende marktvraag. Door emissiegegevens te integreren in de besluitvorming kunnen bedrijven langetermijnveerkracht, concurrentiekracht en duurzame groei stimuleren.

Wat betekenen de verschillende scope 1-, 2- en 3-emissies?

Scope 1, 2 en 3-emissies zijn gedefinieerd door het GHG Protocol om uitstoot te groeperen per bron en omvatten zeven broeikasgassen:

• Koolstofdioxide (CO₂)
• Methaan (CH₄)
• Lachgas (N₂O)
• Fluorkoolwaterstoffen (HFC's)
• Perfluorcarbonen (PFC's)
• Zwavelhexafluoride (SF₆)
• Stikstoftrifluoride (NF₃)

Bedrijven stellen broeikasgasinventarissen op die bronnen identificeren en de uitstoot over alle drie de scopes kwantificeren. Het GHG Protocol biedt bedrijven een uitgebreide manier om deze broeikasgasuitstoot te meten en te beheren, inclusief gestandaardiseerde methoden voor koolstofboekhouding om de hoeveelheid gegenereerde uitstoot te berekenen.

Wat zijn Scope 1-emissies?

Scope 1-emissies zijn directe uitstoot afkomstig van bronnen die eigendom zijn van of onder zeggenschap staan van een bedrijf. Scope 1-emissies omvatten brandstof die wordt verbruikt door bedrijfsmiddelen zoals boilers of wagenparkvoertuigen, evenals uitstoot van productieprocessen op locatie. Lekkages van broeikasgassen uit kantoorkoelkasten, airconditioners en andere apparatuur vallen hier ook onder.

Voor nutsbedrijven omvatten Scope 1-emissies ook de verbranding van fossiele brandstoffen voor elektriciteitsnetten, vooral bij nutsbedrijven die elektriciteit opwekken via kolen-, aardgas- of oliegestookte elektriciteitscentrales. Deze uitstoot omvat het vrijkomen van CO₂-dioxide (CO₂), methaan (CH₄) en lachgas (N₂O) als onderdeel van het verbrandingsproces.

Wat zijn Scope 2-emissies?

Scope 2-emissies zijn de indirecte uitstoot als gevolg van de energie-inkoop van een bedrijf bij nutsvoorzieningen. Scope 2-emissies omvatten alle elektriciteit, verwarming, koeling en stoom die worden gekocht en gebruikt door bedrijfsgebouwen, activa en productieprocessen. Hoewel de daadwerkelijke uitstoot plaatsvindt bij de faciliteiten van de nutsvoorziening, moet deze indirecte uitstoot nog steeds worden gerapporteerd omdat ze deel uitmaken van het eigen energieverbruik van het bedrijf.

Wat zijn Scope 3-emissies?

Scope 3-emissies zijn alle andere emissies en maken meestal het grootste deel uit van de totale CO₂-voetafdruk van een bedrijf, evenals de grootste kans voor CO₂-reductie. De meeste grotere bedrijven rapporteren al over Scope 1 en 2. Scope 3-emissies zijn veel moeilijker te meten en bij te houden.

Deze indirecte emissies worden gegenereerd door de gehele waardeketen van een bedrijf - zowel upstream - als downstreamactiviteiten -van ingekochte goederen, zakenreizen en afvalproductie tot franchises, investeringen en de verwerking van verkochte producten.

Scope 3-emissiecategorieën

Er zijn 15 verschillende Scope 3-categorieën die de gehele waardeketen bestrijken

Is rapportage over Scope 1-, 2- en 3-emissies verplicht?

De vereisten voor rapportage over Scope 1-, 2- en 3-emissies verschillen per land, regelgevende instantie en branche. Rapportage over Scope 1-, 2- en 3-emissies is vaak verplicht voor bepaalde soorten en maten bedrijven en andere entiteiten. Sommige branches, met name emissie-intensieve sectoren zoals de energie- , productie- en luchtvaartsector, kunnen te maken krijgen met strengere rapportagevereisten die worden voorgeschreven door nationale regelgeving en internationale normen.

Het verplichten van rapportage over Scope 3-emissies komt minder vaak voor, maar ligt in het verschiet in voorgestelde wetgeving en regelgevende wijzigingen. En omdat het landschap voor emissierapportage snel verandert, moeten bedrijven op de hoogte blijven van de nieuwste regelgeving in de rechtsgebieden waarin ze actief zijn.

Hier is een overzicht van waar verschillende landen en frameworks staan wat betreft het verplicht stellen van Scope 1-, 2- en 3-emissies:

Verenigde Staten

Volgens de Californische SB 253 moeten grote bedrijven (met een jaaromzet van $ 1 miljard of meer die zakendoen in de staat) hun broeikasgasuitstoot openbaar rapporteren:

• Scope 1- en Scope 2-rapportage begint in 2026 en heeft betrekking op gegevens uit 2025.
• Scope 3-rapportage start in 2027, op basis van gegevens uit 2026.

Europese Unie

De EU-richtlijn duurzaamheidsrapportage door ondernemingen (CSRD) verplicht bedrijven die onder het toepassingsgebied vallen om gedetailleerde duurzaamheidsinformatie te verstrekken. Dit omvat Scope 1-, Scope 2- en relevante Scope 3-broeikasgasemissies volgens ESRS E1, vastgesteld aan de hand van een dubbele materialiteitsbeoordeling.

China

Onder de Milieubeschermingswet (EPL) en aanverwante regelgeving zijn bedrijven verplicht Scope 1-emissies te rapporteren, met name voor sectoren die vallen onder het nationale emissiehandelsstelsel van China. Het rapporteren van Scope 2- en Scope 3-emissies is niet verplicht, maar de National Development and Reform Commission (NDRC) en het Ministry of Ecology and Environment (MEE) publiceren richtlijnen die openbaarmaking sterk aanmoedigen. Veel bedrijven kiezen er ook voor om deze Scopes vrijwillig te rapporteren via internationale kaders zoals het Carbon Disclosure Project (CDP) en het Global Reporting Initiative (GRI).

Zuid-Afrika

Op grond van de Wet inzake nationaal milieubeheer: luchtkwaliteit (NEMAQA) zijn veel bedrijven verplicht om hun Scope 1- en Scope 2-emissies te rapporteren en een koolstofbelasting te betalen over hun Scope 1-emissies. De rapportage over Scope 3-emissies blijft vrijwillig en wordt voornamelijk gestuurd door internationale en bedrijfsnormen.

Verenigd Koninkrijk

De vereisten van de Streamlined Energy and Carbon Reporting (SECR) verplichten specifieke organisaties om te rapporteren over hun energieverbruik en CO₂-uitstoot, waaronder Scope 1- en Scope 2-emissies. Rapportage over Scope 3-emissies wordt aangemoedigd, maar is nog niet verplicht.

Internationale normen

De Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD) vormt de basis voor de huidige klimaatrapportage en is volledig geïntegreerd in de IFRS S1 en IFRS S2 van de ISSB, die een opkomende wereldwijde basislijn vormen voor financiële informatieverschaffing over duurzaamheid en klimaat. Een groeiend aantal rechtsgebieden – waaronder het Verenigd Koninkrijk, de EU via de CSRD, Nieuw-Zeeland en andere – sluit zich aan bij deze beginselen en stelt openbaarmaking verplicht van informatie over bestuursstructuur, strategie, risicobeheer en Scope 1-, Scope 2- en materiële Scope 3-emissies.

Vrijwillige frameworks

Veel bedrijven, met name bedrijven met een internationale voetafdruk, rapporteren vrijwillig hun scope 1 - , 2 - en 3 - uitstoot volgens kaders zoals het Global Reporting Initiative (GRI) of het Carbon Disclosure Project (CDP).

Emissiecategorieën per scope

Wat zijn enkele manieren om scope 1 - , 2 - en 3 - uitstoot te verminderen?

Uitgaande van het principe dat je niet kunt beheren wat je niet kunt meten, is de belangrijkste eerste stap om je Scope 1 - , 2 - en 3 - uitstoot te verminderen het nauwkeurig meten van je Scope 1 - , 2 - en 3 - uitstoot.

Voor het kwantificeren van Scope 1- en 2- emissies is de meeste data die een bedrijf nodig heeft toegankelijk in zijn ERP-systemen. Het kwantificeren van de Scope 3-emissies van een bedrijf is veel complexer, omdat het grootste deel van de benodigde gegevens zich bij externe supply chain-partners, dienstverleners en zelfs klanten bevindt.

Daarom zijn bedrijven die scope 1 - , 2 - en 3 - uitstoot kunnen meten en beheren via één geïntegreerd platform goed gepositioneerd om de hieronder beschreven emissiereducties te behalen.

En nu kunnen bedrijven met geavanceerde AI-mogelijkheden niet alleen CO₂ - hotspots en reductie - instrumenten identificeren, maar ook de impact van potentiële operationele veranderingen simuleren en scenario's vergelijken om te focussen op wat de meeste impact oplevert.

Scope 1-emissies verminderen

Scope 1-emissies worden direct door het bedrijf gegenereerd, dus het transformeren van interne activiteiten heeft de grootste impact op het verminderen van deze emissiecategorie. Enkele zeer effectieve manieren om Scope 1-emissies te verminderen zijn:

• Fossiele brandstoffen elimineren door bedrijfsvoertuigen en wagenparken over te zetten op elektrisch en verwarmingssystemen op steenkool en stookolie om te zetten naar geothermische energie of aardgas

• Energie - efficiëntie verbeteren door verwarmings - en koellekken in bedrijfsgebouwen te elimineren en over te stappen op zeer efficiënte apparaten en HVAC - systemen

• Emissies verlagen in de productie door producten te ontwerpen en te produceren in lijn met uitstootneutraliteit en een kleinere CO₂-voetafdruk

Scope 2-emissies verminderen

Praktijken die Scope 1-emissies verminderen, hebben ook invloed op Scope 2 - uitstoot (zoals Scope 1-energie-efficiëntiepraktijken die de kosten voor ingekochte Scope 2-energie van een bedrijf verlagen). Aanvullende activiteiten voor het verminderen van Scope 2-emissies omvatten:

• Overstappen op hernieuwbare energiebronnen door uitsluitend in te kopen bij CO₂-vrije energieleveranciers, waaronder nutsvoorzieningen voor wind - , zonne - en waterkrachtenergie

• Het energieverbruik verminderen door best practices toe te passen voor het personeel en in faciliteiten, zoals het loskoppelen van computers en apparaten wanneer deze niet in gebruik zijn en het verbeteren van de luchtstroom in werkruimten om het gebruik van airconditioning en verwarming te verminderen

• Het op locatie opwekken van duurzame energie door het installeren van verspreide energiebronnen, zoals zonnepanelen op het dak, windturbines of batterij - opslagsystemen

Scope 3-emissies verminderen

Zelfs bedrijven die moeite hebben met de complexiteit van het meten van Scope 3-emissies, hebben nog steeds geweldige kansen om deze aanzienlijk te verminderen. Enkele concrete manieren om reducties te realiseren in verschillende categorieën van Scope 3-emissies zijn:

• Duurzaam reizen van werknemers stimuleren met meer opties voor hybride werk, vergoedingen voor het openbaar vervoer, carpoolprikkels en minimale zakenreizen

• Duurzaam inkopen door gebruik te maken van leveranciers met een lage CO₂-voetafdruk en leveranciers te helpen hun uitstoot te verminderen als onderdeel van een grotere reductiestrategie van het bedrijf

• Afval verminderen in de bedrijfsvoering door gerecyclede materialen te gebruiken in bedrijfsprocessen en de eindproducten en verpakkingen herbruikbaar, recycleerbaar of composteerbaar te maken

Drie best practices voor end - to - end CO₂-beheer

Veel bedrijven zien zich tegenwoordig wellicht overweldigd door de uitdagingen die gepaard gaan met het meten en terugdringen van Scope 1-, 2- en 3-emissies, en met het bijblijven in een snel veranderend zakelijk en regelgevend landschap.

Wat de uitdagingen ook zijn, het is mogelijk om in alle drie de scopes verminderingen te realiseren. Hier zijn drie best practices om end - to - end CO₂-beheer te realiseren binnen een versneld tijdsbestek:

1. Hanteer een ERP-gerichte aanpak voor monitoring op transactieniveau.

Het implementeren van een op ERP gerichte oplossing helpt bedrijven om al hun transactionele bedrijfsdata - binnen elke bedrijfstak - te benutten voor CO₂-rapportage en -reductie. Deze aanpak integreert applicatie- en datalandschappen, waardoor het veel gemakkelijker wordt om duurzaamheid te verankeren in de volledige levenscyclus van het bedrijf.

• Lever nauwkeurige, controleerbare CO₂-voetafdrukresultaten op het meest gedetailleerde niveau, waarbij AI wordt gebruikt om de toewijzing van emissiefactoren waar nodig te automatiseren

• Zet supply chain-modellering in voor het terugdringen van Scope 3-emissies

• Integreer emissieresultaten terug in bestaande processen zoals procurement

2. Bouw een green ledger die emissie - en financiële gegevens koppelt

Door emissiegegevens en financiële gegevens samen te brengen in een green ledger kunnen bedrijven de correlatie tussen hun emissiereductie en financiële prestaties beter begrijpen. Deze geïntegreerde aanpak maakt beslissingen op het gebied van CO₂-beheer mogelijk die zowel milieuvriendelijk als financieel verstandig zijn.

• Bied CFO's een actiegericht, financieel geïntegreerd inzicht in CO₂-prestaties

• Voldoe aan huidige en toekomstige emissie - eisen met behulp van algemeen aanvaarde praktijken voor koolstofboekhouding

• Sluit aan bij de principes van dubbel boekhouden in overeenstemming met het GHG Protocol
• Gebruik AI om ad - hocrapporten te genereren voor gedetailleerde analyse van CO₂-data

3. Implementeer een CO₂-calculatorengine en AI voor verbeteringen op schaal

Het op grote schaal verkleinen van de CO₂-voetafdruk van bedrijven en producten vereist ook het op grote schaal gebruiken van geavanceerde en zeer gedetailleerde CO₂-berekeningen. Een op AI gebaseerde CO₂-calculator helpt bedrijven van elke omvang hun interne processen en toeleveringsketens te optimaliseren door middel van continue monitoring van hulpbronnen, rapportage volgens de geldende regelgeving en voorspellende analyses.

• Analyseer historische data om toekomstige uitstoot te voorspellen en voer in realtime simulaties uit die de impact van operationele wijzigingen evalueren

• Bewaak en optimaliseer voortdurend resources om inefficiënties op te sporen en te elimineren en energiebelastingen tussen bronnen te beheren

• Zorg er gemakkelijker voor dat emissiegegevens en -berekeningen voldoen aan de voorschriften en gestandaardiseerd zijn binnen alle regelgevingskaders en industrienormen

Effectief, innovatief en efficiënt

Door de drie bovenstaande best practices te volgen, legt je een sterke basis voor een effectieve verantwoording en reductie van scope 1 - , 2 - en 3 - uitstoot. Om die basis sneller en tegen lagere kosten te bouwen en te implementeren, maken bedrijven in alle branches tevens gebruik van deskundige begeleiding en nieuwe en innovatieve technologieën.

CO₂-emissies vormen een essentiële input voor een Autonomous Enterprise, waarin AI-gestuurde systemen continu end-to-end-processen analyseren, voorspellen en daarop reageren. Door de uitstoot van Scope 1, 2 en 3 in kaart te brengen, integreren organisaties duurzaamheid in hun financiële activiteiten, supply chain, inkoop en bedrijfsvoering. Deze aanpak verbetert de transparantie, ondersteunt compliance en helpt teams realtime beslissingen te nemen – waarbij CO₂ als een cruciale factor wordt behandeld naast kosten, risico en prestaties.

Klanten van SAP Sustainability in actie