Wat is de EUDR?

De ontbossingsverordening van de Europese Unie (EUDR) is een mijlpaalbeleid dat erop gericht is goederen die verband houden met ontbossing uit de EU te verwijderen. De verordening is gericht op bedrijven die zeven grondstoffen op de EU-markt brengen en derivaten selecteren, waarbij zij moeten aantonen dat hun producten ontbossingsvrij zijn. Het EUDR introduceert nieuwe vereisten voor de praktijken van de toeleveringsketen van bedrijven en stelt normen vast die gericht zijn op het bevorderen van duurzaamheid en duurzame toeleveringsketens.

De EUDR draagt bij tot de uitvoering van de Europese Green Deal – een beleidsinitiatief dat is bedoeld om een meer concurrerende en klimaatbestendige economie te bevorderen. Het beleid erkent dat industrieën die afhankelijk zijn van grondstoffen, steeds kwetsbaarder zijn voor ontbossing, worden geconfronteerd met verslechterde bodemkwaliteit, verstoorde watercycli en verlies aan biodiversiteit. Het verliezen van bosgereguleerde regenval verergert ook extreme droogtes en overstromingen. Deze milieueffecten verminderen de opbrengsten, destabiliseren ecosystemen en bedreigen de levensvatbaarheid op lange termijn van wereldwijde waardeketens.

Door strikte due diligence-verplichtingen voor bedrijven na te leven, kan het EUDR de veerkracht van wereldwijde toeleveringsketens op lange termijn helpen versterken. Bedrijven die vroegtijdig handelen, kunnen EUDR-compliance omzetten in een concurrentievoordeel: ze verminderen risico's op het gebied van milieu en regelgeving en richten zich op premiummarkten voor ontbossingsvrije, duurzame producten.

Welke bedrijfstakken worden door het EUDR getroffen?

Ontbossing – vaak gedreven door landbouwgrond – bedreigt mondiale ecosystemen en klimaatstabiliteit. Om het effect ervan te maximaliseren, richt de EUDR zich op de landbouwproducten en afgeleide producten die het meest verband houden met wereldwijde ontbossing. Deze omvatten:

• Rundvee (en afgeleide producten zoals rundvlees en leder)
• Cacao (en aanverwante producten zoals chocolade en cacaoboter)
• Koffie
• Palmolie (inclusief derivaten die worden gebruikt in automobielen, cosmetica en mijnbouw)
• Rubber (en verwante producten zoals banden en buizen)
• Soja (inclusief derivaten die worden gebruikt in levensmiddelen en diervoeders op basis van soja)
• Hout (met inbegrip van timmerhout, pulp, papier en meubelen)

Het EUDR is alleen van toepassing op bepaalde in bijlage I vermelde producten, die worden aangeduid met specifieke productcodes (GN-codes). Items die niet op deze lijst staan, zoals cosmetica met palmolie of cacaoboter, zijn op dit moment niet bedekt. De Europese Commissie evalueert momenteel andere materialen die verband houden met ontbossing, zoals maïs en biobrandstoffen, zodat de lijst in de toekomst kan groeien.

Belangrijk is dat het EUDR van toepassing is op alle in de lijst opgenomen goederen en producten die in de EU in de handel worden gebracht of uit de EU worden uitgevoerd, ongeacht waar ze zijn geproduceerd. De enige uitzondering geldt voor goederen die volledig zijn vervaardigd uit gerecycleerd afval, zoals gerecycleerd hout of papier.

Wat zijn de EUDR-nalevingsvereisten?

Bedrijven die in EUDR-gereguleerde grondstoffen handelen, moeten aan strenge nalevingsnormen voldoen om toegang te krijgen tot de EU-markt. Producten moeten zijn:

• Ontbossingsvrij (geproduceerd op land dat niet is ontbost na 31 december 2020)
• Volledig traceerbaar in de gehele supply chain
• Geproduceerd volgens de wetgeving inzake landgebruik, milieu en arbeid in het land van herkomst
• Gesteund door een due diligence statement (DDS) die de naleving bevestigt

Bedrijven moeten een DDS indienen voor elke zending of partij voordat het product de EU-markt binnenkomt of uit de EU wordt uitgevoerd. Als producten afkomstig zijn uit meerdere bronnen, moet elke bron afzonderlijk worden geverifieerd als conform, zodat er geen menging van conforme en niet-conforme materialen plaatsvindt.

Wat zijn de EUDR DDS-vereisten?

De DDS verklaart formeel dat de gereguleerde grondstof of het gereglementeerde product voldoet aan de EUDR-regelgeving en verstrekt ondersteunende informatie. Bedrijven moeten deze verklaring indienen bij het EU-meldingsplatform TRACES voordat zij gereglementeerde goederen op de EU-markt brengen of naar het buitenland exporteren. Een volledige DDS moet deze drie belangrijke stappen omvatten:

1. Leveranciersgegevens verzamelen

Om transparante tracering te waarborgen, moeten bedrijven de volgende informatie gedurende ten minste vijf jaar verzamelen, verifiëren en bewaren:

• Productomschrijving
• Producthoeveelheid
• Land van productie
• Geolocatiecoördinaten van de percelen waar de grondstoffen werden geproduceerd
• Datum- of tijdbereik van productie
• Identiteitsgegevens van leveranciers en ontvangers, waaronder namen, adressen en contactgegevens
• Bewijs dat landgebruik voldoet aan ontbossingsvoorschriften en -wetten van het land van herkomst

2. Risico's beoordelen

Aan de hand van de verzamelde gegevens moeten bedrijven de risiconiveaus voor ontbossing van de gereguleerde materialen en producten bepalen. Zij moeten aantonen dat hun goederen conform zijn voordat zij op de EU-markt kunnen worden verkocht of verhandeld. Risicobeoordelingen moeten rekening houden met de volgende criteria:

• De complexiteit van supply chains
• De potentiële gevolgen voor inheemse gemeenschappen
• Het risiconiveau van het land van herkomst, met inbegrip van factoren zoals ontbossingspercentages, overheidscorruptie of gebruikelijke grondrechten
• Aanwezigheid van certificeringsregelingen

3. Risico's beperken

Als de ontbossingsrisico’s van een grondstof of product niet verwaarloosbaar zijn, moeten bedrijven de problemen beperken voordat ze doorgaan naar de EU-markt. Deze risicobeperkende maatregelen moeten ook in de DDS worden gedocumenteerd.

Welke leveranciers worden door het EUDR beïnvloed?

Het EUDR is van toepassing op belangrijke spelers in de hele toeleveringsketen. Bedrijven die wettelijk verplicht zijn te voldoen, worden als volgt geclassificeerd:

Operators

Organisaties worden als exploitanten beschouwd als zij voor het eerst gereguleerde grondstoffen of producten op de EU-markt plaatsen of exporteren naar landen buiten de EU. Hiertoe behoren landbouwproducenten, importeurs/exporteurs en in de EU gevestigde fabrikanten die nieuw ingevoerde materialen gebruiken.

Ongeacht hun omvang of inkomsten moeten alle exploitanten volledig voldoen aan de EUDR-regelgeving. Deze omvatten kleine en middelgrote ondernemingen (mkb's), die onderworpen zijn aan dezelfde zorgvuldigheids- en rapportageverplichtingen als grotere ondernemingen. Het mkb moet ook DDS-referentienummers verstrekken van voorafgaande exploitanten aan downstreambelanghebbenden in de toeleveringsketen.

Handelaren

Handelaren zijn bedrijven die reeds op de EU-markt gebrachte gereguleerde grondstoffen of producten verwerken of distribueren. Voorbeelden van handelaren zijn distributeurs in de EU, groothandelaren en detailhandelaren.

Voor handelaren variëren de verantwoordelijkheden op basis van hun grootte. Grote handelaren moeten:

• Een volledige DDS voor elke transactie verzenden
• Leveranciers en inkopers traceren en documenteren
• Ervoor zorgen dat upstreamoperators EUDR-conform zijn

Mkb-handelaren hoeven geen DDS in te dienen, maar moeten wel:

• Traceringsrecords onderhouden voor leveranciers en inkopers
• Documentatie ten minste vijf jaar bewaren
• Informatie verstrekken aan autoriteiten op verzoek

Om in aanmerking te komen als mkb-handelaren in het kader van de ontbossingsverordening van de EU, moeten ondernemingen ten minste aan een van de volgende criteria voldoen:

• Minder dan 250 werknemers
• Jaaromzet van € 50 miljoen of minder
• Een balanstotaal van 43 miljoen euro of minder

Kleinhouders en landbouwers die buiten de EU gereguleerd materiaal produceren, zijn niet rechtstreeks onderworpen aan EUDR-verplichtingen. Naar verwachting zullen zij echter de wettelijke en duurzame praktijken op het gebied van landgebruik volgen. Zij moeten ook informatie verstrekken aan exploitanten en handelaren om hun nalevingsverplichtingen te ondersteunen. Hun bijdragen helpen ervoor te zorgen dat hun producten ontbossingsvrij en legaal afkomstig zijn.

Wanneer moeten bedrijven zich aan het EUDR houden?

Om de industrie de tijd te geven zich aan te passen, heeft het EUDR de implementatie gefaseerd uitgevoerd, afhankelijk van de bedrijfsgrootte. Mkb-exploitanten en handelaren hebben nog een extra respijtperiode van zes maanden om te voldoen. Dit zijn de tijdlijnen waaraan bedrijven moeten voldoen:

• 30 december 2025: voor grote en middelgrote ondernemingen boven de EU-drempel voor mkb's
• 30 juni 2026: voor ondernemingen die onder de EU-drempel voor mkb's vallen

Waarom is EUDR-compliance belangrijk?

Alle bedrijven die binnen het toepassingsgebied van de EUDR vallen, moeten zich houden aan de verplichting om hun bedrijfsactiviteiten binnen de Europese Unie voort te zetten. Niet-naleving kan ernstige juridische en financiële gevolgen hebben. Bedrijven die EUDR compliance strategisch omarmen, kunnen echter commerciële voordelen op lange termijn realiseren en hun operationele veerkracht vergroten.

Boetes wegens niet-naleving EUDR

De lidstaten van de EU kunnen hun eigen kader voor wettelijke sancties vaststellen, maar zij moeten ten minste het volgende omvatten:

• Monetaire boetes
  Bedrijven krijgen te maken met boetes die in verhouding staan tot de milieuschade en de waarde van de relevante grondstoffen en producten, ten minste 4% van de totale jaaromzet van de exploitant of handelaar in de EU voor het voorgaande boekjaar. Voor grote bedrijven zou dit miljoenen euro's kunnen bedragen.
• Inbeslagname van goederen en winsten
  Autoriteiten kunnen niet-conforme materialen of de inkomsten uit de verkoop ervan in beslag nemen.
• Verboden voor de publieke sector
  Bedrijven die in strijd worden bevonden, kunnen maximaal 12 maanden worden uitgesloten van openbare aanbestedingsprocessen en financieringsmogelijkheden, inclusief subsidies en aanbestedingen.
• Markttoegangsverboden
  Voor ernstige of herhaalde overtredingen kunnen bedrijven tijdelijk worden verboden producten op de EU-markt te brengen of uit te voeren buiten de EU.

Langetermijnvoordelen van EUDR-naleving

• Lucratieve markttoegang
  De EU is een van de grootste consumentenmarkten ter wereld en biedt bedrijven een aanzienlijk groeipotentieel. De resterende conformiteit garandeert een ononderbroken handel en vermindert het risico op kostbare vertragingen of afwijzingen aan de grens.
• Sterkere supply chain verbindingen
  Anti-ontbossing maatregelen kunnen de transparantie en communicatie met leveranciers verbeteren. Dit helpt om veerkrachtige op vertrouwen gebaseerde partnerschappen op te bouwen en zorgt voor betrouwbaardere en duurzamere supply chains, met name in volatiele of hoogrisicoregio's.
• Concurrerende voordelen
  Early adopters kunnen preferentiële toegang krijgen tot inkoopmogelijkheden en een beroep doen op duurzaam denkende consumenten.
• Verbeterde ESG-investeringsmogelijkheden
  Veel beleggers en financiële instellingen hebben robuuste ESG-referenties nodig, waaronder ontbossingswaarborgen. Bedrijven die EUDR-compliance demonstreren, wijzen op een sterke afstemming met wereldwijde duurzaamheidsnormen, die groene financiering, investeringen of overheidsfinanciering kunnen aantrekken.

Zes stappen om naleving van EUDR te waarborgen

Voor veel organisaties zorgen de nieuwe EUDR-voorschriften voor een grondige herbeoordeling van hun supplychainpraktijken. Bedrijven moeten de volgende maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat zij zich aan de regels houden en hun middelen efficiënt gebruiken:

1. Bepaal de toepasselijkheid van EUDR
   Bedrijven moeten bevestigen of hun goederen binnen het toepassingsgebied van de EUDR vallen. Ze moeten ook hun complianceverplichtingen beoordelen op basis van hun bedrijfsactiviteiten, of ze nu als exploitanten of handelaren in de toeleveringsketen kwalificeren.
2. Evalueer hiaten in informatie
   Onderzoek de huidige dataverzamelings- en beheerprocessen om ontbrekende informatie over leveranciers en inkopers in de waardeketen op te sporen. Bedrijven zullen sterke data-ecosystemen nodig hebben om te voldoen aan de gegevens- en risicobeoordelingsvereisten van de EUDR due diligence.
3. Bouw due diligence infrastructuur
   Technologische oplossingen en duidelijke protocollen zijn essentieel voor het kanaliseren van de juiste en geverifieerde informatie die nodig is om te voldoen aan de EUDR. Bestaande monitoring- en datamanagementsystemen aanpassen of uitbreiden om aan deze strengere transparantienormen te voldoen.
4. Conformiteitsrisico's beperken
   Identificeer zwakke schakels in de logistieke keten en pak ze aan. Effectieve risicobeperking kan audits ter plaatse en veldinspecties, satellietgegevens, beoordelingen door derden of de overstap naar alternatieve geverifieerde leveranciers omvatten.
5. Betrek stakeholders
   Compliancemonitoring en risicobeheer vereisen proactieve samenwerking tussen belanghebbenden in de supply chain. Ervoor zorgen dat upstreampartners hun EUDR-vereisten begrijpen en ondersteunen en gedragscodes en contractuele verplichtingen van leveranciers implementeren.
6. Bewaar informatie
   EUDR regelgeving verplicht bedrijven om due diligence informatie te bewaren voor ten minste vijf jaar. Autoriteiten kunnen deze informatie op elk moment gedurende deze periode opvragen. Zorg ervoor dat gegevensopslagsystemen op betrouwbare wijze due diligence-gerelateerde gegevens kunnen beschermen voor potentiële audits.

Belangrijke technologische tools die EUDR-compliance ondersteunen

De EUDR DDS vergroot de transparantie van de supply chain. Technologieoplossingen worden van vitaal belang om deze duidelijkheid te waarborgen door informatie te consolideren bij vaak verafgelegen belanghebbenden. Overweeg deze tools te integreren om blootstelling aan wettelijke risico's te beperken en ethische sourcing en controleerbaarheid te waarborgen.

• Geolocatiemonitoring
  Geolocatietools leggen de locatie en activiteit van commodityproductiegebieden vast en verifiëren deze. Dit helpt ervoor te zorgen dat goederen kunnen worden herleid tot de specifieke percelen van land om hun ontbossingsvrije oorsprong te bewijzen. Geolocatiekaart kan de precieze GPS-coördinaten identificeren. Ondertussen kunnen satellietmonitoring en geospatiale analyse veranderende landgebruikspatronen identificeren om ontbossingsrisico's te signaleren.
• Traceringssoftware
  Met trackingplatforms kunnen belanghebbenden commodity's en producten traceren via complexe supply chains met meerdere niveaus. Deze oplossingen maken gebruik van tokenisatietechnologie om een digitale tweeling te creëren van een materiaal dat zijn duurzaamheidskenmerken registreert, waaronder EUDR-gerelateerde datasets en DDS-referentienummers. Dit stelt systemen in staat om de herkomst van het materiaal te behouden en een transparante bewaarketen te documenteren via verschillende transacties. Geïndividualiseerde tokens zijn vooral waardevol wanneer materialen uit verschillende bronnen met elkaar worden vermengd. Hoe gemengd ook, belanghebbenden kunnen de EUDR-gegevens van elk materiaal nog steeds identificeren en openen via elke transactie.
• Cloudgegevensbeheer
  De due diligence-rapportage van de EUDR vereist het consolideren van diverse informatie, waaronder het integreren van details van interne ERP-systemen en externe belanghebbenden. Uitgebreid clouddatamanagement helpt door milieugegevens te harmoniseren in één enkele en geverifieerde versie van de waarheid. Automatiseringsfuncties kunnen dit proces verder stroomlijnen, waardoor handmatige arbeid en fouten worden verminderd. Dit uniforme datalandschap helpt het hele netwerk veilige, nauwkeurige en traceerbare informatie te onderhouden.
• Risicobeoordelings- en analysetools
  Risicobeoordelingsplatforms kunnen gebruikers helpen gegevens uit meerdere bronnen te analyseren om hun naleving van milieuvoorschriften te optimaliseren. Dit blijkt vooral waardevol voor het beheer van beperkingsstrategieën voor leveranciers of regio's met een hoog risico. Deze instrumenten kunnen informatie uit satellietbeelden en openbare databanken over landrechten, corruptie en handhaving integreren en onderzoeken. Meer geavanceerde oplossingen bevatten AI-mogelijkheden voor verbeterde risicobeoordelingen.
• Rapportage- en auditingtools
  Bedrijven kunnen hun EUDR DDS-indieningsproces vereenvoudigen met realtime, on-demand rapportageoplossingen. Deze systemen kunnen automatisch DDS-rapporten genereren, beheren en indienen die voldoen aan de EUDR-normen, zelfs wanneer autoriteiten de vereisten wijzigen of uitbreiden. Deze documentatie kan worden opgeslagen, georganiseerd en opgehaald voor analyse en controle.
• Beheer van due diligence
  Een DDS is vereist voor elke transactie waarbij gereguleerde grondstoffen of producten betrokken zijn. Met declaratiebeheertools kan dit proces worden gestroomlijnd door DDS-records voor uitgaande en inkomende goederen te volgen. Gebruikers kunnen deze overzichten vervolgens verzamelen, beheren en indienen bij klanten en overheidsinstanties. Duidelijke due diligence-documentatie helpt ook bij het onderhouden van controlesporen voor verificatie.
• Mobiele applicaties
  Handige mobiele applicaties vergemakkelijken het verzamelen van gegevens op locatie en de communicatie met boeren, leveranciers en buitendienstmedewerkers. Dit vervangt langzame op papier gebaseerde systemen met realtime cloudgestuurde bewaking en waarschuwingen, waardoor fouten worden verminderd en validatieprocessen worden versneld. De documentatie met tijdstempels en geotags dient ook als waardevol bewijs bij audits. Daarnaast kan mobiele connectiviteit een toegankelijke multimediatraining bieden om leveranciers te helpen inzicht te krijgen in hun EUDR-vereisten.

SAP Sustainability klanten in actie