Overzicht circulaire economie

Het World Economic Forum definieert een circulaire economie als “een industrieel systeem dat herstellend of regeneratief is door intentie en ontwerp”. In plaats van de huidige lineaire economie die producten maakt en weggooit, afval genereert en hulpbronnen in het proces uitput, kanaliseert een circulair model alles terug in de productiecyclus. Geproduceerde goederen en bijproducten worden hergebruikt, gerecycled of hergebruikt met behulp van hernieuwbare energie. Deze principes van de circulaire economie ontkoppelen winst van afval en overconsumptie, en bouwen aan een wereldwijde markt die zowel mensen als de planeet ten goede komt.

Wereldwijd maken meer landen en bedrijven de overstap naar een circulaire economie, omdat de voordelen ervan in een veranderend klimaat aantrekkelijker worden. De moderne cyclus van vervuiling, natuurrampen, leveringstekorten en mondiale conflicten destabiliseert vaak de conventionele productie en handel. In plaats daarvan belicht een model van een wereldwijde circulaire economie een potentiële nieuwe weg voorwaarts. Door afval uit het systeem te ontwerpen, kunnen industrieën efficiënter en veerkrachtiger worden en tegelijkertijd hun milieu-impact verminderen.

Beginselen van de circulaire economie

Ook wel circulariteit genoemd, dit model is gebaseerd op drie principes:

1. Ontwerp afval en vervuiling.
2. Houd producten en materialen in gebruik.
3. Regenereer natuurlijke systemen.

Volgens de Ellen MacArthur Foundation zou handelen op basis van deze drie principes voordelen op lange termijn opleveren en een veerkrachtig systeem dat bedrijven, mensen en het milieu ondersteunt.

Hoe werkt de circulaire economie? Wat zijn de succesfactoren?

Het succes van het circulaire economiemodel hangt af van bepaalde kernelementen. Ten eerste moeten producten toekomstbestendige ontwerpen aannemen die van duurzame materialen zijn gemaakt om een passende levensduur te behouden. Dit omvat het efficiënt gebruik van hernieuwbare energie en hernieuwbare, herbruikbare en niet-toxische hulpbronnen. Succes vereist een mentaliteitsverandering. Afval is een hulpbron; het moet worden teruggewonnen voor hergebruik en recycling, waarvoor op zijn beurt de juiste infrastructuur nodig is. Ondernemingen moeten hun bedrijfsmodellen heroverwegen en kansen vinden om meer waarde te creëren door voort te bouwen op de interactie tussen producten en diensten. En tot slot vereist het nieuwe model digitale technologie die relevante data in het hele proces kan volgen, bewaken en analyseren.

Circulaire economie versus lineaire economie

Zowel circulaire als lineaire economieën benaderen de productie op uiteenlopende manieren.

In een lineair economiemodel:

• Materialen stromen in een rechte lijn van resource-extractie, naar productie en vervolgens naar stortplaats
• Winst is afhankelijk van het creëren, verkopen en consumeren van zoveel mogelijk producten
• Inefficiënt proces leidt tot overmatige vervuiling en overgebruik van natuurlijke hulpbronnen

In een circulaire economie:

• Zowel producten als afvalmaterialen worden verzameld om te worden hergebruikt of gerecycleerd
• Nieuwe producten bevatten groene ontwerpfuncties die gericht zijn op levensduur en recycleerbaarheid
• Een schoner productieproces gebruikt hernieuwbare energie in plaats van eindige bronnen
• Nieuwe bedrijfsmodellen voor het delen van activa, zoals abonnementen en verhuur, vervangen de nadruk op producteigendom

Om succesvol over te stappen op een circulaire economie, moeten organisaties levenscyclusbeoordelingen uitvoeren om de milieu-impact van hun producten en processen te evalueren.

Waarom is de circulaire economie belangrijk?

De hele planeet profiteert van de circulaire economie. Ieder mens, bedrijf, plant en wezen profiteert van een economisch systeem dat minder afval en vervuiling genereert, producten en materialen langer in gebruik houdt en natuurlijke ecosystemen behoudt.

Een circulaire economie heeft een enorm potentieel om bedrijven, de samenleving en het milieu te verbeteren. De duurzame levensstijl die circulariteit biedt, kan ook voldoen aan onze huidige behoeften zonder afbreuk te doen aan het vermogen van toekomstige generaties om aan hun behoeften te voldoen.

De milieuvoordelen zijn enorm: bedrijven die gebruik maken van modellen voor de circulaire economie kunnen hun gebruik van land, bodem, water en grondstoffen duurzaam beheren en tegelijkertijd de uitstoot van koolstof en giftige verontreinigende stoffen verminderen. Een circulaire economie behoudt natuurlijke habitats en biodiversiteit en helpt massa-uitsterven van soorten die lijden aan de gevolgen van klimaatverandering te stoppen.

De voordelen voor de samenleving zijn groot: in de eerste plaats vermindert een circulaire economie de gezondheidsrisico's die door afval en vervuiling worden veroorzaakt. Tegelijkertijd stelt een verbeterd ontwerp producenten en consumenten in staat om meer te hergebruiken en te recyclen. Door waardevolle hulpbronnen in de economie te laten circuleren, wordt de markt voor secundaire producten en materialen in alle regio's ondersteund. Deze aanpak creëert nieuwe banen en beantwoordt ook aan de vraag van de consument naar betere, duurzamere producten. Er worden extra banen gecreëerd om producten te reproduceren, te onderhouden en te repareren als onderdeel van product-as-a-service bedrijfsmodellen.

De circulaire economie is lucratief: volgens de principes van circulariteit zijn bedrijven veerkrachtiger en beter voorbereid op onverwachte veranderingen. Bedrijven worden minder afhankelijk van de volatiele prijzen van grondstoffen, beschermen ze tegen geopolitieke crises en beschermen ze de toeleveringsketens die al door klimaatveranderingsgebeurtenissen zoals natuurrampen worden bedreigd. In circulaire bedrijfsmodellen, zoals verhuur of leases, kunnen producten meer winst genereren over hun totale levenscyclus in vergelijking met eenmalige verkopen. Bedrijven krijgen op hun beurt inzicht in klantgebruikspatronen en -gedragingen. Hoewel duurzaamheid als merk ESG-gerichteinvesteerders aantrekt, stimuleert duurzaamheid ook klantloyaliteit, waardoor emotionele connecties worden bevorderd die hun levenslange waarde verhogen.

Voorbeelden van de circulaire economie

Ook oude ondernemingen zetten zich in voor circulariteit. Opgericht in 1835, gebruikte wijn- en gedistilleerde producent González Byass principes van de circulaire economie om elk aspect van het familiebedrijf te heroverwegen. Hun wijngaarden hebben duurzame landbouwpraktijken toegepast, zoals compostering en het irrigeren van tekorten. Wijnhuizen hebben waterbesparingsmethoden en hernieuwbare energiebronnen geïntegreerd. Hun verpakking verminderde het gebruik van plastic en labelinkt aanzienlijk. De productie herstelt in totaal 99% van het geproduceerde afval, van het omzetten van organisch materiaal in biomassabrandstof tot het recyclen van 100% van papier, glas, karton en plastic afval. Het bedrijf gebruikte ook datagedreven oplossingen om duurzaamheidsmetrieken bij te houden in hun productie- en recyclingprocessen. Deze instrumenten stellen González Byass in staat om volledige transparantie te bieden aan zowel klanten als regelgevers op het gebied van compliance op verschillende markten.

Hoe is de circulaire economie begonnen?

Net zoals industrialisatie en consumentisme niet van de ene op de andere dag plaatsvonden, is de verschuiving naar circulariteit al decennia in de maak. Eind jaren zeventig bedacht Walter R. Stahel, een oprichtende stem van industriële duurzaamheid, de term "cradle to cradle", een ontwerpconcept dat gericht is op het verminderen van afval door zich te richten op producten die veilig zijn voor mens en milieu. In het boek Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things werd het concept op grote schaal geïmplementeerd door architect William McDonough, die in 2017 werd geïntroduceerd als de “vader van de circulaire economie” op het World Economic Forum.

Via haar stichting heeft Ellen MacArthur ook bijgedragen aan de ontwikkeling en bevordering van circulariteit door bedrijven, academici, beleidsmakers en instellingen te inspireren om over te stappen naar het economische model van de toekomst.

Hoe ondersteunt de circulaire economie duurzaamheidsdoelen?

Milieuduurzaamheid verwijst naar verantwoord beheer van natuurlijke hulpbronnen en het vinden van innovatieve manieren om aan de hedendaagse behoeften te voldoen, terwijl deze voor toekomstige generaties behouden blijven. Dit delicate ecologisch evenwicht hangt af van een wereldwijde overgang naar een circulaire economie, vooral wanneer ze geconfronteerd worden met de destabiliserende krachten van klimaatverandering. Modellen in de circulaire economie stimuleren de duurzaamheidsdoelen fundamenteel omdat ze:

Verminder vervuiling en minimaliseer afval

In plaats van producten aan het einde van hun leven weg te gooien, richt de circulaire economie zich op het vinden van manieren om te hergebruiken en te recyclen. Dit betekent dat er minder afval op stortplaatsen terechtkomt, waardoor lucht, bodem en water minder worden vervuild. Vermindering van de verontreiniging is een cruciaal onderdeel van de stabilisering van ecosystemen die door de klimaatverandering worden getroffen.

Verlicht de druk op natuurlijke hulpbronnen

De conventionele lineaire productie is afhankelijk van de voortdurende en overmatige winning van grondstoffen zoals staal, aluminium, cement, hout en zeldzame metalen die in elektronica worden gebruikt. Op termijn put dit proces de natuurlijke hulpbronnen uit, verstoort het de habitats en vermindert het de algehele biodiversiteit. In een circulaire economie verstoort het hergebruiken van bijproducten en post-consumer materialen dit destabiliserende proces, waardoor het milieu zich kan herstellen en aanvullen.

Steun voor hernieuwbare energie

De winning en het gebruik van fossiele brandstoffen zijn schadelijk voor natuurlijke ecosystemen, terwijl de CO2-uitstoot toeneemt. Deze afhankelijkheid van eindige energiebronnen maakt industrieën ook kwetsbaar voor verstoringen en tekorten. In plaats daarvan legt een circulaire economie de nadruk op alternatieven voor hernieuwbare energie, waardoor de ecologische voetafdruk van de wereldmarkt en de instabiele risico's worden verkleind.

Behoefte aan nieuwe kunststoffen

Plastic transformeerde de moderne productie omdat het materiaal in elke industrie infiltreerde. De winning van fossiele brandstoffen, waarvan kunststoffen worden gemaakt, verergert echter de klimaatverandering door de toename van de koolstofuitstoot. Kunststoffen zijn ook niet-biologisch afbreekbaar, waardoor uiteindelijk natuurlijke habitats worden vervuild. Het recyclen van kunststoffen haalt deze schadelijke gevolgen uit de milieuvergelijking.

Hoe implementeer je een bedrijfsmodel voor een circulaire economie?

Kunnen deze schadelijke tendensen van industrialisatie en consumentisme worden omgekeerd met behoud van het niveau van comfort en gemak waar de samenleving van afhankelijk is geworden? Het verschuiven van dit enorme systeem van verspilling en overconsumptie vereist coördinatie en samenwerking tussen wereldwijde overheden, consumenten en bedrijven. Ondernemingen kunnen hun steentje bijdragen door deze kernbeginselen van de circulaire economie te volgen:

Ontwerp duurzame producten

Maak producten die duurzaam, repareerbaar, upgradebaar en recyclebaar zijn:

• Vermijd ontwerpen met functies voor eenmalig gebruik en geplande veroudering
• Verminder de verpakking tot een minimum, terwijl je functies gebruikt die de ontwerpen herbruikbaar en recycleerbaar maken
• Focus op productiecomponenten die gemakkelijk kunnen worden gerepareerd en afgebroken voor hoogwaardige recycling
• Vervang waar mogelijk eindige grondstoffen door gerecyclede of hernieuwbare alternatieven

Transparantie bieden voor consumenten

Geef klanten betrouwbare productinformatie over productieprocessen, supply chains en algemene milieueffecten:

• Traceringstechnologie gebruiken om duurzame productie- en grondstofbronnen te verifiëren
• Openbare audits verstrekken over duurzaamheidsgegevens, van watergebruik tot CO2-voetafdruk
• Digitale paspoorten voor producten aanbieden. Dit zijn digitale records waar klanten toegang toe hebben om de duurzaamheidsinformatie van producten te bekijken

Integreer circulaire en regeneratieve productiepraktijken

De behoefte aan natuurlijke hulpbronnen verminderen en materialen in circulatie houden door elke fase van de productie en consumptie van producten te heroverwegen:

• Prioriteit geven aan productiemethoden die het water- en energieverbruik verminderen en bijproducten opnieuw gebruiken
• Integreer het beheer van hernieuwbare energie en afval in het productie- en transportproces
• Integreer circulaire bedrijfsstromen zoals delen van activa en product-as-a-servicemodellen
• Maak programma's die producten verzamelen en deze weer in de economie circuleren door doorverkoop, herproductie of compostering
• Bied reparatie- en recyclingdiensten aan klanten aan om duurzamere consumptie te stimuleren

Hoe kan technologie de circulaire economie stimuleren?

Circulaire bedrijfsmodellen hergebruiken alles, maar ze zijn sterk afhankelijk van opkomende technologieën om het pad naar duurzame winstgevendheid mogelijk te maken.

Bedrijven die digitale transformatie ondergaan, moeten elk aspect van hun bedrijf heroverwegen: toekomstvisie, strategie, waardeketen, processen, prijsmodellen, verkoopkanalen en klantbetrokkenheid. Dit biedt een unieke kans om data en digitale technologie efficiënter te gebruiken voor circulaire innovatie.

Zoals Deloitte in zijn rapport "Recipe for Circular Economy Transformation" opmerkt, zijn de platforms voor Internet of Things (IoT), kunstmatige intelligentie (AI), machine learning en predictive analytics belangrijke elementen voor circulaire transformatie. Deze elementen helpen bedrijven om beter inzicht te krijgen in hun gebruik van hulpbronnen en afval, materiaalstromen en gebieden van inefficiëntie, en hoe ze klantwaarde kunnen leveren. Deze technologieën kunnen hen ook helpen potentiële circulaire hotspots te vinden en bedrijfsstrategie af te stemmen op winst- en prijsmodellen.

Blockchain, augmented reality en slimme mobiliteit helpen bedrijven hun processen te heroverwegen om resources te optimaliseren, silo's af te breken en data, apparaten en partners met elkaar te verbinden. Big Data-analytics, socialemedia-apps en e-commerceplatforms maken personalisering mogelijk en creëren betere klantervaringen. Cloudservices, sociale platforms, datavisualisatie en virtual reality (VR) stimuleren ook betrokkenheid en continue feedbackloops voor een beter ontwerp gedurende de hele cyclus.

Hoe kan AI de circulaire economie versnellen?

Het sluiten van de productielus betekent dat elke stap van het proces moet worden aangepakt, van de ontwikkeling van prototypen tot het recyclen van afval na consumptie. Een nieuwe generatie AI-technologie kan bedrijven helpen meer modellen voor de circulaire economie te omarmen en in elke fase holistische oplossingen te bieden. Huidige innovatieve AI-applicaties kunnen:

• Ondersteun circulair productontwerp: met behulp van patroonanalyses helpen AI-gebaseerde algoritmen onderzoekers nieuwe recyclebare basismaterialen te ontdekken, naast nieuwe manieren om post-consumentafval en de productie van bijproducten te hergebruiken. Door AI ondersteunde productontwikkeling kan fabrikanten ook helpen product- en verpakkingsontwerpen te maken die prioriteit geven aan demontage en recycleerbaarheid.
• Versterk circulaire bedrijfsmodellen: AI-technologie kan nieuwe circulaire bedrijfsmodellen helpen om te concurreren tegen meer conventionele lineaire productie. AI-gebaseerde automatisering helpt bijvoorbeeld bedrijven om activa te delen en product-as-a-service de voorraadbeheer- en transactiegegevens van hun platforms te optimaliseren, van apps voor het delen van auto's en fietsen tot wederverkoop. Consumentenanalyse helpt bedrijven met de ontwikkeling van gerichte marketingcampagnes om nieuwe klanten aan te trekken.
• Productie-afval terugdringen: massaoverproductie in alle bedrijfstakken brengt de wereldwijde economische circulariteit in gevaar. AI-geïnformeerde productie kan dit afval verminderen met voorspellende analyses. Deze algoritmen helpen om nauwkeurigere prognoses voor de vraag van de consument te maken, waardoor het risico op te grote voorraden die naar verspilling gaan, wordt verminderd.
• Stroomlijn supply chains: AI-gebaseerde systemen voor supply chain management sluiten de circulariteitscirkel verder door de distributie van zowel grondstoffen als geproduceerde producten te optimaliseren. Dit omvat het beheer van transportroutes, leveringstijdlijnen, opslagcondities, equipmentonderhoud en kwaliteitscontrole. Het finetunen van deze processen met AI helpt bedrijven om productverlies en koolstofuitstoot te verminderen.
• Recycling transformeren: veel van de huidige recyclebare producten gaan verloren door inefficiënte inzamelingssystemen. Geïntegreerde AI-technologie kan deze stroom van locatie naar verwerkingsvestiging vereenvoudigen. Met behulp van patroonherkenning om waardevolle materialen te identificeren onder gemengde recycling en afvalstromen, kunnen AI-robotsystemen de sorteernauwkeurigheid drastisch verbeteren, de terugwinningsopbrengsten verhogen en tegelijkertijd het verlies van verontreiniging verminderen.

Partnerschappen in de circulaire economie om te weten

Als drijvende kracht achter de veranderingen in het milieu zijn institutionele partners ontstaan om de wereldwijde circulaire economie vooruit te helpen. Hun milieuonderzoek en netwerk van internationale allianties activeren betekenisvolle duurzaamheidsoplossingen in alle sectoren. Deze volgende organisaties zijn toonaangevend en bieden bedrijven waardevolle resources om meer modellen voor de circulaire economie te implementeren.

Ellen MacArthur Foundation

De Ellen MacArthur Foundation, opgericht in 2010, is een non-profit organisatie die zich inzet voor het versnellen van de wereldwijde transitie naar een circulaire economie. De organisatie richt zich op het bevorderen van circulariteit via innovatief industrieel onderzoek, publieke onderwijsprogramma's en gezamenlijke partnerschappen met internationale beleidsmakers, bedrijfsleiders en ngo-groepen. Ze hebben ook belangrijke wereldwijde initiatieven ontwikkeld zoals het Plastics Pact Network, de Fashion ReModel en de Big Food Redesign Challenge.

Eunomia

Eunomia is een milieuadviesbureau opgericht in 2001 dat organisaties helpt bij de overgang naar duurzamere praktijken. Met een wereldwijd team van experts bieden ze strategische begeleiding op het gebied van oplossingen voor afvalbeheer, recycling en circulaire economie, en ondersteunen ze zowel klanten in de publieke als de private sector bij het verminderen van de milieu-impact en het verbeteren van de naleving van regelgeving.

Earth Action

Earth Action combineert robuuste analyses, consultancy en publieke belangenbehartiging en helpt bedrijven, regelgevers en non-profitorganisaties wereldwijd praktische oplossingen te ontwikkelen voor een duurzamere toekomst. Hun wetenschappelijk onderzoek en datagedreven methodologieën vormen de basis voor moderne innovaties op het gebied van plasticreductie, koolstofvoetafdrukbeheer, ecologisch ontwerp en bedrijfsklimaatstrategieën. De groep leidt ook milieuinitiatieven zoals Plastic Overshoot Day, Swiss Climate Action en het Plastic Footprint Network.

Veelgestelde vragen

SAP Sustainability klanten in actie