Kötümserler galiba kaybediyor!
Altı ayı geçen bir süredir “ABD resesyonda!” diye bas bas bağıranlara gücümüzün yettiği kadar, “Durun yahu galiba işler pek sizin düşündüğünüz gibi değil!” diyerek karşı çıkmıştık.
Tabii ki dalgalanma ve durgunluk olacaktı ama resesyon çok farklı bir ekonomik kavram. Resesyon, yaygın işsizlik, iflaslar ve uzun süreli ve ağır boyutta daralma demek.
Mayıs ayının ilk günlerinde ABD’de ilan edilen veriler bizim büyük ölçüde haklı olduğumuzu ortaya koydu.
Bilindiği gibi ABD’de NBER adlı kurum ekonominin gidişatını, ve özellikle resesyon mevcut olup olmadığını tesbit için dört temel veriye bakıyor.
Bunlardan biri istihdam durumu, diğeri sanayi üretiminin gidişatı, bir diğeri kişisel reel gelir artış hızı ve dördüncüsü ise perakende ve toptan satış verileri.
Mayısın ilk gününde açıklanan verilerden gelen haberler kötümserleri büyük ölçüde susturacak düzeyde iyi idi.
Önce ABD birinci çeyrek reel büyüme rakamı 0.6 reel büyüme ile negatif olmayan bir büyüme performansı ortaya koydu. Kötümserler bu verilere büyüme stok için üretimden geliyor dese de, iş öyle değil. GSYİH büyümesine katkı olarak bakarsak, özel tüketim büyümeye 0.7, stok üretimi 0.8, net ihracat 0.2 ve kamu harcamaları 0.4 puan katkı yapmıştı. Buna karşılık şirketlerin yatırımları eksi 0.3 puan gerileme getirirken, yeni konut üretimi de eksi 1.2 puan gerileme getirmişti. Finans kesimindeki tahribat göz önüne alınırsa ve sorunun konut sektöründen başladığı düşünülürse, resesyon olasılığının son derece küçüldüğü ve beklentilerin giderek iyiye döneceği açık.
Mayıs başında ilan edilen tarım dışı istihdam sayılarına bakıldığında işsizlik oranının yüzde 5.1 düzeyinden yüzde 5.0 düzeyine düşmesi de son derece pozitif bir gerçekleşme.
Diğer taraftan gene mayıs başında ilan edilen kişisel reel gelir verilerinde Mart ayında yüzde 0.3 artış olması ve kişisel tüketim harcamalarının da de gene yüzde 0.4 artmış olması sorunların yavaş yavaş küçüldüğünü gündeme getiriyor.
Son olarak da Institute for Supply Management tarafından tutulan ve tedarikçilerden siparişlere bakarak öncü gösterge sinyali veren, ISM imalat sanayi endeksi verilerinin Mayıs başı verilerinin gerçeklerini aktaralım. ISM imalat sanayi endeksi Nisan ayında 48.6 değerinde kaldı ve endeks değeri değişmedi. Bu endeksin alt kalemlerine bakıldığında üretim endeksi 48.7 değerinden 49.1 değerine çıktı. Yeni ihracat talepleri 56.5 değerinden 57.5 değerine yükseldi. Yeni siparişler endeksi 46.5 değerinde değişmeden kaldı.
Bütün bu yazdıklarımız kötümserlerin ciddi şekilde ofsayt durumuna düşmekte olduklarını ve ABD ekonomisinde genel düşüncelerin tersine, artık düzelmenin devreye girmeye başladığını gösteriyor.
Tabii ki ABD finans kesimi sorunlar yaşadı ve belki daha da yaşar. Ama ortada genel ve yaygın bir kredi sorunu artık yok.
Yukarıda vurguladığımız veriler ise reel kesimde tahribatın da yavaş yavaş ortadan kalktığını gösteriyor.
Sonuçta dolar bir miktar değer kazanma yönüne gider ve ABD ve diğer ülke borsalarına da, iyimser hava gelmesi gerek!
ABD artık büyümeden çok enflasyon ile mücadele etmeye başlayacak, faiz arttırmayı düşünecek.
Türkiye ise giderek kendi ürettiği ve çoğu siyasi temelli sorunlarla uğraşmak zorunda kalacak! Yani dünyadan ayrışmış bulunuyor.
Dr. Deniz Gökçe
Daha fazla bilgi için lütfen bizimle irtibata geçin.
|