Londyn - 28 czerwca 2004 r. - Wiele największych banków światowych uważa, że pozostało jeszcze do wykonania wiele zadań i wyzwań w zakresie przygotowań do zgodności z Nową Bazylejską Umową Kapitałową - jak wynika ze światowego badania, przeprowadzonego wśród banków na zlecenie firm Accenture, Mercer Oliver Wyman i SAP.

Znaczna liczba ankietowanych banków nie ma pewności co do kosztów dostosowania, narzędzi zarządzania ryzykiem oraz systemów zarządzania kapitałem ekonomicznym. Banki są zaniepokojone niewystarczającym postępem prace we wdrażaniu narzędzi do zarządzania ryzykiem kredytowym, które są potrzebne do dostosowania się do nowych przepisów. Wyniki badania wskazują, że banki ze Stanów Zjednoczonych oraz z krajów Azji i Pacyfiku pozostają w tyle za ich europejskimi odpowiednikami w wielu kluczowych obszarach przygotowań do zgodności z Nową Umową Bazylejską.

Badanie przeprowadzono w kwietniu i maju wśród dyrektorów odpowiedzialnych za uzyskanie zgodności z przepisami Nowej Umowy Bazylejskiej w 97 z 200 największych światowych banków. Celem badania jest dokonanie oceny, w jakim stopniu najważniejsze banki na świecie spełniają wymogi Nowej Umowy Bazylejskiej tuż przed ogłoszeniem ostatecznej wersji przepisów pod koniec czerwca bieżącego roku. Umowa ta aktualizuje i rozszerza przepisy z 1988 roku dotyczące struktury kapitału, z których wynika silniejsze powiązanie kapitału z ryzykiem operacyjnym, kredytowym i rynkowym w odniesieniu do banków działających na rynkach międzynarodowych.

Pozostałe najistotniejsze wnioski z ankiety:

• Duża niepewność co do całkowitych kosztów uzyskania zgodności z przepisami - co trzeci respondent nie jest w stanie oszacować łącznych kosztów dostosowania do Nowej Umowy Bazylejskiej. Wśród banków kalkulujących powyższe koszty, większość banków, których aktywa nie przekraczają 100 miliardów dolarów, przewiduje koszty do 50 milionów euro, natomiast 2/3 większych banków spodziewa się kosztów przekraczających 50 milionów euro.
• Większość banków dostrzega znaczne korzyści wynikające z przepisów Nowej Umowy Bazylejskiej, szczególnie dzięki możliwościom lepszej alokacji kapitału oraz ulepszeniu wyceny produktów związanych z ryzykiem.
• Ponad 70 procent ankietowanych banków planuje przyjęcie zaawansowanego podejścia opisanego w Nowej Umowie Bazylejskiej w odniesieniu do ryzyka kredytowego oraz ryzyka operacyjnego.
• Powszechne oczekiwania dotyczą wzrostu konkurencji w udzielaniu kredytów na rynku detalicznym oraz w obszarze małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), konsolidacji wśród podmiotów udzielających kredytów przedsiębiorstwom korporacyjnym oraz podmiotom udzielającym kredytów celowych, a także bardziej zróżnicowanego podejścia do kredytów udzielanych podmiotom rynków wzrastających.

Kwestie problematyczne
Badanie wykazało konieczność wykonania przez banki wielu zadań w celu spełnienia wymagań w odniesieniu do dwóch z trzech głównych elementów Nowej Umowy Bazylejskiej, obejmujących utworzenie struktury nadzoru związanej z oceną ryzyka w obrębie banku oraz zwiększenie dyscypliny rynkowej poprzez rozszerzoną prezentację informacji dotyczących sytuacji finansowej. Prawie 2/3 (63 procent) banków określiło wykorzystywane dotychczas narzędzia do zarządzania ryzykiem jako niewystarczające lub przeciętne, natomiast ponad 60 procent oceniło podobnie swoje systemy zarządzania kapitałem.

Nowa Umowa Bazylejska wymaga od banków przeprowadzenia znacznych zmian w ich praktykach biznesowych. Prawie 90 procent respondentów uważa, że modyfikacje będą prawdopodobnie dotyczyć procesów zarządzania ryzykiem operacyjnym. Ponadto średnio 8 na 10 dyrektorów banków twierdzi, że zmiany obejmą również procesy związane z zarządzaniem ryzykiem kredytowym.

"Badanie potwierdza, że doraźne poprawki w bazach danych i raportowaniu nie przynoszą efektów - powiedział dyrektor zarządzający Accenture. - Wiele banków dostrzega wyraźną potrzebę połączenia technologii informatycznych (IT), zmian organizacyjnych i procesowych. Pomimo wpływu, jaki przez ostatnie dwa lata na tworzenie budżetów wywarło ograniczanie kosztów, banki uważają, że stoją przed dużymi wyzwaniami związanymi z uzyskaniem zgodności z przepisami."

Wyniki badania uwidoczniły również inny obszar istotny dla uzyskania zgodności z przepisami Nowej Umowy Bazylejskiej: projektowanie narzędzi koniecznych do wewnętrznej oceny wiarygodności kredytowej. Ponad połowa banków, które zamierzają do 2007 roku wdrożyć zaawansowane metody ocen wewnętrznych (IRB) - a te wymagają rygorystycznych wytycznych w ocenie poszczególnych ekspozycji kredytowych, wpływają na koszty kapitału oraz konkurencyjność - nie weszło jeszcze w fazę tworzenia i testowania narzędzi do oceny (ratingu). Przeszło 20 procent banków znajduje się ciągle na początkowym etapie analizy luk.

Różnice regionalne
Trzy czwarte banków europejskich dokonało oceny potrzeb strategicznych, podczas gdy w USA zrobiło to tylko 12 procent z ankietowanych banków, a w krajach Azji i Pacyfiku - 22 procent. Ponad 60 procent banków europejskich rozpoczęło etap implementacji - w porównaniu z jedynie 12 procentami w USA oraz 15 procentami w bankach w krajach Azji i Pacyfiku.

Analiza wyników badania wskazuje na to, że różnica w stopniu zaawansowania banków w przygotowaniach do Nowej Umowy Kapitałowej może być częściowo spowodowana brakiem zaufania bankierów amerykańskich do obecnych systemów pomiaru ryzyka kredytowego. Na pytanie o opinię na temat efektywności modelu oceny, walidacji modelu oraz zgodności z użytkowym testem metod oceny ryzyka ("use-test") - bankierzy z USA ponad dwukrotnie rzadziej pozytywnie oceniali te kwestie niż respondenci z Europy. Również pod względem oceny zdolności trzech innych narzędzi do oceny ryzyka kredytowego bankierzy ze Stanów Zjednoczonych wykazywali się dużym sceptycyzmem.

"Banki muszą zwiększyć zaufanie do swojej oceny ryzyka, co wpłynie korzystnie na prowadzenie ich codziennej działalności - powiedział Tom Garside, dyrektor zarządzający i wicedyrektor ds. finansów i zarządzania ryzykiem Mercer Oliver Wyman. - Od oceny ryzyka zależeć będzie alokacja kapitału, jak również podejmowanie decyzji taktycznych i strategicznych. Jednak stworzenie modelu zarządzania ryzykiem instrumentów pierwotnych to tylko połowa sukcesu. Banki muszą wykraczać poza fazę tworzenia programu Nowej Umowy Bazylejskiej, aby mieć pewność, że inicjatywy związane z testem narzędzi do oceny ryzyka pozwolą uzyskać zgodność z przepisami oraz korzyści, przekładające się na ostateczny wynik finansowy".

Niepewność w szacowaniu kosztów
Ankieta wykazała istnienie dużej niepewności co do poziomu kosztów - 31 procent respondentów twierdzi, że nie określiło kosztów procesu uzyskiwania zgodności z przepisami Nowej Umowy Bazylejskiej. Najwyższy poziom niepewności wśród respondentów odnotowano w bankach w USA (59%) i Azji (54%) - przewyższał on dwukrotnie wynik w bankach europejskich.

Wśród banków, gdzie oszacowano koszty, ponad 90% banków średniej wielkości (których aktywa znajdują się w przedziale od 25 do 100 miliardów dolarów) nie spodziewa się kosztów przekraczających 50 milionów dolarów. W przypadku większych banków (których aktywa przekraczają 100 miliardów dolarów), z wieloma obszarami biznesowymi, szacowane wydatki na wszystkie zagadnienia związane z implementacją mieszczą się w oczekiwanych kosztach. Prawie 2/3 dużych banków spodziewa się wydatku ponad 50 milionów euro, a 30% przewiduje koszty przekraczające 100 milionów euro.

Wiele banków szuka sposobów na obniżenie kosztów przystosowania się do przepisów. Prawie 60% ankietowanych banków planuje implementację nowych rozwiązań w celu spełnienia nowych wymagań związanych z ryzykiem operacyjnym. Około połowa zamierza obniżyć koszty poprzez utworzenie wewnętrznego projektu rozwiązań lub modyfikację istniejącej technologii. Ponadto centralizacja przechowywania danych kredytowych jest celem 63% banków.

"Większość bankierów twierdzi, że zarządzanie danymi stanowi największe wyzwanie związane z umową, ponieważ wymaga ono wykorzystania szczegółowych informacji z całej organizacji - powiedział Thomas Balgheim, wicedyrektor ds. usług finansowych SAP AG. - Prawdopodobieństwo pomyślnej realizacji projektów i redukcji kosztów zwiększa się wraz ze wzrostem centralizacji. 70% banków w Ameryce Północnej, Azji i Australii poszukuje rozwiązań umożliwiających zarządzanie scentralizowanymi danymi, które mają na celu wspieranie działań biznesowych również w inny sposób."

Zyski na miarę wysiłków
Badanie wykazało powszechne oczekiwania, że Nowa Umowa Bazylejska wpłynie znacznie na udzielanie kredytów. Nieco ponad połowa bankierów wyraziła w ankiecie przypuszczenia, że wzrosną możliwości udzielania kredytów in blanco dla klientów detalicznych, 48% przewidywało zwiększoną liczbę kredytów hipotecznych, a 45% zapowiadało więcej kredytów dla MŚP. Wyniki te wskazują na to, że kredytobiorcy chcieliby obniżenia kosztów kredytów. W przeciwieństwie do nich bankierzy oczekują zmniejszenia udzielanych kredytów dla przedsiębiorstw (22%), kredytów celowych (16%) i na nowych rynkach (15%) - sugerując potrzebę konsolidacji tych obszarów w tych bankach, które są w stanie najlepiej ocenić związane z nimi ryzyko. Ankietowane banki w Europie, na Bliskim Wschodzie i w Afryce spodziewają się, że Nowa Umowa Bazylejska będzie miała największy wpływ na kalkulację stóp procentowych kredytów - 58% sądzi, że wpływ będzie znaczny, podczas gdy w krajach Azji i Pacyfiku liczba ta wynosi 41%, a tylko 7% w obu Amerykach.

Banki dostrzegają znaczące korzyści biznesowe wynikające z lepszej alokacji kapitału (63%) i kalkulacji opartej na ocenie ryzyka (53%) oraz spodziewają się pozytywnych skutków zmniejszenia wymagań ustawowych dotyczących kapitału (37%).

Wśród innych wniosków z ankiety kluczowe są stwierdzenia, że ponad 80% banków z Europy i USA ma na celu przyjęcie metody IRB w odniesieniu do ryzyka finansowego do 2007 roku. W przypadku ryzyka operacyjnego mniej niż połowa banków zamierza przyjąć zaawansowane podejście do pomiarów do roku 2007, podczas gdy 71% oczekuje osiągnięcia tego statusu w 2010 roku. Do przyjęcia podejścia zaawansowanego zachęcają mniejsze koszty kapitałowe i utrzymanie konkurencyjności względem podobnych banków.

Metodologia
Badanie zostało przeprowadzona przez Financial Times Research Centre z siedzibą w Londynie. Dane pomiarowe około 200 światowych instytucji bankowych notowanych na giełdzie zostały dostarczone przez FT Research Centre. Badane podmioty zostały podzielone wg regionów (Europa Zachodnia, kraje Azji i Pacyfiku, Ameryka Północna). Wcześniej przeprowadzono podział banków na kategorie wg wielkości (na duże/średnie) w celu zapewnienia, że odpowiedzi będą reprezentatywne dla badanej grupy. Ankietę przeprowadzono w okresie od 1 kwietnia do 13 maja 2004. Badanie ilościowe zostało przeprowadzone w trakcie rozmów telefonicznych z dyrektorami banków odpowiedzialnymi za dostosowanie do Nowej umowy Bazylejskiej.