Overzicht Circular Economy

Het World Economic Forum definieert een Circular Economy als "een industrieel systeem dat qua opzet en ontwerp gericht is op herstel en regeneratie.” In plaats van een lineair "nemen-produceren-weggooien"-model maakt een Circular Economy intelligente, gesloten supply chains mogelijk waarin materialen op grote schaal worden hergebruikt, opnieuw verwerkt en gerecycled. Een circulair model voert materialen, producten en data continu terug naar de productie via verbonden, traceerbare en geoptimaliseerde supply chain-netwerken. Gefabriceerde producten en bijproducten worden met behulp van hernieuwbare energie hergebruikt, gerecycled of krijgen een nieuwe bestemming. Deze principes ontkoppelen groei van afval door bedrijven in staat te stellen hun kosten, CO₂-uitstoot en grondstoffengebruik tegelijkertijd te optimaliseren, waardoor duurzaamheid een drijvende kracht wordt achter winstmarges en veerkracht.

In een Autonomous Enterprise wordt circulariteit een capaciteit op transactieniveau die is geïntegreerd in elke inkoopbeslissing, elk productieproces en elke productlevenscyclus, om zo voortdurende optimalisatie en compliance te bevorderen.

Wereldwijd stappen steeds meer landen en bedrijven over op een Circular Economy naarmate de uitkeringen ervan aan terrein winnen in een veranderend klimaat. De huidige spiraal van vervuiling, natuurrampen, bevoorradingsproblemen en wereldwijde conflicten brengt de conventionele productie en handel vaak uit evenwicht. In plaats daarvan wijst een wereldwijd Circular Economy-model een mogelijke nieuwe weg voorwaarts. Door verspilling uit het systeem te elimineren en AI in de bedrijfsvoering te integreren, kunnen organisaties hun efficiëntie verbeteren, de veerkracht van de supply chain versterken en zowel kosten als compliance-risico’s verminderen.

Principes van de Circular Economy

Dit model, ook wel circulariteit genoemd, is gebaseerd op drie principes:

1. Ban afval en vervuiling uit bij het ontwerp.
2. Houd producten en materialen in gebruik.
3. Regenereer natuurlijke systemen.

Volgens de Ellen MacArthur Foundation zou het toepassen van deze drie principes voordelen op de lange termijn opleveren en zorgen voor een veerkrachtig systeem dat het bedrijfsleven, de mensen en het milieu ondersteunt.

Hoe werkt de Circular Economy? Wat zijn de succesfactoren?

Het succes van het Circular Economy-model is afhankelijk van een aantal kernelementen. Ten eerste moeten producten een toekomstbestendig ontwerp hebben en vervaardigd zijn uit duurzame materialen, zodat ze een passende levensduur hebben. Dit houdt onder meer in dat hernieuwbare energie en hernieuwbare, herbruikbare en niet-giftige grondstoffen op efficiënte wijze worden ingezet. Succes vereist een andere mindset. Afval is een grondstof; het moet worden teruggewonnen voor hergebruik en recycling, en daarvoor is de juiste infrastructuur nodig. Ondernemingen moeten hun bedrijfsmodellen heroverwegen en kansen vinden om meer waarde te creëren door voort te bouwen op de interactie tussen producten en diensten. En tot slot vereist het nieuwe model digitale technologie die relevante data in het hele proces kan volgen, bewaken en analyseren.

Circular Economy versus lineaire economie

Zowel de circulaire als de lineaire economie benaderen productie op uiteenlopende manieren.

In een lineair economiemodel:

• Grondstoffen stromen in een rechte lijn van de winning van grondstoffen, via de productie, naar de stortplaats
• Winst hangt af van het produceren, verkopen en consumeren van zoveel mogelijk producten
• Een inefficiënt proces leidt tot buitensporige vervuiling en overmatig gebruik van natuurlijke hulpbronnen

In een Circular Economy-model:

• Zowel producten als afvalmaterialen worden ingezameld om te worden hergebruikt of gerecycled
• Nieuwe producten bevatten milieuvriendelijke ontwerpkenmerken die gericht zijn op een lange levensduur en recycleerbaarheid
• Een schoner productieproces gebruikt hernieuwbare energie in plaats van uitputbare hulpbronnen
• Nieuwe bedrijfsmodellen voor het delen van activa, zoals abonnementen en verhuur, verdringen de nadruk op het bezit van producten

Om de overstap naar een Circular Economy een succes te maken, moeten organisaties levenscyclusanalyses uitvoeren om de milieu-impact van hun producten en processen te beoordelen.

Waarom is de Circular Economy belangrijk?

De hele planeet profiteert van de Circular Economy. Elke mens, elke onderneming, elke fabriek en elk levend wezen zal baat hebben bij een economisch systeem dat minder afval en vervuiling veroorzaakt, producten en materialen langer in gebruik houdt en natuurlijke ecosystemen in stand houdt.

Een Circular Economy biedt enorme mogelijkheden om het bedrijfsleven, de samenleving en het milieu te verbeteren. De duurzame levensstijl die circulariteit mogelijk maakt, zou ook aan onze huidige behoeften kunnen voldoen zonder dat dit ten koste gaat van het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien.

De voordelen voor het milieu zijn enorm: Bedrijven die Circular Economy-modellen toepassen, kunnen hun gebruik van grond, bodem, water en grondstoffen op duurzame wijze beheren en tegelijkertijd de uitstoot van koolstof en giftige verontreinigende stoffen verminderen. Een Circular Economy behoudt natuurlijke habitats en biodiversiteit en helpt het massaal uitsterven te stoppen van soorten die te lijden hebben onder de effecten van klimaatverandering.

De voordelen voor de samenleving zijn omvangrijk: Om te beginnen vermindert een Circular Economy de gezondheidsrisico's die door afval en vervuiling worden veroorzaakt. Tegelijkertijd zorgt een verbeterd ontwerp ervoor dat producenten en consumenten meer kunnen hergebruiken en recyclen. Door waardevolle grondstoffen in de economie te laten circuleren, wordt de markt voor secundaire producten en materialen in alle regio’s ondersteund. Deze aanpak creëert nieuwe banen en voorziet ook in de vraag van consumenten naar betere producten die langer meegaan. Er ontstaan extra banen op het gebied van het reviseren, onderhouden en repareren van producten in het kader van 'product-as-a-service’-bedrijfsmodellen.

Een Circular Economy is lucratief: het toepassen van circulariteitsprincipes maakt bedrijven veerkrachtiger en beter voorbereid op onverwachte veranderingen. Bedrijven worden minder afhankelijk van de schommelende grondstofprijzen, waardoor ze worden beschermd tegen geopolitieke crises en supply chains worden veiliggesteld die al worden bedreigd door klimaatgerelateerde gebeurtenissen zoals natuurrampen. In circulaire bedrijfsmodellen, zoals verhuur of leasing, kunnen producten in hun gehele levenscyclus meer winst opleveren dan bij eenmalige verkoop. Bedrijven krijgen op hun beurt inzicht in de gebruikspatronen en het gedrag van klanten. Duurzaamheid trekt niet alleen ESG-gerichte beleggers aan, maar stimuleert als merk ook de klantloyaliteit en bevordert emotionele banden die de levenslange waarde van klanten verhogen.

Voorbeelden van de Circular Economy

Traditionele ondernemingen zetten zich ook in voor circulariteit. Wijn- en sterkedrankproducent González Byass, opgericht in 1835, gebruikte de principes van de Circular Economy om elk aspect van het familiebedrijf te heroverwegen. In hun wijngaarden worden duurzame landbouwmethoden toegepast, zoals composteren en deficiënte irrigatie. Wijnhuizen integreerden waterbesparende methoden en hernieuwbare energiebronnen. Dankzij hun verpakking werd het gebruik van plastic en inkt voor etiketten aanzienlijk verminderd. In het productieproces wordt in totaal 99% van het geproduceerde afval teruggewonnen, van het omzetten van organisch materiaal in biomassa als brandstof tot het 100% recyclen van papier, glas, karton en plastic afval. Het bedrijf maakte ook gebruik van datagestuurde oplossingen om duurzaamheidsindicatoren in zijn productie- en recyclingprocessen bij te houden. Dankzij deze tools kan González Byass zowel klanten als toezichthouders in verschillende markten volledige transparantie bieden.

Hoe is de Circular Economy ontstaan?

Net zoals de industrialisatie en het consumentisme niet van de ene op de andere dag zijn ontstaan, is de overgang naar circulariteit al tientallen jaren in de maak. Eind jaren zeventig introduceerde Walter R. Stahel, een van de grondleggers van industriële duurzaamheid, de term "cradle to cradle": een ontwerpconcept, gericht op het verminderen van afval door te focussen op producten die veilig zijn voor mens en milieu. Het concept werd populair gemaakt door het boek Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things en werd op grote schaal toegepast door architect William McDonough, die in 2017 op het World Economic Forum werd geïntroduceerd als de "vader van de Circular Economy".

Via haar stichting heeft Ellen MacArthur ook een sleutelrol gespeeld bij de ontwikkeling en bevordering van circulariteit door bedrijven, wetenschappers, beleidsmakers en instellingen te inspireren om over te stappen op het economische model van de toekomst.

Hoe ondersteunt de Circular Economy duurzaamheidsdoelen?

Milieuduurzaamheid verwijst naar het verantwoord beheer van natuurlijke hulpbronnen, waarbij innovatieve manieren worden gevonden om aan de behoeften van deze tijd te voldoen en ze tegelijkertijd te behouden voor toekomstige generaties. Dit kwetsbare ecologische evenwicht hangt af van een wereldwijde overgang naar een Circular Economy, vooral in het licht van de destabiliserende krachten van de klimaatverandering. Circular Economy-modellen stimuleren duurzaamdoelen fundamenteel doordat ze:

Verminder vervuiling en minimaliseer afval

In plaats van producten aan het einde van hun levensduur weg te gooien, de Circular Economy zich richt op het vinden van manieren om ze te hergebruiken en te recyclen. Dit betekent dat er minder afval op stortplaatsen terechtkomt, waardoor lucht, bodem en water niet worden vervuild. Het terugdringen van vervuiling is een cruciaal onderdeel van het stabiliseren van ecosystemen die door klimaatverandering worden beïnvloed.

Verlicht de druk op natuurlijke hulpbronnen

De conventionele lineaire productie is afhankelijk van de voortdurende en buitensporige winning van grondstoffen zoals staal, aluminium, cement, hout en zeldzame metalen die in elektronica worden gebruikt. Na verloop van tijd put dit proces natuurlijke hulpbronnen uit, verstoort het habitats en vermindert het de algehele biodiversiteit. In een Circular Economy wordt dit destabiliserende proces door het hergebruik van bijproducten en afgedankte materialen doorbroken, waardoor het milieu zich kan herstellen en weer kan aanvullen.

Ondersteun hernieuwbare energie

De winning en het gebruik van fossiele brandstoffen brengen schade toe aan natuurlijke ecosystemen en zorgen tegelijkertijd voor een toename van de CO₂-uitstoot. Deze afhankelijkheid van eindige energiebronnen maakt sectoren ook kwetsbaar voor verstoringen en tekorten. Een Circular Economy-benadering legt daarentegen de nadruk op alternatieven op het gebied van hernieuwbare energie, waardoor de ecologische voetafdruk van de wereldmarkt en de risico's op instabiliteit worden verminderd.

De behoefte aan nieuw plastic terugdringen

Kunststoffen hebben de moderne productie ingrijpend veranderd, aangezien dit materiaal in elke bedrijfstak zijn intrede heeft gedaan. De winning van fossiele brandstoffen, waaruit kunststoffen worden gemaakt, verergert de klimaatverandering echter door de CO₂-uitstoot te verhogen. Kunststoffen zijn ook niet biologisch afbreekbaar en vervuilen uiteindelijk natuurlijke habitats. Door kunststoffen te recyclen worden deze schadelijke gevolgen uit de milieubalans weggenomen.

Hoe implementeer je een Circular Economy-bedrijfsmodel?

Kunnen deze schadelijke tendensen van industrialisatie en consumentisme worden gekeerd, zonder dat daarbij wordt ingeboet aan het comfort en gemak waaraan de samenleving inmiddels zo gewend is geraakt? Het veranderen van dit omvangrijke systeem van afval en overconsumptie vereist coördinatie en samenwerking tussen overheden, consumenten en bedrijven wereldwijd. Ondernemingen kunnen hun steentje bijdragen door deze belangrijke Circular Economy-principes te volgen:

Ontwerp duurzame producten

Creëer producten die duurzaam, repareerbaar, upgradebaar, en recyclebaar zijn:

• Vermijd ontwerpen met functies voor eenmalig gebruik en geplande veroudering
• Beperk verpakkingen tot een minimum en integreer functies die de ontwerpen herbruikbaar en recyclebaar maken
• Focus op de productie van onderdelen die eenvoudig kunnen worden gerepareerd en gedemonteerd voor hoogwaardige recycling
• Vervang eindige grondstoffen waar mogelijk door gerecyclede of hernieuwbare alternatieven

Bied consumenten transparantie

Geef klanten betrouwbare productinformatie waarin productieprocessen, supply chains en de totale milieu-impact worden beschreven:

• Gebruik traceertechnologie om duurzame productie en de herkomst van grondstoffen te verifiëren
• Bied openbare audits waarin duurzaamheidsgegevens worden weergegeven, variërend van waterverbruik tot CO₂-voetafdrukken
• Bied digitale productpaspoorten aan, wat digitale dossiers zijn waartoe klanten toegang hebben om duurzaamheidsinformatie over producten te bekijken

Integreer circulaire en regeneratieve productiepraktijken

Verminder de behoefte aan natuurlijke hulpbronnen en houd materialen in omloop door elke fase van productfabricage en -verbruik te heroverwegen:

• Geef prioriteit aan productiemethoden die het water- en energieverbruik verminderen en bijproducten hergebruiken
• Integreer hernieuwbare energie en afvalbeheer in het productie- en transportproces
• Integreer circulaire bedrijfsstromen zoals het delen van activa en 'product-as-a-service'-modellen
• Maak programma's die producten inzamelen en ze opnieuw laten circuleren in de economie via wederverkoop, revisie of compostering
• Bied klanten reparatie- en recyclingservices om duurzamere consumptie te stimuleren

Hoe kan technologie de Circular Economy stimuleren?

Circulaire bedrijfsmodellen hergebruiken alles, maar zijn sterk afhankelijk van opkomende technologieën om de weg naar duurzame winstgevendheid mogelijk te maken.

Bedrijven die een digitale transformatie ondergaan, moeten elk aspect van hun bedrijf heroverwegen: toekomstvisie, strategie, waardeketen, bedrijfsvoering, prijsmodellen, verkoopkanalen en klantbetrokkenheid. Dit biedt een unieke kans om data en digitale technologie efficiënter te gebruiken voor circulaire innovatie.

Zoals Deloitte opmerkt in het rapport "Recipe for Circular Economy Transformation" zijn essentiële elementen voor een circulaire transformatie onder meer Internet of Things (IoT)-platformen, kunstmatige intelligentie (AI), machine learning en voorspellende analyse. Deze elementen helpen bedrijven hun gebruik van hulpbronnen en afval, materiaalstromen en inefficiënties beter te begrijpen, evenals de manier waarop ze klantwaarde leveren. Deze technologieën kunnen ze ook helpen om mogelijke circulaire hotspots te vinden en de bedrijfsstrategie af te stemmen op winst- en tariefmodellen.

Blockchain, augmented reality en smart mobility helpen bedrijven hun bedrijfsvoering te herzien om middelen te optimaliseren, silo’s te doorbreken en gegevens, apparaten en partners met elkaar te verbinden. Big data-analyses, sociale-media-apps en e-commerceplatforms maken personalisatie mogelijk en zorgen voor een betere klantervaring. Cloudservices, sociale platforms, datavisualisatie en virtual reality (VR) stimuleren bovendien de betrokkenheid en zorgen voor een voortdurende feedbackcyclus, wat bijdraagt aan een beter ontwerp gedurende de gehele cyclus.

Hoe kan AI de Circular Economy versnellen?

Om de productiecirkel te sluiten, moet elke stap in het proces worden aangepakt – van de ontwikkeling van prototypes tot de recycling van afval na gebruik. Een nieuwe generatie AI-technologie kan bedrijven helpen meer Circular Economy-modellen toe te passen door in elke fase totaaloplossingen te bieden. Huidige innovatieve AI-applicaties kunnen:

• Circulair productontwerp ondersteunen: Met behulp van patroonanalyse helpen op AI gebaseerde algoritmen onderzoekers bij het ontdekken van nieuwe recyclebare basismaterialen en innovatieve manieren om afval van consumenten en bijproducten uit de productie een nieuwe bestemming te geven. AI-ondersteunde productontwikkeling kan producenten ook helpen bij het ontwerpen van producten en verpakkingen waarbij demontage en recycleerbaarheid voorop staan.
• Circulaire bedrijfsmodellen versterken: AI-technologie kan nieuwe circulaire bedrijfsmodellen helpen om met meer conventionele lineaire productie te concurreren. Zo helpt op AI gebaseerde automatisering bedrijven die zich bezighouden met het delen van middelen en ‘product-as-a-service’-bedrijven bij het optimaliseren van voorraadbeheer en de transactiegegevens van hun platforms, van apps voor het delen van auto’s en fietsen tot de wederverkoop van producten. Consumentenanalyse helpt bedrijven bovendien bij het ontwikkelen van gerichte marketingcampagnes om nieuwe klanten aan te trekken.
• Productieafval verminderen: Massale overproductie in verschillende sectoren brengt de wereldwijde economische circulariteit in gevaar. Op AI gebaseerde productie kan dit afval verminderen met voorspellende analyse. Deze algoritmen helpen nauwkeurigere vraagprognoses voor consumenten op te stellen, wat het risico vermindert op overmatige voorraden die verloren gaan.
• Stroomlijn supply chains: AI-gebaseerde systemen voor supply chain-beheer maken de circulariteitslus nog completer door de distributie van zowel grondstoffen als gefabriceerde producten te optimaliseren. Dit omvat het beheer van transportroutes, leveringstermijnen, opslagomstandigheden, onderhoud van apparatuur en kwaliteitscontroles. Door deze processen met behulp van AI te optimaliseren, kunnen bedrijven productverlies en CO₂-uitstoot terugdringen.
• Transformeer recycling: Veel van de huidige recyclebare producten gaan verloren door inefficiënte inzamelsystemen. Geïntegreerde AI-technologie kan dit proces, van opslagplaats tot verwerkingsfabriek, vereenvoudigen. Door patroonherkenning te gebruiken om waardevolle materialen te identificeren in gemengde recycling- en afvalstromen, kunnen AI-robotsystemen de sorteernauwkeurigheid aanzienlijk verbeteren, waardoor de terugwinningsopbrengst toeneemt en het verlies door verontreiniging afneemt.

Belangrijke partnerschappen op het gebied van Circular Economy

Als drijvende krachten achter veranderingen op milieugebied zijn er institutionele partners ontstaan die de wereldwijde Circular Economy willen bevorderen. Hun milieuonderzoek en hun netwerk van internationale samenwerkingsverbanden zorgen ervoor dat er in diverse sectoren zinvolle oplossingen op het gebied van duurzaamheid worden gerealiseerd. De volgende organisaties lopen voorop en bieden bedrijven waardevolle hulpmiddelen om meer op de Circular Economy gebaseerde modellen in te voeren.

Ellen MacArthur Foundation

De Ellen MacArthur Foundation, opgericht in 2010, is een non-profitorganisatie die zich inzet voor het versnellen van de wereldwijde overgang naar een Circular Economy. De organisatie richt zich op het bevorderen van circulariteit via innovatief sectoronderzoek, openbare voorlichtingsprogramma's en gezamenlijke partnerschappen met internationale beleidsmakers, bedrijfsleiders en ngo-groepen. Ze hebben ook belangrijke wereldwijde initiatieven ontwikkeld, zoals het Plastics Pact Network, het Fashion ReModel en de Big Food Redesign Challenge.

Eunomia

Eunomia is een in 2001 opgericht milieuadviesbureau dat organisaties helpt over te stappen op duurzamere praktijken. Met een wereldwijd team van experts bieden ze strategische begeleiding op het gebied van afvalbeheer, recycling en oplossingen voor de Circular Economy, waarbij ze klanten in zowel de publieke als de private sector ondersteunen bij het verminderen van de milieu-impact en het verbeteren van compliance met regelgeving.

Earth Action

Door een combinatie van grondige analyse, advies en publieke belangenbehartiging helpt Earth Action bedrijven, regelgevers en non-profitorganisaties wereldwijd bij het ontwikkelen van praktische oplossingen voor een duurzamere toekomst. Hun wetenschappelijk onderzoek en datagestuurde methoden vormen de basis voor moderne innovaties op het gebied van het terugdringen van plasticgebruik, het beheer van de CO₂-voetafdruk, ecologisch ontwerp en strategieën voor het ondernemingsklimaat. De groep neemt ook het voortouw bij milieu-initiatieven zoals Plastic Overshoot Day, Swiss Climate Action en het Plastic Footprint Network.

Veelgestelde vragen

Klanten van SAP Sustainability in actie